RSS

હમ તો ચલે પરદેસ…..

JV_PPT4[1] JV_PPT3[1] JV_PPT2[1] JV_PPT[1] Orlando

ફાઈનલી, વધુ એક વિદેશયાત્રા….

અમેરિકા પ્રિય રામ ગઢવીના કાર્યક્રમમાં એક મસ્ત વિષય પર લેકચર આપવા જાઉં છું. વિગતો અહીં કાર્ડમાં છે. કોઈ મિત્રો ત્યાં આવશે, તો શુક્રવારની રાત- શનિવાર મળવાની મેહફીલ થશે. આખો સાહિત્યિક કાર્યક્રમ જ બહુ રસિક છે. આજે રાત્રે નીકળું છું અને એક મહિનો પરિભ્રમણ. આ કાર્યક્રમ પછી વોશિંગ્ટન જવાનો છું અમુક મ્યુઝિયમ જોવા ને માય ફેવરિટ ન્યુયોર્ક – બ્રોડ વે તો ખરું જ. પછીનો વિક એન્ડ ઓર્લાન્ડો છું અને ત્યાં પણ નાસાથી ડિઝની બધું છે જ અને સાથે અહીં ફોટો છે એ એક સરસ વ્યાખ્યાન સુશ્રુતભાઈ અને મિત્રો સંગાથે છે. પછી લાસવેગાસ, ડેથ વેલી, એલ.એ. અને નવરાત્રિનાનાં છેલ્લા દિવસોમાં આખું એક સપ્તાહ લંડન છું. સોશ્યલાઇઝીંગ કરવા નહિ, ને સગાઓની ઘેર જવામાં પણ નહિ પણ ઇતિહાસના સાક્ષી શહેરમાં સતત રખડીને એને પામવા.

અપડેટ હશે એ અહીં મૂકી દઈશ. tentative મારો અમેરિકાનો નમ્બર +૧-૭૩૨-૨૦૮-૫૫૭૬ હશે. કાં મારા ગોવિંદમામાને મારા સંપર્ક હશે +1-760-972-7379 પર.

ઘરના સ્વજનોથી વિખૂટા રહેવાનું દુખ અને નવા રોમાંચનું ભાથું ભરવાની મિક્સ્ડ ફીલિંગ છે, ઇન્શા અલ્લાહ….મજા પડશે, બધા આનંદમાં રહેશે….

 
31 Comments

Posted by on September 10, 2014 in personal

 

ચંદ્રકાંત અને સૂર્યકાંત….

બક્ષી સાથે એટલા સ્મરણો છે, કે પછી એ વહેંચવાનો ય સતત થાક લાગે. કેબીસીની જેમ આપણે થોડા લાગણીના સ્ટોલ માંડી બેઠાં છીએ ?

આજે બક્ષીનો જન્મદિવસ છે. ઘણા ગુજરાતી લેખકો જીવતે જીવ ઠૂંઠા જેવા થઇ જાય છે, પણ બક્ષીના મુળિયા એમના નિધનના આટલા વર્ષે ય એમના દિલફેંક આશિક જેવા ચાહકોમાં જડબેસલાક ઊંડા ઉતરેલા છે. એમાં એમણે કાળજીપૂર્વક ખીલવેલી પોતાના ફરતેની એક ઝમકદાર આભાનો પણ ફાળો છે, અને મહેનત કરીને જમાવેલી એમની ઘૂઘવતા સમન્દર જેવી અફાટ પ્રતિભાનો પણ મસમોટો ફાળો છે.

ક્યારેક કોઈક અર્ધદગ્ધ મુગ્ધમતિ વાચક મને પૂછે છે કે તમે હમણાં કેમ બક્ષી પર લખતા નથી ? હવે આ સવાલ મુંબઈ જતાં સૌરાષ્ટ્ર મેઈલમાં સુરતથી ચડીને “અમદાવાદ કયારે આવશે ?” પૂછતાં ડફોળેશ્વર જેવો જ મને લાગ્યો છે. એટલા માટે કે, બક્ષી ગુજરી ગયા ત્યારે મેં ‘ગુજરાત સમાચાર’ના લેખક હોવા છતાં એ જેમાં લખતા એ ‘દિવ્ય ભાસ્કર’માં સુરેશ દલાલ અને આકાર પટેલ સાથે મેં મિત્ર મનીષ મહેતાના આમંત્રણથી ‘શોક’ ( ગુજરાતી અને અંગ્રેજી બંને અર્થમાં !) ગ્રસ્ત એડિટોરિયલ લખેલો. ગુજરાતી પત્રકારત્વમાં દુર્લભ એવી આ ઘટનામાં બક્ષી પ્રત્યેના મારા ભાવની પ્રિય શ્રેયાંસભાઈને પણ ખબર હતી, એમણે પણ મને ટોક્યો નહિ, એ એમની અદભૂત ઉદારતા. પછી ‘ફૂલછાબ’ , ‘આરપાર’ અને એક સંપાદિત પુસ્તકમાં ત્રણ અંજલિલેખો લખ્યા. ‘નવભારત’ના અમદાવાદમાં અને વિરલ રાચ્છનાં જામનગરમાં એમ બે કાર્યક્રમો કર્યા. એક પુસ્તક સંપાદિત કર્યું. મારી કોલમમાં પણ લખ્યું. એમને ટ્રિબ્યુટ આપતો લેખ એમની શૈલીમાં લખ્યો. હજુએ વાર તહેવારે મારા સર્જન-પ્રવચનમાં યાદ કરતો જ રહું છું. એ કોઈ નવી નવાઈ નથી બક્ષી યાદ આવ્યા વગર રહે જ નહિ. શિશિર રામાવત લિખિત બક્ષી પરના નાટકનો મુંબઈમાં પ્રીમિયર હતો ત્યારે વરસતા વરસાદમાં ફ્લાઈટ પકડી દોડતો નહિ, પણ ઉડતો પહોંચેલો.

પણ બધી જ પર્સનલ મેમરીઝ પબ્લિકમાં ખુમચો લઈને વેંચવા માટેની નથી હોતી. બક્ષીને પણ એક જેન્યુઈન લગાવ મારા માટે હતો. એમના પુત્રી રીવાબહેન અને અંગત મિત્ર પ્રકાશક જયેશ શાહ એના સાક્ષી છે. હું એમને વાંચતો પહેલેથી, પણ મળ્યો બહુ મોડો. પણ એ બધા સ્મરણો તો હું લખી ચુક્યો છું. અહીં મુકવા માટે ફંફોસ્યા, પણ મારા અગાધ વિસ્તરતા ખજાનામાં ક્યાંક છે ખરા, પણ હાથવગા નથી. ક્વિક રિકેપ કરવા જાઉં તો એ એક સિરિયલ થઇ જાય એટલી સામગ્રી છે. પણ એક સંતોષ છે : જીવતેજીવ એક વાચકમાંથી લેખક તરીકે એમનો પ્રેમ પામવાનો. મૃત્યુ પછી ઉભરાતી શ્રદ્ધાંજલિને બદલે જીવતેજીવ જ એમના પર મેં ‘જન્મભૂમિ’માં લેખ લખેલો, એ એમણે ખુદ એમના પુસ્તકમાં જાતે સંપાદિત કરીને મારા નામ સાથે મુકેલો. મતલબ, પરસ્પર પ્રેમ કે કદર અવ્યક્ત રહી ગયાનો પસ્તાવો નથી. એમનો છેલ્લો ઇન્ટરવ્યૂ ઈટીવીના ‘સંવાદ’માં કરવા મળ્યો એનો અનહદ આનંદ છે. અને દુઃખ પણ કે એમનો એ લાસ્ટ પબ્લિક ઇન્ટરવ્યૂ હતો. મિત્ર દીપક અંતાણી અને કૌશલ ઉપાધ્યાય ત્યારે સંવાદની ટીમમાં હતા. એ સાક્ષી છે કે બક્ષી ઓન કેમેરા એવું બોલેલા કે જયબાબુ છે એટલે એમની સાથે ગપસપ કરવા આવ્યો છું, નહિ તો હું આ સેટ પર પગ મુકવાનો નહોતો ( અગાઉ એમણે ત્રણ વાર ના પાડેલી). પછી અભિયાનમાં એમની જ ‘વિકલ્પ’ના વિકલ્પરૂપે  ‘રંગત સંગત’ પણ લખી એ જાણે પાસિંગ ધ બેટન જેવો ઝમાઝમ રોમાંચ હતો.

મારા તો પુસ્તકો જ બક્ષીબાબુને લીધે છપાયા. એમણે ભલામણ કરી અને ભાગ્યે જ લખે ( એક વાર એમના હેડ ઓફ ધ ડીપાર્ટમેન્ટ નગીનદાસ સંઘવી માટે લખેલી ) એટલા ઉમળકાથી એની એક નવોદિત નોન-બ્રાન્ડેડ વાચક કમ લેખક માટે, એનું લખાણ રસથી વાંચીને પ્રસ્તાવના પણ લખી. એ અમદાવાદ ક્રોસવર્ડમાં મળી જાય , તો હાથ પકડીને ઘેર લઇ જાય. મારા મમ્મીની બીમારીમાં ડોક્ટર માટે સલાહો આપે. ( વધુ એક મિત્ર એમની ભેટ ડો. મુકેશ બાવિશી ) પુસ્તકમેળામાં ‘જવા દો, આ બધા લંગૂરોને’ કહી એ મારો હાથ પકડી કલાકો ફરેલા અને પુસ્તકોની પાટણના પટોળાં જેવી ભાતીગળ રંગબિરંગી વાતો કરેલી. બહુ ઓછા વાચકોને ખબર હશે કે ત્યારે મોબાઈલનું આટલું ચલણ નહોતું પણ એકબીજાના લેખ વાંચી ઘણી વાર અમે લેન્ડલાઈન પર વાતો કરતા. અમારા બંનેની શૈલી અને વિષયો અનેક વાર જુદા રહેતા ( જેમ કે, હું ફિલ્મો પર બહુ લખતો અને બક્ષી રાજકીય ઈતિહાસ પર વધુ લખે…એમની ભાષામાં ઉર્દૂ આવે તો મારામાં કાઠિયાવાડી અને અંગ્રેજી, એ ટૂંકું લખે ને હું લાંબુ, એ ફિક્શન લખી શકતા, મારી એ લાયકાત નથી), અને જ્યાં સામ્ય હતું ત્યાં પણ મારા નિરીક્ષણો કે સંદર્ભો પોતીકાં રહેતા. ઘણા બબૂચકો ધારી લે છે એમ હું એમની નકલ કરતો હોત તો સ્વયમ બક્ષી સતત આટલી શિદ્દતભરી મુહોબ્બત કરત ખરા ? પણ આવી લુચ્ચી ટીકા કરનારાઓને તર્ક અને તથ્યો સાથે બાર ગાઉનું છેટું હોય છે. બક્ષી કહેતા જ કે, જગતભરનું હું વાંચી-જમી-ફરી-જીવી-ભોગવીને બેઠો છું, અને સામે એવો જ કોઈ જિંદગી માણનારો મળી જાય જેની સૂઝસમજ તાલ પુરાવે એવી હોય, ત્યારે જે વાતચીત થાય એ માશૂકા સાથેની વસ્લ ( મિલન)ની રાત જેટલી લિજ્જત આપે છે.

સ્માર્ટ કોમેન્ટ બક્ષીને જીભવગી. સ્ટાઈલમાં એરીસ્ટૉક્રેટ, અન્યો સાથે રાજકારણ પણ રમ્યા હશે અને જરાક ‘ઓવર’ સ્વયમપ્રેમમાં પણ ખરા જ. અમુક મહત્વાકાંક્ષા અને થોડી રાજકીય હસ્તીઓની ગૂડબુકમાં રહેવાની “છૂપી” ખ્વાહિશ પણ. અમુક લોકોનો સ્ટ્રેટેજીનાં ભાગ રૂપે વિરોધ કરે અને મૂડનાં ગૂડ મેન. કર્ટસીમાં કર્નલ જેવા. જાણી જોઇને એવી કટ ફટકારતું ક્વોટ આપે, કે એની ચર્ચાઓ થાય. મને એક વાર પુસ્તકનાં પ્રૂફ રીડીંગ બાબતે હસતા હસતા કહેલું કે, “ટાઈટલ પર આપણા નામની જોડણી જોઈ લેવાની અને ચેક પર આપણા નામનો સ્પેલિંગ. બાકી જવા દેવાનું. ટાઈમ એમાં નહિ વેડફવાનો. હસીન કંપનીમાં શરાબ પીવામાં આપવો !” પણ આવી રમૂજો એ કરતા એટલું જ બાકી, સૌજન્યમાં પાછા ના પડે એટલા કન્સર્ન્ડ રહેતા. રંગીનમિજાજી અને લંપટવેડા વચ્ચેનો ફર્ક ઓછાને સમજાય છે. નગીનદાસ સંઘવીએ કહેલું કે, હું કોલેજની કોઈ છોકરીને બેધડક બક્ષી સાથે મોકલી શકું. હિંદુત્વની ઝનૂની વાતો કરતા બક્ષી ઉર્દૂ અને ગાંધીના ચુસ્ત સમર્થક હતા એ પબ્લિક ભૂલી જાય છે. બકુલાબહેનની વિદાય થકી અને કેટલીક રાજકીય અપેક્ષાઓ વાળા મિત્રોની ગુલાંટબાજી પછી જ એમના દિલે જરા અનિયમિત ધબકવાનું ચાલુ કર્યું હશે એમ હું માનું છું.

પણ એક મુલાકાત બહુ યાદગાર છે. જ્યાં બેટમેનનાં માસ્ક વિનાના બ્રુસ વેઇનને સીધા મળી શકાતું હતું. બક્ષીનો તેજાબ ને એ બધું ખરું પણ આમ જો સામે કોઈ હરીફાઈ કે સ્વાર્થ વિનાનો દિમાગમાં બળુકો જીવ ભટકાય તો બક્ષી એકદમ ઇઝીગોઇંગ હતા. કમ સે કમ, મારા તો એ જ અનુભવ છે. બક્ષી કાગળોમાંથી વાંચીને પ્રવચન કરે એ શ્રોતા તરીકે મને ના ગમતું ને હું કહેતો ય ખરો. પણ લેખો લખવાની ફાવટને લીધે એમનો કન્ટેન્ટ ધીંગો રહેતો. રાજકોટમાં એ મિત્ર સુભાષ ભટ્ટના પુસ્તક વિમોચન માટે આવેલા, અને ટિપિકલ ચાપલૂસ ચાહકો, અબૂધ આયોજકો અને વાયડા વેપારીઓથી એ વિઝીબલી કંટાળેલા હતા. હું નજીક ગયો એટલે તરત હાથ દાબીને કહે, ચાલો ક્યાંક ભાગીએ આ તમાશાથી.

રાતના મોડું થયેલું પણ એમને ભપકાદાર હોટલમાં જમવા જઈ નકામી વાતોનો ત્રાસ સહન કરવો નહોતો. ત્યારે ચોવીસ કલાક ચાલતી રાજકોટની ચાની હોટલ સૂર્યકાંત યાદ આવી. હું, સુભાષભાઈ, ઇલિયાસ અને બક્ષી બધાને ચકમો આપી ત્યાં ગયા. પછી ત્યાં એમને ના ઓળખતી ભીડ વચ્ચે જાણે સૂટ ઉતારી સદરો પહેરતા હોય એમ એ રિલેક્સ થયેલા. કટિંગ ચા અને ગાંઠિયા ટેસથી ખાધા. અલકમલકની વાતો મધરાત સુધી ચાલી. હોટલની બહાર ફૂટપાથ અને બંધ દુકાનના પાટિયે સોડિયમ લાઈટની પીળી રોશનીમાં ! એ બક્ષી વધુ ગમેલા, ભલે સ્માર્ટ સુપરમેન નહોતા પણ ક્લાર્ક કેન્ટ વધુ પાવરફુલ હીરો ત્યારે લાગેલો. એ બક્ષી અસલ હતા. હ્યુમન એન્ડ એડોરેબલ. અને અમે લોકો લકી, કે માત્ર લેખક બક્ષી નહિ, પણ માણસ ચંદ્રકાંતનાં અજવાળે ત્યારે અમે બેઠાં હતા સૂર્યકાંતમાં !

એક્સ્પોઝમાં હિમેશના પાત્ર માટે એક સરસ ડાયલોગ છે. ” એક્ટિંગ પે તુમ કામ કર લેના, એટીટ્યુડ પે મૈંને બચપન સે કામ કિયા હૈ”. બક્ષીમાં આ ધાર હતી, અને એટલે જ એ એક જ આધારભૂત બક્ષી હતા. બીજો એવો ઓરિજીનલ પીસ બન્યો જ નથી. મેં એમને મૃત્યુના થોડા મહિના પહેલા સૌરાષ્ટ્રના એક ગામડામાં એમની શરતે પ્રવચન માટેનો આયોજકોનો આગ્રહ પહોંચાડેલો ત્યારે એમણે કહેલું ” જયબાબુ, હવે આ ઉંમરે જ્યાં એરપોર્ટ ના હોય એવા ગામમાં ધક્કા ખાતાં રોડ પર ટ્રાવેલિંગ કરીને થાકવાની મારી તૈયારી નથી.”

આ પોસ્ટ બહુ ઉતાવળે લખવી પડે છે. પૂરું વ્યક્ત થઇ શકાયું નથી. પણ બક્ષી મારા માટે અંગત પિતૃ વાત્સલ્ય રાખતા. યુરોપિયનની જેમ ઈકોનોમી ઓફ ઈમોશન્સ હોવા છતાં એ હૂંફ મહેસૂસ થતી. મને તો એક બહુ જ પર્સનલ અફસોસ રહી ગયો છે, બક્ષીની વિદાયનો. એ જીવતા હોત તો એક બહુ જ અંગત મદદ મને આસાનીથી કરી શકત. અને એમાં એમને કેવો આનંદ થાત ને મને કેવો લાભ થાત એ કલ્પનાતીત ( બિયોન્ડ ઈમેજીનેશન, યુ નો ? ) છે. પણ એ શેર કરવાની વાત નથી. એ બહાને પણ બક્ષી વધુ મિસ થશે ને એ ના હોવાનું દર્દ વધુ કાતિલ કેફ આપશે….

બક્ષી પાછળ રોવાવાળા બહુ મોટા લેખકો કદાચ એટલા નથી, પણ સેંકડો આમ વાચકો છે, જેમની જવાનીને એમની કલમે રવાની આપી.

રેઈઝ એ ટોસ્ટ, ગુજરાતીમાં આંતરરાષ્ટ્રીય આબોહવાના આ વાતાયન માટે.

 
33 Comments

Posted by on August 21, 2014 in art & literature, personal

 

ફોટુંનાં ફાંટા !

pic 1

આજે વર્લ્ડ ફોટોગ્રાફી ડે.

મારા શોખ અને ડિજીટલ કેમેરાની હાથવગી સગવડને લીધે પર્સનલ પ્લેઝરથી ઘણા ફોટોનો ટ્રેઝર હું જાતે ક્લિક કરી એકથી કરું છું. એમાં ઝડપભેર ચાલતા ચાલતા લેવાઈ ગયેલો મને બહુ ગમતો આ ફોટો.

આ તસવીર ૨૦૧૨માં ન્યુયોર્કનાં સેન્ટ્રલ પાર્કમાંથી સાંજે બહાર નીકળતાં લીધી હતી. પણ અહીં જે મજા છે એ પુરુષ અને પ્રકૃતિના અદભૂત સમન્વયની છે. એક બાજુ માનવસર્જિત ઈમારતોનું માળખું અને બીજી બાજુ ઈશ્વરસર્જિત વૃક્ષોનું ! બેઉ એકબીજામાં ભળી જાય છે અહીં, અને ઓર્ગેનિક-ઇનઓર્ગેનિકની એક હાર્મની રચે છે. એમાં ય સાંજ છે ત્યારે નેચરલ લાઈટ ફેડ આઉટ થઇ રહી છે અને વીજળીની રોશની હળવે હળવે એને રિપ્લેસ કરી રહી છે, જાણે સજીવસૃષ્ટિ ઓગળીને આધુનિક ટેકનોલોજીના આક્રમણ માટે જગ્યા કરી દેતી હોય એમ…અને આ બધું જ ફ્રેમને સભર કરતી શરીરની નસ જેવી સુંદર પાન-ડાળખાંની નજરની આરપાર નિહાળી શકાય છે. જાણે આખું આકાશ ધરતીનું કેનવાસ બને છે !

ખેર, ચાલો હવે ન્યુયોર્કમાં જ ઝડપેલો આ નિર્જીવ-સજીવના મિલન સમો ફોટો જુઓ, અને કંઈ ટાઈટલ સુઝે છે ? તો કોમેન્ટમાં ટહુકો :P :)

DSC07798

 
36 Comments

Posted by on August 19, 2014 in art & literature, personal

 

કલ નૂમાઇશ મેં મિલા થા ચીથડે પહને હુએ… હમને પૂછા જો નામ, બોલા – હિન્દુસ્તાન હૈ… !

India_by_Slickers03

કેટલા વખતે દેશમાં સવાર ઉઠીને સાંભળવાનું મન થાય અને આગળ કાગળ રાખ્યા વિના બોલી શકે એવા લીડરને લાલ કિલ્લા પરથી સાંભળવાનો આનંદ થયો. મોદીસાહેબનાં ફ્યુચર વિઝન અંગે ગુજરાતીઓને કોઈ શંકા હોઈ જ ના શકે, સવાલ એમના સપના સાકાર કરવા માટે પ્રજા +તંત્ર કેટલા તૈયાર છે એ જ છે. પણ આજે એમણે હજુ હમણાં જ મેં મારી કોલમમાં બે જુદા જુદા લેખોમાં અને મારા વરાછા બેન્કના તાજેતરની આર્થિક નીતિના પ્રવચનોમાં કરી એ વાત એમણે પણ ભારપૂર્વક કરી, એટલે ફરી એક વખત “રિઝોનન્સ”નો આનંદ થયો ! ( મને મોદી ગમે છે એનું મુખ્ય કારણ એ જ છે કે મને ગમતા કેટલાય વિચારોનું હું એમનામાં પ્રતિબિંબ જોઈ શકું છું ) એ વાત “MAKE IN INDIA” ની પ્રોડકટીવિટી વધારવાની. તો એ સાંભળી છેક ૨૦૦૮નો મારો આ લેખ યાદ આવી ગયો, જે ઝટ જુનો થાય એમ નથી. કારણ કે, આજે ય વોટ્સએપનાં ફોરવર્ડમાં આવે છે અને કહેવાતા “જાણીતા શિક્ષણવિદ” દીનાનાથ બત્રાનાં હાસ્યાસ્પદ નીવડેલા પુસ્તકોમાં પણ આ જ કોઈ રિસર્ચ વિના આ જ ગપ્પાબાજીની ગોખણપટ્ટી વિદ્યાર્થીઓ સુધી પહોંચી છે ! આટલું સ્પષ્ટ મારા લેખમાં સત્ય ‘અનાવૃત’ થયેલું હોવા છતાં ગુજરાતના ભૂલકણાઓ પણ આ ભૂલી જાય છે. “સત્યમેવ જયતે”નું રાષ્ટ્રીય ઋષિસૂત્ર જો સિદ્ધ કરવું હોય તો અજ્ઞાનનાં અંધારા ઉલેચવા પણ આ બ્લોગપોસ્ટની લિંક મેક્ઝિમમ લોકોને મેસેજ કે કોઈ પણ માધ્યમે ફોરવર્ડ કરવા નમ્ર અપીલ છે. સચ્ચાઈની દવા જરાક કડવી લાગશે, પણ દેશની તબિયત રાંકડીમાંથી ફાંકડી કરવી હોય, તો લીમડાનો ઉકાળો સ્વાસ્થ્યવર્ધક નીવડે લાંબા ગાળે !

*****************

૧૫ ઓગસ્ટ કે ૨૬મી જાન્યુઆરી ઢૂકડી આવે કે ઇન્ટરનેટ પર તિરંગા અક્ષરે ટાઈપ થયેલો એક મેઇલ કૂદાકૂદ થવા લાગે છે. ‘ફેક્ટસ ટુ મેઇક એવરી ઇન્ડિયન’ પ્રાઉડ ! ચાલો, જરા ઉં…ડો શ્વાસ લઇને છાતી ફુલાવો વાંચો !
હ્યુલેટ પેકાર્ડના જનરલ મેનેજર કોણ છે ? રાજીવ ગુપ્તા. પેન્ટિયમ ચીપના ક્રિએટર કોણ છે ? વિનોદ દામ. દુનિયાના ટોચના અબજપતિમાં કોણ આવે છે ? મુકેશ અંબાણી અને અઝીમ પ્રેમજી. એટી એન્ડ ટી અને બેલ લેબ.ના પ્રેસિડેન્ટ કોણ છે ? અરૂણ નેત્રાવલી. વિન્ડોઝ ૨૦૦૦ના ‘એમટીડી’ માઇક્રોસોફ્‌ટ ટેસ્ટિંગ ડાયરેકટર કોણ હતા ? સંજય તેજવિર્કા સીટીબેન્ક અને સ્ટેમ્ચાર્ટના સીઇઓ કોણ છે ? વિકટર મેન્ઝીસ, રાણા તલવાર. પેપ્સીના સીઈઓ કોણ છે ? ઇન્દ્રા નુઈ.

અમેરિકાના ૩૮% ડોક્ટર્સ ભારતીયો છે. ૧૨% વિજ્ઞાનીઓ પણ ભારતીય મૂળના છે. ‘નાસા’ જેવી પ્રતિષ્ઠિત વિજ્ઞાન સંસ્થાના ૩૬% વિજ્ઞાનીઓ હિન્દુસ્તાની છે ? નંબર વન સોફ્‌ટવેર કંપની માઇક્રોસોફ્‌ટના ૩૪ % કર્મચારીઓ ભારતીય છે. આઈબીએમ, ઇન્ટેલ, ઝેરોકમ જેવી કંપનીમાં ૨૮%, ૧૭ % અને ૧૩% ભારતીયો છે.
આનંદમ્‌ ? તાલીયાં ? ચાલો હવે શ્વાસ છોડો. છાતી સંકોચો. માથું ઝૂકાવીને આગળ વાંચો.

માર્ચ ૨૦૦૮માં ભારતીય રાજ્યસભામાં પૂછાયેલા એક સવાલના જવાબમાં માનવ સંસાધન રાજ્યવિકાસ મંત્રી પુરન્દેશ્વરીએ આ જ ઇમેઇલ ‘ફિગર્સ’ને પોતાના જવાબમાં ટાંક્યા. (ઘણા ભાષણભડવીરો તો છૂટથી એ ફેંકીને તાળીયો ઉઘરાવતા ફરે છે !) અને ‘ટાઈમ્સ ઓફ ઇન્ડિયા’ના અનુભવી પત્રકાર ચિદાનંદ રાજદ્યટ્ટાએ સંસદ જેવી અધિકૃત સંસ્થામાં (માઇક ઉપરાંત) ચાલતી ગપ્પાઓની ફેકાંફેંકી અંગે જાહેર પડકાર ફેંક્યો.

૨૦૦૩માં બિલ ગેટ્‌સનો જ્યારે એમણે ઇન્ટરવ્યૂ કર્યો હતો, ત્યારે એક સવાલના જવાબમાં ખુદ બિલ ગેટસે (ભારતની શુભેચ્છા મુલાકાત પર હોવા છતાં) કહ્યું હતું કે માઇક્રોસોફ્‌ટમાં ભારતીયો હોવા અંગેનો આ આંકડો સાચો નથી. એમણે ૩૦ % જેટલા ભારતીયો હોવાની વાત જ હસી કાઢી હતી. એટલું કહ્યું હતું કે કંપનીના એન્જીનીયરિંગ સેકશનમાં (રિપિટ, એન્જીનીયરિંગ વિભાગમાં… કંપનીમાં નહિ) વઘુમાં વઘુ ૨૦% ભારતીયો હોઈ શકે ! ‘નાસા’માં કામ કરતા ભારતીયો જ એટલું તો સ્વીકારે છે કે અહીં વઘુમાં વઘુ ૪થી ૫ (હા, ચારથી પાંઆઆઆચ !) ટકા ભારતીયો છે !

એકચ્યુઅલી, અમેરિકામાં રંગભેદ સામેના પ્રબળ આક્રોશને લીધે વિરાટ, પ્રતિષ્ઠિત કોર્પોરેશનમાં કર્મચારીઓની ‘એથેનિક’ (વંશ/જાતિ/મૂળ કે કૂળ)ના આધારે નોંધણી કરવાની નીતિ જ નથી હોતી ! એટલે સત્તાવાર આવી વિગતો મળે નહિ, અને બિનસત્તાવાર આવા આંકડાઓ પ્રગટ કરતા હોઈ અધિકૃત સર્વેક્ષણો થયા જ નથી ! (ઇમેઇલ તો ભારતીયો જ વાંચીને પોરસાવાના છે, એમાં સોર્સ કે ઓથેન્ટિસિટીની ચિંતા કરવાની આદત જ ક્યાં છે !)

વાત રહી અમેરિકામાં રહેલા ભારતીય ડૉક્ટરોની. (બાય ધ વે, ભારતની આરોગ્ય સુવિધા પર આપણે પોરસાવું જોઇએ કે અમેરિકન ડોક્ટર ઉપર ?) ‘ધ એસોસિએશન ઓફ અમેરિકન ફિઝીશ્યન્સ ઓફ ઇન્ડિયન ઓરિજીન’ (એએપીઆઈ)માં ૪૨,૦૦૦ જેટલા મેમ્બર્સ છે. (જેમાં પંદરેક હજાર મેડિકલ સ્ટુડન્ટસ છે) ૨૦૦૪ના સત્તાવાર અંદાજ મુજબ અમેરિકામાં સાડા આઠ લાખ ડોક્ટર્સ હતા. માટે ૧૦ %થી વઘુ ભારતીય મૂળના હોવાનો સવાલ જ નથી થતો ! (મુદ્દાની વાત તો એ છે કે અમેરિકાની કુલ વસતિમાં ભારતીયો જ પૂરા ૧ % પણ નથી !)

શોબાઝી એ નવરાઘૂપ ભારતીયોનો ફેવરિટ પાસટાઈમ છે. એટલે સ્તો ભારતીય નાગરિક પણ ન રહ્યા હોય એવા કલ્પના ચાવલા અને સુનીતા વિલિયમ્સ અહીં રાતોરાત નેશનલ સેલિબ્રિટી બની જાય છે ! આઝાદી પછીના પાંચ નોબલ પ્રાઈઝ વિનર ભારતીયોમાં અમર્ત્ય સેન અને વિદ્યાધર નાયપોલ ભારતમાં રહેતા નથી. (નાયપોલ તો ભારતમાં જન્મ્યા પણ નથી) મધર ટેરેસા ભારતીય હતા નહિ. અને ડૉ. હરગોવિંદ ખુરાના તથાસુબ્રહ્મણ્યમ ચંદ્રશેખર ( અને લેટેસ્ટ વેંકટરામન રામક્રિશનન પણ !) અમેરિકન સિટિઝન બની ચૂક્યા હતા ! (એટલે સ્તો રિસર્ચ કરી શક્યા !)

આ લેખના આરંભે લખેલા સીઇઓના નામો પણ સાચા હોય કે ખોટા તેનાથી કશો ફેર નથી પડતો. કારણ કે, એ લોકો ઇન્ડિયન નેશનલ્સ તરીકે નહિ, પણ ફોરેન સિટિઝન્સ તરીકે જે તે કંપનીમાં કામ કરીને તરક્કી કરે છે. એમના સંતાનો પણ વિદેશી નાગરિકત્વ ધરાવે છે. અને એ કંપનીઓના સ્થાપક, આર્ષદ્રષ્ટા કે માલિકો નથી. વિદેશી કંપનીઓની નીતિરીતિ મુજબ વર્તનારા કર્મચારીઓ છે. (ભારતમાં તો એ પોતાની સ્વતંત્ર દુકાન નાખવા ગયા હોત, ત્યાં જ વૃઘ્ધ થઇને સ્વધામ પહોંચી ગયા હોત !)

ફિલ્મી ડાયલોગથી લઇને નુક્કડ પરની બેઠકોમાં ‘ઇન્ડિયા રાઇઝિંગ’થી પોરસાનારા આવા ફુલણજીઓની કમી નથી. લોકો કહે છે, આ છે એક મહાન દેશ જેણે છેલ્લા ૧૦૦૦ વર્ષથી કોઈના પર આક્રમણ કર્યું નથી ! લો બોલો ! આ મહાનતાનો પુરાવો છે ? આ તો કાયરતાનો નમૂનો છે ! વાતવાતમાં ભારતમાં શોધાયેલા શૂન્યથી થયેલી ડિજીટલ ક્રાંતિની, પુષ્પક વિમાનની, નાલંદા-તક્ષશિલા વિદ્યાપીઠોની ચર્ચા થાય છે. કોમ્પ્યુટરમાં સૌથી વઘુ યોગ્ય ‘ભાષા’ (એટલે ટાઇપીંગની નહિ, સોફ્‌ટવેરની) સંસ્કૃત હોવાના નારાઓ ફુંકાય છે. ‘નવગતિ’ સંસ્કૃત શબ્દ પરથી જ ‘નેવીગેશન’ અંગ્રેજીમાં શબ્દ આવ્યો હોવાનું કહેવાય છે બીજગણિત, ભૂમિતિ, કલનગણિત, ત્રિકોણમિતિ, દ્વિધાત સમીકરણ બઘું ભારતીય ૠષિઓની શોધ હોવાના દાવાઓ થાય છે. સુશ્રુતે વાઢકાપની અને ભારતે શતરંજની શોધ કરી હોવાનું કહેવાય છે. મહાન પ્રાચીન વારસાના ઐતિહાસીક તથ્યો ઉજાગર કરાય છે. ‘સોને કી ચિડિયા’ હિન્દુસ્તાનના ખજાનાના દસ્તાવેજો વંચાય છે !

એવરીથિંગ ઇઝ પાસ્ટ ! વ્હેર ઇઝ ધ પ્રેઝન્ટ ? આ બધી જ વાતોને લાંબા શાસ્ત્રાર્થ વિના સ્વીકારી લો, તો પણ એ બધો ભૂતકાળ છે. વર્તમાન કે ભવિષ્ય નહિ ! વીર દાદાજીના ફોટા સામે દીવો કરવાથી કે હાર પહેરાવવાથી પૌત્ર બહાદુર યોઘ્ધો બની જશે ? એણે તો શૂરવીરતા મેદાનમાં આજે ઉતરીને, હરીફોને હંફાવીને સાબિત કરવી પડશે ! શૂન્ય કે ગણિતના સિઘ્ધાંતો ભારતે શોઘ્યા, પણ રોજબરોજના જીવનમાં એમાંથી સગવડદાયી આવિષ્કારો કરવાનો ઉદ્યમ કોણે કર્યો ? વિદ્યા પુસ્તકોમાં શોભતી નથી, એનો અમલ કરનારને ફળે છે ! સમંદરપાર જાય તો ‘ધરમ’ ભ્રષ્ટ થઇ જાય એવું માનવાવાળાઓના દેશને વાસ્કોડી ગામા ગુલામ બનાવવાનો પાયો નાખે, ત્યારે નેવિગેશન શબ્દના નામે હરખાવાથી શું મળે ? સંસ્કૃત શ્રાવણ મહિનામાં ય કોઈ ભારતમાં એક પાનું વાંચતું નથી, અને કોમ્પ્યુટર ક્રાંતિ એના વિના જ દિન દુગની, રાત ચૌગુની વધતી જાય છે. પુષ્પકની વાર્તાઓ આયાતી બોઇંગ અને એરબસમાં ટ્રાવેલ કરતા-કરતાં વાંચવામાં સારો ટાઈમપાસ થાય છે.

ઓનર ધ પાસ્ટ, ઇમેજીન ધ ફ્‌યુચર. વીતી ગયેલી વાતને ચોક્કસ બિરદાવો, આદર આપો. પણ એની પટ્ટીઓ આંખે બાંધી લેવાથી આવતીકાલ અંધકારમય થઇ જવાની છે ! ‘મેરા ભારત મહાન’ (એ ‘સૌ મેં સે અસ્સી બેઇમાન’ કોણ બોલ્યું ? ચૂઉઉઉપ !) ના મલ્ટીકલર ડ્રીમ્સ પૂરા થયા પછી આંખો ચોળતા ચોળતા આઝાદીના ૬૧ વર્ષે આ સવાલો બાવળિયાના કાંટાની જેમ મગજમાં ભોંકાવા જોઇએ ! વારતહેવારે, આપણી મમરા જેવડી એચિવમેન્ટસને આપણે મોદક જેવડી કરીને કાખલીઓ કૂટીએ છીએ, ત્યારે જરાક સીમાડા વટાવીને આસપાસ નજર તો નાખો !

ના, અમેરિકાને મૂકો તડકે. સ્વીડનની વસતિ ૯૦ લાખની છે. મતલબ, મુંબઇ મહાનગરની વસતિ એનાથી વઘુ છે અને જગતના કેટકેટલા ક્ષેત્રોમાં સ્વીડન છવાઈ ગયું છે ? ઓટોમોબાઈલમાં વોલ્વો, હાઉસહોલ્ડમાં ઇલેક્ટ્રોલક્સ અને આઇકિયા, મોબાઈલમાં ( લાંબા સમય સુધી રાજ કરનાર) એરિકસન, બોલબેરિંગમાં એસકેએફ… જગતના કોઈ પણ ખૂણે જાવ તો આ સ્વીડિશ બ્રાન્ડનેમના સિક્કા પડે છે ! ભારત પાસે ગ્લોબલી રેકેગ્નાઇઝડ (એન્ડ સોલ્ડ) બ્રાન્ડેડ પ્રોડક્ટસ આજે કેટલી છે ? સ્વીડનના કેટલા સ્ટોરમાં ભારતના બિસ્કિટ, સીડી પ્લેયર, ફોન કે કાર પાછળ પાગલ કસ્ટમર્સ આવે છે ? અને હા, જગતની ૯૦% કરન્સી નોટસનો સ્પેશ્યલ પેયર સ્વીડનમાં બને છે !

સાઉથ કોરિયા,ડેન્માર્ક, જર્મની, કોરિયા, તાઈવાન, નેધરલેન્ડ… કેટકેટલા નાનકડા દેશો ઇકોનોમિક સુપરપાવર છે ! આપણે મહેનતકશ હોવાની વાતો કરીએ કરીએ છીએ. પણ આપણું વર્ક કલ્ચર ગોસિપ કલ્ચર છે. ટુરિસ્ટ તરીકે નહિ, વિઝિટર તરીકે નાના-નાના યુરોપિયન દેશોમાં જાવ તો ય ‘હાર્ડ વર્ક ડિસિપ્લીન’ શું એ ખબર પડી જશે ! હોંગકોંગથી દુબઈ સુધીના અંગૂઠા જેવડા એશિયન દેશો પણ એમાંથી શીખી ગયા છે, પણ આ ભવ્ય ભાતીગળ ભારત ઠોઠ નિશાળિયો જ રહ્યું છે !

આપણે ત્યાં ભાગ્યે જ ‘નોલેજ ડોમેઇન’ ઇન્ડસ્ટ્રીઝ છે. બધા જ શોર્ટકટવાળાઓ છે. લાગવગ અને ઓળખાણવાળા જગ્યા કરી લે છે. વિદેશમાં યુનિવર્સિટીઝ મિલિયન ડોલર ટર્નઓવર કરે છે. વિરાટ કંપનીઓની પ્રોડક્ટસનું ભવિષ્ય યુનિવર્સિટીઝના ક્લાસરૂમ્સ અને લેબોરેટરીઝમાં ઘડાય છે ! અહીં અમેરિકામાં મંદી આવે એટલે ઉલ્લૂના પઠ્ઠાઓની જેમ ભારતીયો મોજમાં આવી જાય છે ! છેક સ્વામી વિવેકાનંદના જમાનાથી આપણે આ ભૌતિકવાદી દેશોના ખતમ થવાનું કાઉન્ટડાઉન ગણીએ છીએ, પણ ત્યાં તો વિશ્વયુઘ્ધો છતાં કાંકરી યે હલતી નથી !

અમેરિકા-યુરોપમાં મંદી આવશે, તો આઉટસોર્સિંગના પૈસા કોણ ચૂકવશે ? ફોરેન કેપિટલ પર તો ભારતીય શેરબજારના સેન્સેક્સને તંદુરસ્તીની લાલી ફુટતી હોય છે ! આપણે ત્યાં ખર્ચના સાધનો વધે છે, આવકના સાધનો એ પ્રમાણમાં વધે છે ખરા ? અને જગતની નજર ભારત પર ‘ગ્રેટ ટેલન્ટ’ તરીકે નથી. ‘ચીપ લેબર’ તરીકે છે !

૨૧મી સદીમાં મહાન બનવા માટે ઇન્ફ્રાસ્ટ્રકચર સતત અપગ્રેડ કરવું પડે ! અહીં અંગ્રેજોના ટપાલ-રેલવે-પોલિસ-કોર્ટના માળખાને સુધારવાની વાત દૂર, આપણે સડાવી નાખ્યું છે ! વિશ્વમાં એ દેશ પ્રગતિ કરે છે, જ્યાં જ્ઞાનીઓ, દોલતમંદો અને પ્રતિભાશાળીઓ પૂજાય છે. અહીં દરિદ્રનારાયણની સાદગીનું સ્વપ્નીલ ઘેન ઉતરતું નથી. આળસુ પરોપજીવી બગાઇઓ જેવા બાવાબાપુ સાઘુઓ પૂજાતા રહે છે. શ્રીમંતાઈની કદર કરવાને બદલે ઇર્ષા થાય છે ! અને પાયાની વાત. એજ્યુકેશન સ્કૂલથી કોલેજ સુધીનું શિક્ષણ ક્રિએટીવિટી, ઇનોવેશન, ઇન્ડિપેન્ડન્ટ થિંકિંગ માટે ચાવીરૂપ બનવું જોઇએ. ગોખણપટ્ટીની ઉલટી માટે નહિ ! આપણે ‘નોલેજ કેપિટલ’ નહિ, પણ શિક્ષણથી ‘ચીપ વર્કફોર્સ’ બનાવીએ છીએ ! અઘુરામાં પુરું અનામતથી ખદબદતી બાબુશાહી અને તીનપાટિયાં લપોડશંખોથી ઉભરાતું પોલિટિક્સ.

આંખો આંજી દે એવા બૈજીંગ ઓલિમ્પિકના દમામદાર ઉદ્ઘાટન સમારંભનો ઠસ્સો જોઇને રાજીપા સાથે રૂદનની લાગણી થાય છે. માઇક પર બરાડા પાડવાથી જગતને મહાન સંસ્કૃતિનો પરિચય નથી થતો. જે રીતે ઓલિમ્પિકના ઉદ્ઘાટનમાં ચીને શાનથી, દબદબાથી, ગ્લેમરસ સ્ટાઇલથી અને આઘુનિક મૌલિકતાથી પોતાના કલ્ચરનું પેકેજીંગ અને માર્કેટિંગ કર્યું, એ જોઇને હરામ હાડકાના ભૂતકાળપ્રેમી વાતોડિયા હિન્દુસ્તાનીઓએ ધડો લેવો જોઇએ ! બાય ધ વે, સ્વાતંત્ર્ય દિન કે ગોવિંદા મટકીફોડના ઢોલત્રાંસામાં વિચારજો… ‘ઇન્ડિયા ધ ગ્રેટ’નો ઓલિમ્પિકમાં કેટલો ટેરર છે ? આપણા રમતવીરોની તાકાતથી કેટલા ટચૂકડા દેશો ફફડી ઉઠે છે ?

(શીર્ષક : દુષ્યંતકુમાર )

 
21 Comments

Posted by on August 15, 2014 in Uncategorized

 

ચુંબનાસન ;)

kiss યાને ચુંબનનું જન્મસ્થાન ભારત છે, ભારતના શિલ્પો અને સાહિત્યમાં લિપલોકનો વિશ્વમાં સૌથી પ્રાચીન ઉલ્લેખ જોવા મળે છે. કમ સે કમ ૧૫૦૦ વર્ષ જૂનો. પણ ભારતમાં આજે આ “પ્રાચીન વારસા”ના પુનઃસ્થાપન અંગે જાહેર જનજાગૃતિ નથી ;)

પણ જેમ ઘણી બાબતમાં ચીન આપણને ધોબીપછાડ આપી આગળ નીકળ્યું છે, એવું કિસાકિસનાં મામલે પણ થયું છે. ચીનમાં જાહેરમાં અવનવા તરીકાથી ચુંબન કરવાની સ્પર્ધાઓ યોજાય છે. આમ તો એમાં ભાગ લેવો એ પણ ઇનામ ગણાય :P , છતાં ય વળી કેશ પ્રાઈઝ પણ મળે છે ! રમકડાથી મોબાઈલ સુધીમાં ચાઈનીઝ તરફ ભાગતા આપણે આવી મીઠડી ચાઈનીઝ નકલ ક્યારે કરીશું રે ? :D

ઓન સિરિયસ નોટ, ચીન પણ આપણા જેવી જૂની સંસ્કૃતિ છે અને વળી લોકશાહી પણ નથી. છતાં ય, યૌવનનાં આનંદને સાવ ગૂંગળાવી નાખતું નથી. આપણી તો કામસૂત્રનાં વારસાવાળી લોકશાહી હોવા છતાં બળાત્કારો કે જાહેર ગંદકી બાબતે આપણે ઉઘાડેછોગ લાયસન્સ મળ્યું હોય એમ વર્તીએ છીએ અને આમ ચુંબનોત્સવ માનવી પૃથ્વી ગ્રહ પર મળેલા જીવનનો ચસચાસાવીને જ લાભ લેતા નથી. બીજી વાત, નેટ પરથી મળ્યા એમ એકત્ર કરેલા હોઈ ફોટા ભલે નાના હોય, પણ  એટલું તો ચોખ્ખું દેખાશે કે આવી રીતે ચુંબન કરનાર યુવાઓની ફિટનેસ કેવી હશે…ચુંબન માત્ર ચાર હોંઠ વચ્ચે જ રચાતી ઘટના નથી, એમાં શરીર પણ કસવું પડે એ છે મેઈન મેસેજ ! :)

wpid-kissing-contest3.jpg wpid-images-5.jpeg

wpid-images-4.jpeg wpid-images-3.jpeg

wpid-images-6.jpeg wpid-images-7.jpeg

wpid-images-8.jpeg wpid-images-9.jpegwpid-images-1.jpeg
wpid-images.jpeg wpid-kissing-competition-during-chinese-valentine-ecr7urygstbl.jpg.jpeg

 
26 Comments

Posted by on August 13, 2014 in fun, inspiration, romance, youth

 

ઈલેકશન, સિલેકશન, કન્ફ્યુઝન, કન્કલુઝન!

modi 1

આજે બધા રિઝલ્ટ એનાલીસીસ કરે છે, ત્યારે થોડા સપ્તાહ અગાઉ મેં આગોતરું કરેલું ચૂંટણીનું સ્વોટ એનાલીસીસ વાંચવાની મજા પડશે ! એટલા માટે કે મતદાન પહેલા જ એડવાન્સમાં એમાં આખી ચૂંટણીની એ કુંડળી કાઢેલી હતી, જે આજે હવે બધા ગાઈવગાડીને કહે છે ! હું એટલે કોલર ટાઈટ કરી “અમે તો કહેતા’જ હતા’ને કહી શકું એમ છું, અને ભાવી પારખવામાં મારા દ્રષ્ટિ-કોણને જરા સિરિયસલી લેવો, અન્ય તકલાદી વક્રદ્રષ્ટાઓ સાપેક્ષે લોલ્ઝ્ઝ્ઝ ;)  આ લેખ તો મુંબઈ પ્રવચન માટે ગયેલો ને ત્યાં ‘ઓક્યુલસ’ ફિલ્મ જોતી વખતે મિત્ર વિપુલ પારેખે બધા પક્ષોનું એનાલીસીસ કરતો લેખ લખવા ભલામણ કરી ને બીજે દિવસે ત્યાં બેઠે બેઠે જ આ લેખ લખી નાખેલો, પુરા સંતુલનથી ! કહેવાતા પોલીટીકલ પંડિતો એકધારો પ્રલાપ કરતા હતા પણ રાજકારણ અને લોકમાનસમાં ખબર પડતી હોવી જોઈએને ! આ લેખ અહી મુકું છું જેમનો તેમ એટલે ખ્યાલ આવે કે અપુન ને એક મારા, પર સોલિડ મારા હૈ કી નહિ ! B-) :)

+++++======+++++

‘ટેક્ટ (મુત્સદ્દીગીરી) એને કહેવાય કે કોઈને તમે નરકમાં દોરી જતા હો, તો પણ એ યાત્રા માટે એ થનગનીને આગળ આવે!’

વિચક્ષણ રાજનેતા વિન્સ્ટન ચર્ચિલનું ક્વોટ ભારતની કોઈ પણ ચૂંટણીને લાગુ પડે એવું છે. કારણ કે, ચૂંટણીમાં અપાતા વચનમાં પછીથી ખાસ વજન રહેતું નથી. પણ ગુજરાતમાં મતદાન નજીક છે અને ભારતની ચૂંટણી એના ક્લાઈમેક્સ તરફ પહોંચવામાં છે, ત્યારે ચોક્કસ બેઠાંબેઠાં ચૂંટણી પરિબળોનું ‘સ્વોટ એનાલિસીસ’ થયા કરે છે. મેનેજમેન્ટના દરેક ટ્રેનરને કશું બીજું બોલતા ન આવડે ત્યારે હાજર સો હથિયાર નીવડતું સ્વોટ એનાલિસીસ એટલે વ્યક્તિ, વસ્તુ કે વિચારની સ્ટ્રેન્થ (મજબૂતી), વીકનેસ (નબળાઈઓ), ઓપર્ચ્યુનિટીઝ (તકો) અને થ્રેટસ (મુસીબતો)નું વાસ્તવિક વિશ્લેષણ. કોઈ ફેવર કે બાયસ વિના પર્સનલી જે કારણ-તારણના બુદબુદા દિમાગી સપાટી પર ઉઠયા, એની થોડીક ઝલક શેર કરીએ, કમ ઓન, જોઈન ટુ થિંક.

* * *

પહેલા છેલ્લા રહેવા જોઈએ એમની વાત. કહેવાતો થર્ડ (એ રેટ એવું કોણે વાંચ્યું?) ફ્રન્ટ. યાને રાષ્ટ્રીય હોવા છતાં બે-ત્રણ રાજ્યો પૂરતા સીમિત કે સાવ સ્થાનિક એવા પક્ષોનો મેળ વિનાનો મેળો. છેલ્લા ઘણા સમયથી દરેક લોકસભાને લાગેલું આ ગ્રહણ છે. જેને લીધે સરકારનું મિક્સ ઉત્તપમ થઈ જાય છે. આવા પક્ષોને ઓછામાં ઓછી સીટ મળે એવું ભોળાભટાકો માનતા હોય છે. પણ વાસ્તવમાં આવા પક્ષો અને નેતાઓ કેમ પેદા થયા, એ ઈન્ફેકશનનું નિદાન કોઈ કરતું નથી.

આઝાદી પછી ગાંધીજી સહિતના નેતાઓનો મૂળ વિચાર- અંગ્રેજી પાસે કેન્દ્રીકૃત સત્તાના વિકેન્દ્રીકરણનો હતો, જે એ જ રહ્યો- મતલબ, વિચાર. અમલ અધકચરો થયો. ઉપરાંત ભારતમાં ભાષા, ખાણીપીણી, દેખાવ, ટેવ બધી જ રીતે એકબીજાથી ઘાટી સરહદે અલગ પડતા રાજ્યો અને વિસ્તારો છે, પ્રાદેશિકતા માટે અહમ ધરાવતી પ્રજા છે. ટોલરન્સ ઓછું છે, અને સેન્ટ્રલાઈઝડ થયેલો દિલ્હી પાવર જોતાં અન્યાય વધુ છે. એને લીધે અભિમાન, અભાવ અને અન્યાયનો ત્રિવેણી સંગમ પ્રાદેશિક અસ્મિતાના યોધ્ધા સરીખા નેતાઓ અને એમના પક્ષોનો ઉદભવ થાય છે. કમનસીબે એનાથી પરેશાન એવા મુખ્ય રાષ્ટ્રીય પક્ષ એ વર્ચસ્વ તોડવા સાચું સમવાય (ફેડરલ) તંત્ર ઘડતા નથી, અને ટેકો આપવા જોડાયેલા પક્ષો શા માટે પોતાની જરૃરિયાત ખતમ કરતી આત્મઘાતક હારાકિરી કરે? સો, તમાશા ઈઝ ટુ બી કન્ટીન્યુડ. ( આ છે મમતા-જયલલિતાનું સકસેસ સિક્રેટ )

નેકસ્ટ. યોગેન્દ્ર-કેજરીવાલની ‘આપ’. ઓલરેડી એના પર ઘણુંખરું લખાઈ ગયું છે. એકસ્ચ્યુઅલી, થર્ડ ફ્રન્ટના ચીંથરાના ચંદરવા જેવું જ નિદાન આપ બાબતે લાગુ પડે છે. ભાજપને પોતાના સપનાના સ્પીડબ્રેકર તરીકે અને કોંગ્રેસને પોતાની તુમાખીમાં પંચર તરીકે આપ આંખમાં બરાબર ખટકે છે. પણ આ પેટ ચોળીને ઉભું કરેલું શૂળ છે. રાજ્ય કે કેન્દ્ર દરેક સત્તાધારી પક્ષોએ કામ કરવાની કસોટીમાં મીંઢુ મુકાવ્યું છે કે પાસિંગ માર્કસ મેળવ્યા છે. છેક છેવાડા સુધી પહોંચેલા કરપ્શનને ઓપ્શનના બદલે કમ્પલસરી બનાવી નાખ્યું છે. કરોડો સામાન્ય માણસોને પડતી મુસીબતો જાણી જોઈને ઉકેલી નથી અને સગવડો બ્યુરોક્રેટસ, કોર્પોરેટસ એન્ડ પોલિટિશ્યન્સે પોતે ભોગવી છે, પણ પબ્લિકને સુવિધાઓ આપી નથી. ૧૯૫૪થી ૨૦૧૪ આપણા પ્રશ્નો એના એ જ રહ્યા છે.

આ બ્લેક હોલના લીધે ઉભા થયેલા વેક્યુમમાં સમયાંતરે આવડતવાળો કોઈ પણ મૂવમેન્ટ જગ્યા બનાવી લે છે. જયપ્રકાશ નારાયણ, વી.પી. સિંહ અને હવે કેજરીવાલ એન્ડ કંપની. જ્યાં સુધી લોકોની હતાશા પ્રામાણિક અને નક્કર પ્રયત્નોથી દૂર નહિ થાય ત્યાં સુધી આવા તમાશા ચાલ્યા કરશે જ. કેજરીવાલની ઈનિંગનું ઓપનિંગ સોલિડ રહ્યું, પણ ભારતીય ક્રિકેટ ટીમની જેમ ચેઝ કરવાના પ્રેશર તળે મિડલ ઓર્ડર મુશ્કેલીમાં છે. એક તો એમણે દેખાડેલા હથેળીમાં ચાંદને લીધે હવે એના નાનકડા ડાઘને પણ વાંક-અદેખાઓ મેગ્નફાઈંગ ગ્લાસથી જોઈને કોલસાનું સર્ટિફિકેટ ફાડવા ઉતાવળા બેઠા છે. જેને બીજા ઝાંખાપાંખા ગ્રહોની ગરબડો તો દેખાતી જ નથી! સ્પેશ્યલી, ભિન્નમત સ્વીકારવામાં હંમેશા ઓછી ઉદાર એવી ભગવા બ્રિગેડ એમની એલર્જીમાં સનેપાત પર ચડી જાય છે. અને બેફામ રીતે જૂઠા અંગત આક્ષેપો, તદ્દન એકાંગી પૂર્વગ્રહોથી છલકાતી ગાળાગાળીઓ શરૃ કરી દે છે, જે એમનો દેશપ્રેમ કેવો ખોખલો છે, એની સાથે સાથે એમની પોલિટિકલ મેચ્યોરિટી કેટલી કાચી છે- એ પણ બતાવે છે.

પણ આ નબળી ફિલ્ડિંગનો લાભ લઈ આપ ધારી ફટકાબાજી કરી શકે તેમ નથી. શરૃઆતમાં ડ્રામાપ્રેમી ભારતનું એમણે પૂરતું ધ્યાન ખેંચ્યું, પણ પછી મીડિયા મેનિપ્યુલેશનની સૂગને લીધે એમના મુખ્ય શસ્ત્ર મીડિયા મેનેજમેન્ટને જ બૂઠ્ઠું બનાવી દીધું. મોરઓવર, દિલ્હીમાં આપના કર્તાહર્તાઓનું પાયાના સ્તરથી કામ વર્ષોથી બોલતું હતું. એવું ગ્રાસરૃટ લેવલનું કામ કરી નેટવર્ક મજબૂત કર્યા વિના જ અધીરા અભિમન્યુની પેઠે એમણે ચૂંટણી ચક્રવ્યૂહમાં ઝૂકાવી દીધું છે. ગાંધીજી પાસેથી આ પાઠ પહેલો શીખવા જેવો છે. વિલાયતી બેરિસ્ટર ગાંધી એક વરસ સુધી તો ભારતમાં ફર્યા હતા. પછી કંઈ કેટલીય મૂવમેન્ટસ અને આત્મખોજથી દાયકાઓ સુધી ટીમ અને લડત બંને કસીકસીને નક્કર બનાવી હતી. આપે આવી કશી મહેનત કર્યા વિના આડેધડ ઉમેદવારો રાખીને ઝૂકાવી દીધું છે, અને અભી બોલા અભી ફોકની હારમાળા સર્જી પોતે મક્કમ નથી એવા મેસેજીઝ આપ્યા છે. લોકશાહીમાં સમૂહભાગીદારી આદર્શ છે, પણ અલ્ટીમેટલી એના કેન્દ્રમાં લોકો છે, એન્ડ ઈન્ડિયન પીપલ લાઈક ટુ બી ગવર્ન્ડ ફર્મલી.

ટૂંકમાં, ધરતી તરસી હોવા છતાં અરવિંદ-યોગેન્દ્રના ગાજયા મેહ કમોસમી સ્થિતિમાં વરસે એમ લાગતું નથી. આમ પણ સરકારની મુશ્કેલીઓ સામે મેદાને પડતા પડતા અચાનક મોદી અને અંબાણી તરફ ઓબ્સેસ્ડ થઈ, ક્લાસિકલ મિસ્ટેક કરી રહી છે- પોતાની લીટી મોટી કરવાને બદલે બીજાની લીટી ભૂંસવાના પ્રયાસો તણી! કાશ્મીરવાળી બદનામી એના નામે ચડી એ સ્વદેશી ભક્તોની લુચ્ચાઈ છે, અને ખોટી છે. પણ જેની બદનામી એણે વેઠી નથી એ વધુ ભયજનક છે. ભારતમાં બધા જ અબજપતિ ઉદ્યોગપતિ કંઈક ને કંઈક ખોટું કરે જ છે. એમાં બધા પાપના ઘડા એકલા અંબાણી- અદાણી માથે ફોડવા એ નર્યો પૂર્વગ્રહ છે. બીજું, આર્થિક બાબતે ‘આપ’ની નીતિરીતિ સાવ બાલમંદિર જેવી છે. ગાંધીવાદીઓ આવા જ સામ્યવાદી ખેંચાણને લીધે મૂળસોતાં ઉખડી ગયા હતા. ભારતની આર્થિક હાલત ખસ્તાહાલ છે, અને દુશ્મન ચીન સિવાયના મદદગારો પણ ઉધ્ધાર કરી શકે તેવી સ્થિતિમાં નથી.

આર્થિક રીતે ભલે બજારમાં ઠલવાતા વિદેશી ઈન્વેસ્ટમેન્ટ અને કાળા નાણાના સ્ટીરોઈડથી આપણી તબિયત તંદુરસ્ત લાગે, પણ અંદર કેન્સર ફેલાતું જાય છે. આવો પથારીવશ થઈ શકે એવા દર્દી જેવા દેશને કેજરીવાલ આદર્શવાદ માટે દોડવાનું કહે એમાં તો એ માંદામાંથી મૃત થઈ જશે! પહેલા એને સાજો કરી પછી એને પરેજી આપવાની હોય. એ રીતે કેજરીવાલ સમયથી થોડા વહેલા પ્રગટયા છે. પણ ભારતીય રાજકારણની તાસીર અને સત્તાનો કેફ જોતાં આપ અને કેજરીવાલની ભોજનમાં કારેલાં મેથી જેવી માફકસરની જરૃર છે. ઘણી વાર સારો ખેલાડી સારો કેપ્ટન ન થાય, ટીવી સિરિયલની અભિનેત્રી ફિલ્મોમાં લીડ રોલમાં ફ્લોપ જાય, એમ આપ ઉત્તમ વિરોધપક્ષ બની શકે તેમ છે, અને સંસદમાં વોચમેન તરીકે ખબરદારી રાખે એટલી હાજરી એની રહે તેવું ઈચ્છીએ, પણ નેગેટિવ મતને વેડફવા માટે આપ સેન્સિબલ ઓપ્શન અત્યારે નથી.

ઔર કોંગ્રેસ. વાઘની પીળી ચામડી સાથે કાળા ચટાપટા જેમ એકાકાર થઈ જાય એમ પોલિટિક્સ અને કોંગ્રેસ મધમાં લસોટાતા ચૂર્ણ જેમ એકમેકમાં ઓગળી ગયા છે. કોંગ્રેસમુક્ત ભારત ચિલ્લાતા ઘણા લટૂર-ભટૂર જાણતા નથી કે કોંગ્રેસ એક વૈતાલિક વાઈરસ છે, જીનેટિક પ્રિન્ટ છે. ભારતમાં એનાથી પીછો છોડાવવો એટલે શક્ય નથી એ ભારતીય પ્રજાની લુચ્ચાઈ અને મૂર્ખાઈના પડછાયાનું પ્રતિબિંબ છે. એટલે તો આજનું ભાજપ પણ મ્યુટેશન પામીને ‘કોંગ્રેસયુક્ત’ થઈ ગયું છે. નિર્ણયો લીધા વિના વાતને રમાડી કસ કાઢવાનું, થોડું કમ દેખાડી ઝાઝુ ઘર ભરવાનું, સેક્યુલરિઝમની વાતો કરી મુસ્લિમોને અને અનામતની વાતો કરી દલિતોને મૂળભૂત રીતે ભ્રમમાં રાખી રમાડવાનું, જીહજૂરી કરી આગળ વધવાનું, અંદરોઅંદર ખટપટ કરાવી બધાની શક્તિ લડવાઝગડવામાં વેડફીને રાજ કરવાનું, દંભી વાતો કરી ગામડાં અને ગરીબીનો મહિમા ગાઈ સ્પષ્ટ સ્ટેન્ડ લેવાથી ભડકવાનું અને હાઈકમાન્ડની ધૂન પર ડાન્સ કરવાનું કોંગ્રેસી કલ્ચર કોંગ્રેસ પક્ષ જાય તો પણ જવાનું નથી. હઠીલા પ્રેતની જેમ એ વળી દેહ બદલાવીને ભાજપમાં પ્રવેશી ગયું છે. પોતાની મીંઢી ફલેકિસબિલિટી અને ધીરજ તથા ચાલાકીભર્યા જુગાડને લીધે કોંગ્રેસનો આત્મા આસાનીથી નિર્વાણ પામે એમ નથી.
ભારત જેવા અસંખ્ય ટકરાવ અને અભણ હિંસાત્મક રૃઢિજડતાથી સબડતા દેશમાં એડજસ્ટમેન્ટનું બેલેન્સ બતાવનાર કોંગ્રેસ અમુક અંશે અનિવાર્ય જરૃરિયાત છે. એટલે જ એનું અસ્તિત્વ આટલું લાંબુ ટકયું છે. આપણા દેશની જનતા મલ્ટીકલર અને વિસ્ફોટક રીતે ઉન્માદી છે. ગામડા- શહેરથી અમીર- ગરીબના અંતરની સમસ્યા અપાર છે. એમાં કોંગ્રેસી બફર કયાંક વધુ ધડાકા કે લિસોટા અટકાવે પણ છે. એટલે ચુનાવી ઘેલછા ઠીક છે, પણ કોંગ્રેસ તદ્દન નાબુદ થઇ જાય તો એક ધરીવાળુ ઉંચકનીચક ફસડાઇ પડે! ઓઇલ વિનાના કડક મિજાગરા કિચૂડાટ કરવા લાગે. ફેનેટિક બ્રેઇનવોશિંગના એન્ટીડોટ તરીકે પણ ઝેરીલી લાગે તો ય કોંગ્રેસ અત્યાર પૂરતી સાવ વિસર્જન પામે એ લાંબા ગાળાના હિતમાં નથી.
પણ છેલ્લાં ૫ વર્ષમાં કોંગ્રેસે એક પછી એક સેલ્ફ ગોલ કરીને પોતાની કબર જાતે જ ખોદી છે. એની એરોગન્સનો બદલો એને બરાબર યોગ્ય જ મળ્યો છે. બેલગામ ભ્રષ્ટાચાર, ઢીલીઢફ નીતી, એક પછી એક કૌભાંડોની હારમાળા છતાં સવાલ પૂછતાં નાગરિકો પર ઉલ્ટા ચોર કોટવાલ કો ડાંટે જેવી બેવકૂફી, આવનારા પડકારને પામી સારા સ્પીકર અને લીડર તૈયાર કરવામાં બેદરકારી પોતાની ઉસ્તાદી પરનું ગુમાન અને રાષ્ટ્રહિતની બાબતમાં પ્રજામાં ખોટો સંદેશ જાય એટલી હદે ઉદાસીન ભીરૃતા- કોંગ્રેસની પનોતી બેઠી છે, જે દેશ માટે મહાદશામાં ફેરવાઇ ચૂકી છે.
કોંગ્રેસમાં ઘણાં સારા નેતાઓ અને ઉમદા કામગીરી પણ છે. આધુનિક વિચારધારા છે. પણ અન્ય પક્ષોથી પણ મોટો ખતરો એના ખુદની તુષ્ટિકરણની (અ)નીતિ અને વંશવાદ છે. ભાજપ કોઇ દૂધે ધોયેલો નથી, પણ અન્ય પક્ષોની સાપેક્ષે એમાં બ્લડલાઇન વિના પણ ટોચના સ્થાને પહોંચી શકાય છે, એ સત્ય દેખીતું છે. ગાદીવારસો પર ચાલતી કંપની પ્રોફેશનલ ચેરમેન ન મળે ત્યારે ફડચામાં જતી હોય છે. કોંગ્રેસનો ચહેરો જ અત્યારે એના માટે ખતરો છે. અભિષેક બચ્ચનની જેમ લાખ પ્રયત્ને પણ રાહુલ ગાંધી લીડર તરીકે સ્ટાર બની શકે તેમ નથી. ઉલ્ટું એ જેમ વધુ એકસપોઝર મેળવે છે, એમ લોકનજરમાં એકસપોઝ થાય છે, હાંસીપાત્ર બને છે. સોનિયા ગાંધી આમ પણ ક્ષમતાથી વધુ મહત્વ મેળવી ચૂકયા છે. અશોકથી અકબર, રામથી કૃષ્ણ લગીના વંશોનું આધિપત્ય કયારેક તો ખલાસ થાય જ. જયરામ રમેશ જેવા ભારતના વડાપ્રધાન તરીકે લાયક મૂરતિયાને ઘોડે બેસાડવાને બદલે કોંગ્રેસે નબળા શેરમાં ઇન્વેસ્ટમેન્ટ કર્યું છે. માટે રિટર્નમાં ધોવાણ થઇ શકે એમ છે, એ જેને ન દેખાય એણે સારા ન્યુરોલોજીસ્ટનો કોન્ટેકટ કરવો! અલબત્ત, ફાઇટ આપવામાં અત્યારે આળસુ લાગતી કોંગ્રેસનો એ દાવ પણ હોઇ શકે કે આર્થિક રીતે ઉધઇવાળા કબાટ જેવો બનેલો દેશ બીજાને ચલાવવા સોંપીને વધુ અપજશમાંથી ઉગરી જવું અને પોતે કરેલા પાપને ચૂકવવામાં નવી સરકાર લોકોમાં અપ્રિય થાય, ત્યારે ફરી ગોઠવાઇ જવું!
ફાઇનલી, એન્ટર ધ નરેન્દર! મોદી આ ઇલેકશનમાં ગુજરાત જ નહિં, પૃથ્વી પરના ગુજરાતીઓના બહોળા વર્ગમાં ફેવરિટ હોય, એ સમજવા માટે કંઇ પ્રશ્નકુંડળી માંડવાની ન હોય. ઇટ્સ હ્યુમન નેચર. ભારતના સરટોચના નેતાપદ સુધી પહોંચેલા ચારેય ગુજરાતીઓ ગાંધી, સરદાર, મોરારજીભાઇ અને મોદી સ્વભાવમાં પોતાનું જ ધાર્યુ કરવાવાળા અને બોલવામાં તડ ને ફડ કરાવાવાળા હતાં. એટલે અજાણતા જ ગુજરાતની ચોઇસ તો કલીઅર છે. ૨૦૧૪ની ચૂંટણીની ફાઇનલ એકઝામ આવે એના પાંચ વરસથી હોંશિયાર વિદ્યાર્થીની માફક એની આગોતરી તૈયારી એકલા મોદીની જ હતી અને બાકીના છેલ્લી ઘડીએ સફાળા આંખો ચોળતા રિવિઝન કરવા જાગ્યા, ત્યારે મોદીનો કોર્સ કયારનો ય પૂરો થયેલો હતો, એટલું તો એમના વિરોધીઓએ પણ સ્વીકારવું પડે. અને જો ન સ્વીકારે તો એ મંદબુદ્ધિના કહેવાય.
ભારતીય લોકશાહીના રાજકારણમાં ચૂંટણીઓ નર્યા સિદ્ધાંતો પર નથી લડાતી. આવું હોવું ન જોઇએ, પણ આ છે. એમ તો બધા ભારતીયોને ગોરી ચામડીનો મોહ હોય, પણ મોટાભાગનાની ત્વચા ઘઉંવર્ણી છે, એનો ઇન્કાર ન થઇ શકે. આ વખતની ચૂંટણીમાં ઉત્સાહથી મતદાન કરવાવાળો અને રેકોર્ડતોડ રીતે બહાર નીકળનારો વર્ગ ગ્રામીણ કાર્યકરોનો નહિ પણ યુવાનોનો છે, એના અંદાજથી ઉંમરમાં નાના રાહુલ- અખિલેશ- કુમાર વિશ્વાસ કરતાં ય સોશ્યલ નેટવર્ક પર મોદી વધુ એકિટવ એવા ટેકનોસેવી રહ્યા. વોટ્સએપ- ફેસબૂક- ટ્વીટરનું મહત્વ સ્વીકારી એનો અસરકારક ઉપયોગ કર્યો. ઇન્ટરનેશનલ લેવલની બ્રાન્ડ ઇમેજ બનાવવાનું કામ ઉત્સવો બાબતે લઘુદ્રષ્ટિ ધરાવતા પંચાતિયાઓની પરવા વિના શરૃ કર્યું. અને આ બધા માટે તથા ચૂંટણી લડવા અને જીતો તો એ પછી પણ ચિક્કાર ફંડ જોઇશે એની વ્યવસ્થા પણ લોકાયુક્ત વાળી ટીકાઓ પ્રત્યે કાચબાની ઢાલ જેવી ચામડી કરીને, ઉદ્યોગપતિઓ સાથે સારાસારી રાખીને, એમણે કરી છે.
આમ તો મોદીમેજીકના સોર્સ કોડનું ફુલપ્રુફ ડિસેકશન આ લખવૈયાએ અગાઉથી કરેલું જ છે. પણ હેડલાઇન્સ રિવિઝિટ કરીએ તો અડવાની વધ આવ્યો રે વાઘની બૂમરાણો પછીથી બુઠ્ઠી થઇ ગઇ, એ જ બૂડથલગીરી મોદીવિરોધીઓએ કરી છે. ૨૦૦૨ પછી મોદીની એલર્જી અનુભવીને એટલી હદે એની ટીકા એકધારી કરવામાં આવી કે મોદીને તો લાર્જર ધેન લાઇફ થવા મળ્યું જ, પણ પછીથી એની સાચી ટીકા વ્યાજબી મુદ્દે થાય તો ય સહાનુભૂતિથી સંમોહનની અવસ્થાએ પહોંચી ગયેલા લોકો જ મોદી વતી મોરચો ખોલી નાખે એવી સ્થિતિ થઇ. આ દેશમાં ૮૦%થી વધુ મતો હિન્દુ છે, જેનું ધ્રુવીવીકરણ કરનારો કોઇ (મોદી પહેલા) મહાખેલાડી આવ્યો નથી અને જૂનવાણી એવા સંઘમાં ફકત મિશન છે, વિઝનનો છાંટો રહ્યો નથી. રમખાણ કે એન્કાઉન્ટરના મુદ્દે કકળાટના અતિરેક પછી મોદીને હિન્દુત્વ આઇકોનની હિડન ઇમેજ તાસક પર ધરી દેવામાં આવી, પછી પ્રયત્ન તો ફકત સદ્દભાવશીલ વિકાસપુરૃષ બનવાનો કરવાનો હતો.
અને ભલભલા ખેરખાંઓ શબ્દની તાકાતને અન્ડર એસ્ટીમેટ કરે છે, પણ અલ્ટેમેટલી ભગવદ ગીતામાં શું છે? શબ્દો ! જીસસ, મોહમ્મદ કે ગાંધીનો જાદૂ કેવી રીતે ફેલાયો? વાણી થકી! હિટલર- રૃઝવેલ્ટ- નેપોલિયન બધા લીડર્સ અચ્છા સ્પીકર હતા. ઓબામા પણ અને ઓસામા પણ અંતે તો બોલીને જ પ્રભાવ પાડી શક્યાને અનુયાયીઓ પણ! મોદીની રઝળપાટ, વાંચન, ગ્રહણશક્તિ અને રૃથલેસ મેનિપ્યુલેટિવ ઈન્ટલેક્ટ અત્યારે એમની ગિફટ બની છે.
ચૂંટણીમાં બધા સેલ્ફ પ્રમોશનના ગેરકાનૂની ગતકડાં કરે જ છે. મોદી પ્રજાને નવા નવા સ્લોગન અને તાળીમાર ડાયલોગ્સ આપીને ફિલ્મી અનુભૂતિ કરાવવામાં કુશળ છે. રાજકારણના સોગઠીદાવ અને ખાસ તો ટાઈમિંગની બાબતમાં માસ્ટર છે. નેશનલ લેવલ પર છલાંગ મારવી સહેલી નથી, પણ પ્રજા પરિવર્તન ઝંખતી હોય- મનમોહનસિંહ અને રાહુલ નબળા વક્તા પુરવાર થયા હોય- ભ્રષ્ટાચાર, ગરીબી, મંદી, બેકારી વધતી હોય અને યુવાનો નેટક્રેઝી હોય એ પરિસ્થિતિએ મોદીને દોડવું’તું ને ઢાળ કરી દીધો છે. ભારતની ડાબેરીઓની અસરમાં અવળા ગણેશ સમાજવાદના મંડાયા ત્યારથી પત્તર રગડાઈ ગઈ છે, એટલે અત્યારે તો ટેકનોલોજી અને ઈન્ડસ્ટ્રીને ડેવલપ કરી દેશનું ગ્લોબલ બ્રાન્ડ બિલ્ડીંગ કરી એવા નેતાની જરૃર છે.
મોદી આમાં એક્કા છે. પણ વિકાસ ખરેખર કરવો હોય તો ચૂંટણી જીતી જાય પછી પણ ઘણી કસરત કરવાની છે. ગુજરાતમાં પાયાની સમસ્યા ગંદકીથી ટ્રાફિક અને લુખ્ખાગીરીથી ભ્રષ્ટાચાર સુધીની ખાસ ઉકેલાઈ નથી. મોદીની ટીમ બિલ્ડિંગ સ્કિલ્સની આકરી તાવણી ચૂંટણી પછી થવાની છે. એમણે બતાવેલા બધા ગુલાબી સપના સાકાર થાય એમ નથી, એટલે એનો ધક્કો પણ મોટો લાગે. કોમવાદ કે સ્વદેશીના મુદ્દે મોદીની આસપાસ ઘણા જંગલી-ઝનૂની- પછાત વાનરોનું ઝૂંડ છે, જેમને ફાટીને ધુમાડે જવા જેવી નીસરણી મળે તો ભારત મહાસત્તા બનવાને જ બદલે કટ્ટરવાદી સાઉદી અરેબિયા જેવું બને- જ્યાં સુખસગવડ હોય પણ ધાર્મિક સાંસ્કૃતિક પાગલપનને જ વૈજ્ઞાાનિક સત્ય અને આદર્શ ન્યાય માનવામાં આવે!
જો મોદી પાવરફુલ બને તો એ વિકાસનો માસ્ક ફગાવીને હિન્દુત્વના હિડન એજેન્ડા પર આવનાર સરમુખત્યાર બનશે કે ભાજપની છબી ફગાવી અમેરિકન સ્ટાઈલનો ચેન્જ લઈ આવનાર આધુનિક અવતાર?

સસ્પેન્સ ઈઝ ઓન. ઈલેકશન ઈઝ થ્રીલર. પણ મોદી જેવો મહાત્વાકાંક્ષી અને જીદ્દી માણસ કશુંક કર્યા વિના ચૂપચાપ બેસે નહિ, અને પોતપોતાની વિવેકબુદ્ધિ વાપરીને આપણે પણ બેઠા ન રહેવું. મનગમતુ મતદાન કરવું!

ફાસ્ટ ફોરવર્ડ

તટસ્થ ભાવે આ ચૂંટણીમાં મોદીને એડવાન્ટેજ મળે એવું લાગે છે, પણ ભારતને એડવાન્ટેજ મળશે કે નહિ એ માટે આવતી ચૂંટણી સુધી રાહ જોવી પડે!

 
17 Comments

Posted by on મે 18, 2014 in india, personal

 

પ્લેનેટજેવી એક્સક્લુઝિવ : જ્યોતિષ કલશ છલકે ?

DSC02243

અબ કી બાર કોની સરકાર રચાશે, એ ચિત્ર આમ તો કાલે સ્પષ્ટ થઇ જશે. બહુમતી નોર્મલ ( ઓપરેટિવ વર્ડ: નોર્મલ) ગુજરાતીઓ દિલ્હીનું મિત્ર જગદીપ નાણાવટી કહે છે, એમ “મોદીલ્હી” થતું જોવા થનગનતા હશે. એક્ઝીટ પોલના આધારે તો નરેન્દ્ર મોદીને ચેનલોએ ત્રણ દિવસથી વડાપ્રધાન બનાવી એમની કેબિનેટ પણ રચી નાખી છે. ધારો કે, મોદી વડાપ્રધાન ન બને , ( જો અત્યારે ન બને, તો નેક્સ્ટ ટાઈમ બની જ જાય એવો શોલેનાં સિક્કા જેવો ઘાટ રાજકીય ગણતરીઓ મુજબ છે !) તો પણ આખા દેશમાં જુવાળ સર્જી મીડિયા પૂરતા તો પી.એમ. બની જ ગયા ત્યાં સુધી પહોંચ્યા – એ તો મંદબુદ્ધિના ના હોય એ સિવાય એમના દુશ્મને પણ સ્વીકારવી પડે એવી હકીકત છે.

પણ જો કોઈ તમને એમ કહે કે ડિસેમ્બર ૨૦૦૨થી આજથી ૧૨ વર્ષ પહેલા જ ખબર હતી, કે નરેન્દ્ર મોદી વિજયકળશ સુધી દેશભરમાં પહોંચીને પી.એમ. બની જશે તો ત્યારે એ વાત મોદી ખુદ પણ માની ના શકે. એ સમયે મોદી માટે સી.એમ. તરીકે કપરા ચડાણ હતા. ત્રાસવાદી હુમલાઓ થયા હતા, ગોધરાકાંડનું ભૂત ધૂણતું હતું, કુદરતી આફતોના ઉપરાછાપરી ફટકા ગુજરાતને લાગ્યા હતા. અને પક્ષ ભાજપના જ ધુરંધરો અસંતુષ્ટ બની ટાંટિયાખેંચમાં પ્રવૃત્ત હતા. રાષ્ટ્રીય સ્તરે ત્યારે એટલ-અડવાણી-મહાજનને કોઈ રિપ્લેસ કરી જાય એવું સંઘ પરિવાર પણ વિચારતો નહોતો. સમીકરણો વિધાતાએ ગોઠવેલી શતરંજની બાજીની જેમ કેમ ફરતા ગયા એ નજર સામે છે. અટલ હારીને બીમાર પડ્યા, મહાજનની હત્યા થઇ. અડવાણી પાકિસ્તાનપ્રવાસ બાદ અળખામણા થઇ ગયા. ગુજરાતમાં સ્ટ્રોંગ ગણાતા કેશુભાઈ-કાશીરામ સાઈડલાઈન થયા. સતત સારા ચોમાસા આવ્યા. ઇન્ટરનેટ-ટીવીનો વ્યાપ બેહદ વધ્યો. રાહુલ નબળા ઉત્તરાધિકારી અને મનમોહન નબળા વક્તા નીવડ્યા. યાદી લાંબી છે અને જુદા રસપ્રદ લેખનો વિષય છે, જે હું ભવિષ્યમાં લખીશ.

પણ વાત વિધાતા અને ભવિષ્યની નીકળે એટલે જ્યોતિષ યાદ આવે. વેલ, એ ય એક જુદા લેખનો વિષય છે ને થોડું મેં એના પર લખ્યું પણ છે. મોટે ભાગે જ્યોતિષીઓ અને જ્યોતિષ આપણને ફન પૂરું પાડતા હોય છે, અને ખાસ તો સંજોગોથી ઘેરાઈને નબળો પડેલો માનવી એના શરણે જતો હોય છે. જ્યોતિષ વિષે હું ખાસ જાણતો નથી. પણ મારો એક સમયનો એબબતે હાડોહાડ રેશનલ ઇનકાર અનેક આશ્ચર્યજનક અનુભવો પછી ફર્યો છે જરૂર. જ્યોતિષ કોઈ પડકારોથી સાબિત થઇ શકે એવા નક્કર ગણિત-વિજ્ઞાન કરતા મને કળા વધુ લાગી છે. જેમાં અમુક સમયે બેસ્ટ પરફોર્મન્સ થાય , અને અમુક સમયે ક્ષમતા હોવા છતાં ના પણ થાય. જો કે, આ અનિશ્ચિતતાને લીધે સ્તો જગતભરના લોકોને ભાવિના ભેદ જાણવામાં રસ પડે છે !

વેલ, મોદી અને જ્યોતિષ ક્યાં કનેક્ટ થાય એવો સવાલ થતો હોય તો સ્વ. સુરેશ દલાલે પ્રકાશિત કરેલી “જન્માક્ષર : વિધાતાના હસ્તાક્ષર” પુસ્તકના વિમોચન વખતનું એમનું વ્યાખ્યાન સાંભળવું જેમાં એમણે પોતાનામાં રહેલી આ વિદ્યા અંગે અંગૂલિનિર્દેશ કરેલો છે. કોઈના જીવનમાં ક્યારે શું બનશે એ પોતે કહી શકતા , અને એમ થતું એ બાબતે. પણ અહીં વાત એથી યે અલગ છે. મોટે ભાગે પ્રોફેશનલ જ્યોતિષીઓ  આમ પણ થાય ને તેમ પણ થાય જેવી અનેકાર્થી ગોળ ગોળ વાતો કરી, પરિણામ પછી એનો મનગમતો અર્થ તારવી દાવો ઠોકી દેતા હોય છે કોઈ ઘટના બનવાની છે એ લોજીકલી શક્ય લાગે ત્યારે એની આગાહીઓ ઠપકારી વાહવાહી લૂંટી લેતા હોય છે!  જેમ કે, મોદી વડાપ્રધાન બને એના ઉજળા સંજોગો છે – એવું છેલ્લા છ મહિનામાં કોઈ જ્યોતિષી કહે તો ધાડ મારી ના કહેવાય. એ તો સારા તટસ્થ રાજકીય સમીક્ષકને પણ દેખાય. ;)

પણ હજુ એક વરસ પહેલા તો મોદી માટે ભાજપમાં લોકસભાની ચુંટણીનાં સર્વસંમત સેનાપતિ બનવું પણ કઠિન લાગતું હતું ત્યારે ઉપર લખ્યું એમ કોઈએ ૨૦૦૨માં જ એ વડાપ્રધાન બની શકે એમ છે, એવું કુંડળીનાં આધારે ભાખ્યું હોય એનો પુરાવો હોય તો ? તો જ્યોતિષમાં ના માનતા હો ત્યારે પણ એની ન્યુઝ વેલ્યુ તો બને જ ! આવા એક જુના મિત્ર છે અમારા રાજકોટના કુમારભાઈ ગાંધી. રાજકોટનું પત્રકારજગત એનાથી અજાણ નથી. મને તો એમના જડબેસલાક અંગત અનુભવો પણ છે. પણ એ બાજુએ રાખીએ. પણ ૬ જાન્યુઆરી, ૨૦૦૩નાં ‘ચિત્રલેખા’માં કુમારભાઈ ગાંધીએ મિત્ર અને હવે ફૂલછાબતંત્રી કૌશિક મહેતાને સ્પષ્ટ કહેલું કે મોદી જો આગામી બે-ચાર વર્ષ ટકી જાય, ( જે સાચે જ મુશ્કેલ હતા એમના માટે ત્યારે !) તો એ સી.એમ.માંથી પી.એમ. બની શકે એમ છે. એટલું જ નહિ, મોદી હરીફોને પછાડતા જશે અને કોમ્પ્યુટર ક્ષેત્રે પ્રગતિ કરશે એવું પણ કુમારભાઈએ ત્યારે કહેલું છે, જયારે ફેસબુક-ટ્વીટર-વોટ્સએપ-હેન્ગઆઉટ-પોડકાસ્ટ-થ્રીડી જેવી બાબતોનો જન્મ જ નહોતો થયો ! ટેકનો-સાવી મોદીની બ્રાંડબિલ્ડીંગમાં આ ઇન્ફોટેકનો સિંહફાળો આજે સ્વયમસ્પષ્ટ છે! ઉપરાંત કુમારભાઈએ સ્પષ્ટ ભાખેલું કે વિદેશમાં વસતા ગુજરાતીઓ મોદી ગુજરાત તરફ આકર્ષણ અનુભવશે ( ત્યારે એન.આર.આઈ.માં મોદીને પોપ્યુલર બનાવવાવાળો અમેરિકાનાં વિઝાવાળો ઇસ્યુ હતો નહિ !) અને મોદી ઉદ્યોગ બાબતે સફળતા મેળવશે ( મોદીના ઉદ્યોગપ્રેમ બાબતે તો એમના ટીકાકારો સૌથી વધુ સહમત છે ! ;) )

મેગેઝીન છપાયેલી તારીખથી એક સપ્તાહ પહેલા માર્કેટમાં આવે ને એના એક સપ્તાહ પહેલા તૈયાર થવા લાગે, એટલે સત્તાવાર રીતે કુમાર ગાંધીની આ સ્યોરશોટ નિવડેલી આગાહીઓ એમણે ફક્ત કુંડળી પરથી ડિસેમ્બર, ૨૦૦૨માં કરી હતી! ખાતરી ના થતી હોય તો તત્કાલીન ‘ચિત્રલેખા’નો આ લેખ જ અહીં ક્લિક કરી , ઝૂમ કરી જાતે જ વાંચી લો ને !

kg
બોલો, પાંચ વરસ પુરા કરવાના જ્યાં સવાલ હોય ત્યાં કોમ્પ્યુટર-ઉદ્યોગ ક્ષેત્રે પ્રગતિથી/ એન.આર.આઈ.માં લોકપ્રિયતા અને  સી.એમ.થી પી.એમ.ની ખુરશી સુધી એમને પહોંચતા કોઈ અટકાવી શકશે નહિ, એ ફાડીતોડીને ૧૨ વરસ પહેલા કહી દેવું કોઈ જેવી તેવી વાત નથી. ( ધારો કે રિઝલ્ટ પછી કોઈ કારણથી મોદી પી.એમ. ના બને તોય ઓલમોસ્ટ ત્યાં પહોચી જ ગયા અત્યારથી – જ્યોતિષ કે ભવિષ્યકથનનું કોઈ શાસ્ત્ર આવ એકઝેટ તો ભાગ્યે જ કહી શકે, પણ દિશાસૂચન કરી શકે, અને એ રેતે મોદી પી.એમ. બનવાની ધારે પહોંચી ગયા- એમાં કુમારભાઈનું ફળકથન સાચું પડી ગયેલું જ ગણાય મારા મતે! )માત્ર કુંડળીનાં નિષ્ણાત કુમાર ગાંધી વળી ટિપિકલ જ્યોતિષની વાતો કરનારા પણ નથી. એ કદી કોઈને નંગ પહેરવાનું કહેતા નથી. ભગવાન સિવાય ભાગ્ય દોરાધાગા કે વીંટી-રત્નોથી ના ફરે એવું અફર રીતે ( પોતાની આવક ગુમાવીને પણ !) માને છે ! :)

ચોક્કસ, હું આ ક્ષેત્રનો અધિકારી નથી. કુમારભાઈના ફળકથનના મને સચોટ અનુભવો છે, કોઈ એમાં ઝૂકાવવા માંગતા હોય એમણે પોતાની રીતે એનો નિર્ણય લેવો. પણ આ વાત જરૂર રોમાંચક છે. એટલે તો શેર કરી ! જગતમાં ઘણું ય આપણે માની ના શકીએ કે સમજી ના શકીએ એવું છે. એ તો મલેશિયાના પેલા વિમાને પણ આપણને વધુ એક વખત દેખાડી દીધું. મને આવા અમુક અનુભવો પણ છે. આ બાબતે કોઈને કુતુહલ હોય તો ટૂંકો પડું અને આમે ય આવું વાંચીને કુમારભાઈનો કોન્ટેક્ટ મેળવવા લોકો મારી પાછળ પડે એ તો માનવસ્વભાવ છે. એટલે એમનો નંબર જ મૂકી દઉં છું અહીં એમની અનુમતિ લઈને. :P માણસ સરળ સ્વભાવનો અને સ્પષ્ટવક્તા છે.

કુમાર ગાંધી ( રાજકોટ ) સંપર્ક : 09374816977

અને હા, કુમારભાઈ કહે છે કે કુંડળી જોતા મોદીને આગામી સમયમાં શારીરિક રીતે ત્રાસવાદી હુમલાનો ખતરો ખરો !

 
24 Comments

Posted by on મે 15, 2014 in gujarat, india, personal, religion

 
 
Follow

Get every new post delivered to your Inbox.

Join 4,005 other followers

%d bloggers like this: