RSS

ઈલેકશન, સિલેકશન, કન્ફ્યુઝન, કન્કલુઝન!

modi 1

આજે બધા રિઝલ્ટ એનાલીસીસ કરે છે, ત્યારે થોડા સપ્તાહ અગાઉ મેં આગોતરું કરેલું ચૂંટણીનું સ્વોટ એનાલીસીસ વાંચવાની મજા પડશે ! એટલા માટે કે મતદાન પહેલા જ એડવાન્સમાં એમાં આખી ચૂંટણીની એ કુંડળી કાઢેલી હતી, જે આજે હવે બધા ગાઈવગાડીને કહે છે ! હું એટલે કોલર ટાઈટ કરી “અમે તો કહેતા’જ હતા’ને કહી શકું એમ છું, અને ભાવી પારખવામાં મારા દ્રષ્ટિ-કોણને જરા સિરિયસલી લેવો, અન્ય તકલાદી વક્રદ્રષ્ટાઓ સાપેક્ષે લોલ્ઝ્ઝ્ઝ ;)  આ લેખ તો મુંબઈ પ્રવચન માટે ગયેલો ને ત્યાં ‘ઓક્યુલસ’ ફિલ્મ જોતી વખતે મિત્ર વિપુલ પારેખે બધા પક્ષોનું એનાલીસીસ કરતો લેખ લખવા ભલામણ કરી ને બીજે દિવસે ત્યાં બેઠે બેઠે જ આ લેખ લખી નાખેલો, પુરા સંતુલનથી ! કહેવાતા પોલીટીકલ પંડિતો એકધારો પ્રલાપ કરતા હતા પણ રાજકારણ અને લોકમાનસમાં ખબર પડતી હોવી જોઈએને ! આ લેખ અહી મુકું છું જેમનો તેમ એટલે ખ્યાલ આવે કે અપુન ને એક મારા, પર સોલિડ મારા હૈ કી નહિ ! B-) :)

+++++======+++++

‘ટેક્ટ (મુત્સદ્દીગીરી) એને કહેવાય કે કોઈને તમે નરકમાં દોરી જતા હો, તો પણ એ યાત્રા માટે એ થનગનીને આગળ આવે!’

વિચક્ષણ રાજનેતા વિન્સ્ટન ચર્ચિલનું ક્વોટ ભારતની કોઈ પણ ચૂંટણીને લાગુ પડે એવું છે. કારણ કે, ચૂંટણીમાં અપાતા વચનમાં પછીથી ખાસ વજન રહેતું નથી. પણ ગુજરાતમાં મતદાન નજીક છે અને ભારતની ચૂંટણી એના ક્લાઈમેક્સ તરફ પહોંચવામાં છે, ત્યારે ચોક્કસ બેઠાંબેઠાં ચૂંટણી પરિબળોનું ‘સ્વોટ એનાલિસીસ’ થયા કરે છે. મેનેજમેન્ટના દરેક ટ્રેનરને કશું બીજું બોલતા ન આવડે ત્યારે હાજર સો હથિયાર નીવડતું સ્વોટ એનાલિસીસ એટલે વ્યક્તિ, વસ્તુ કે વિચારની સ્ટ્રેન્થ (મજબૂતી), વીકનેસ (નબળાઈઓ), ઓપર્ચ્યુનિટીઝ (તકો) અને થ્રેટસ (મુસીબતો)નું વાસ્તવિક વિશ્લેષણ. કોઈ ફેવર કે બાયસ વિના પર્સનલી જે કારણ-તારણના બુદબુદા દિમાગી સપાટી પર ઉઠયા, એની થોડીક ઝલક શેર કરીએ, કમ ઓન, જોઈન ટુ થિંક.

* * *

પહેલા છેલ્લા રહેવા જોઈએ એમની વાત. કહેવાતો થર્ડ (એ રેટ એવું કોણે વાંચ્યું?) ફ્રન્ટ. યાને રાષ્ટ્રીય હોવા છતાં બે-ત્રણ રાજ્યો પૂરતા સીમિત કે સાવ સ્થાનિક એવા પક્ષોનો મેળ વિનાનો મેળો. છેલ્લા ઘણા સમયથી દરેક લોકસભાને લાગેલું આ ગ્રહણ છે. જેને લીધે સરકારનું મિક્સ ઉત્તપમ થઈ જાય છે. આવા પક્ષોને ઓછામાં ઓછી સીટ મળે એવું ભોળાભટાકો માનતા હોય છે. પણ વાસ્તવમાં આવા પક્ષો અને નેતાઓ કેમ પેદા થયા, એ ઈન્ફેકશનનું નિદાન કોઈ કરતું નથી.

આઝાદી પછી ગાંધીજી સહિતના નેતાઓનો મૂળ વિચાર- અંગ્રેજી પાસે કેન્દ્રીકૃત સત્તાના વિકેન્દ્રીકરણનો હતો, જે એ જ રહ્યો- મતલબ, વિચાર. અમલ અધકચરો થયો. ઉપરાંત ભારતમાં ભાષા, ખાણીપીણી, દેખાવ, ટેવ બધી જ રીતે એકબીજાથી ઘાટી સરહદે અલગ પડતા રાજ્યો અને વિસ્તારો છે, પ્રાદેશિકતા માટે અહમ ધરાવતી પ્રજા છે. ટોલરન્સ ઓછું છે, અને સેન્ટ્રલાઈઝડ થયેલો દિલ્હી પાવર જોતાં અન્યાય વધુ છે. એને લીધે અભિમાન, અભાવ અને અન્યાયનો ત્રિવેણી સંગમ પ્રાદેશિક અસ્મિતાના યોધ્ધા સરીખા નેતાઓ અને એમના પક્ષોનો ઉદભવ થાય છે. કમનસીબે એનાથી પરેશાન એવા મુખ્ય રાષ્ટ્રીય પક્ષ એ વર્ચસ્વ તોડવા સાચું સમવાય (ફેડરલ) તંત્ર ઘડતા નથી, અને ટેકો આપવા જોડાયેલા પક્ષો શા માટે પોતાની જરૃરિયાત ખતમ કરતી આત્મઘાતક હારાકિરી કરે? સો, તમાશા ઈઝ ટુ બી કન્ટીન્યુડ. ( આ છે મમતા-જયલલિતાનું સકસેસ સિક્રેટ )

નેકસ્ટ. યોગેન્દ્ર-કેજરીવાલની ‘આપ’. ઓલરેડી એના પર ઘણુંખરું લખાઈ ગયું છે. એકસ્ચ્યુઅલી, થર્ડ ફ્રન્ટના ચીંથરાના ચંદરવા જેવું જ નિદાન આપ બાબતે લાગુ પડે છે. ભાજપને પોતાના સપનાના સ્પીડબ્રેકર તરીકે અને કોંગ્રેસને પોતાની તુમાખીમાં પંચર તરીકે આપ આંખમાં બરાબર ખટકે છે. પણ આ પેટ ચોળીને ઉભું કરેલું શૂળ છે. રાજ્ય કે કેન્દ્ર દરેક સત્તાધારી પક્ષોએ કામ કરવાની કસોટીમાં મીંઢુ મુકાવ્યું છે કે પાસિંગ માર્કસ મેળવ્યા છે. છેક છેવાડા સુધી પહોંચેલા કરપ્શનને ઓપ્શનના બદલે કમ્પલસરી બનાવી નાખ્યું છે. કરોડો સામાન્ય માણસોને પડતી મુસીબતો જાણી જોઈને ઉકેલી નથી અને સગવડો બ્યુરોક્રેટસ, કોર્પોરેટસ એન્ડ પોલિટિશ્યન્સે પોતે ભોગવી છે, પણ પબ્લિકને સુવિધાઓ આપી નથી. ૧૯૫૪થી ૨૦૧૪ આપણા પ્રશ્નો એના એ જ રહ્યા છે.

આ બ્લેક હોલના લીધે ઉભા થયેલા વેક્યુમમાં સમયાંતરે આવડતવાળો કોઈ પણ મૂવમેન્ટ જગ્યા બનાવી લે છે. જયપ્રકાશ નારાયણ, વી.પી. સિંહ અને હવે કેજરીવાલ એન્ડ કંપની. જ્યાં સુધી લોકોની હતાશા પ્રામાણિક અને નક્કર પ્રયત્નોથી દૂર નહિ થાય ત્યાં સુધી આવા તમાશા ચાલ્યા કરશે જ. કેજરીવાલની ઈનિંગનું ઓપનિંગ સોલિડ રહ્યું, પણ ભારતીય ક્રિકેટ ટીમની જેમ ચેઝ કરવાના પ્રેશર તળે મિડલ ઓર્ડર મુશ્કેલીમાં છે. એક તો એમણે દેખાડેલા હથેળીમાં ચાંદને લીધે હવે એના નાનકડા ડાઘને પણ વાંક-અદેખાઓ મેગ્નફાઈંગ ગ્લાસથી જોઈને કોલસાનું સર્ટિફિકેટ ફાડવા ઉતાવળા બેઠા છે. જેને બીજા ઝાંખાપાંખા ગ્રહોની ગરબડો તો દેખાતી જ નથી! સ્પેશ્યલી, ભિન્નમત સ્વીકારવામાં હંમેશા ઓછી ઉદાર એવી ભગવા બ્રિગેડ એમની એલર્જીમાં સનેપાત પર ચડી જાય છે. અને બેફામ રીતે જૂઠા અંગત આક્ષેપો, તદ્દન એકાંગી પૂર્વગ્રહોથી છલકાતી ગાળાગાળીઓ શરૃ કરી દે છે, જે એમનો દેશપ્રેમ કેવો ખોખલો છે, એની સાથે સાથે એમની પોલિટિકલ મેચ્યોરિટી કેટલી કાચી છે- એ પણ બતાવે છે.

પણ આ નબળી ફિલ્ડિંગનો લાભ લઈ આપ ધારી ફટકાબાજી કરી શકે તેમ નથી. શરૃઆતમાં ડ્રામાપ્રેમી ભારતનું એમણે પૂરતું ધ્યાન ખેંચ્યું, પણ પછી મીડિયા મેનિપ્યુલેશનની સૂગને લીધે એમના મુખ્ય શસ્ત્ર મીડિયા મેનેજમેન્ટને જ બૂઠ્ઠું બનાવી દીધું. મોરઓવર, દિલ્હીમાં આપના કર્તાહર્તાઓનું પાયાના સ્તરથી કામ વર્ષોથી બોલતું હતું. એવું ગ્રાસરૃટ લેવલનું કામ કરી નેટવર્ક મજબૂત કર્યા વિના જ અધીરા અભિમન્યુની પેઠે એમણે ચૂંટણી ચક્રવ્યૂહમાં ઝૂકાવી દીધું છે. ગાંધીજી પાસેથી આ પાઠ પહેલો શીખવા જેવો છે. વિલાયતી બેરિસ્ટર ગાંધી એક વરસ સુધી તો ભારતમાં ફર્યા હતા. પછી કંઈ કેટલીય મૂવમેન્ટસ અને આત્મખોજથી દાયકાઓ સુધી ટીમ અને લડત બંને કસીકસીને નક્કર બનાવી હતી. આપે આવી કશી મહેનત કર્યા વિના આડેધડ ઉમેદવારો રાખીને ઝૂકાવી દીધું છે, અને અભી બોલા અભી ફોકની હારમાળા સર્જી પોતે મક્કમ નથી એવા મેસેજીઝ આપ્યા છે. લોકશાહીમાં સમૂહભાગીદારી આદર્શ છે, પણ અલ્ટીમેટલી એના કેન્દ્રમાં લોકો છે, એન્ડ ઈન્ડિયન પીપલ લાઈક ટુ બી ગવર્ન્ડ ફર્મલી.

ટૂંકમાં, ધરતી તરસી હોવા છતાં અરવિંદ-યોગેન્દ્રના ગાજયા મેહ કમોસમી સ્થિતિમાં વરસે એમ લાગતું નથી. આમ પણ સરકારની મુશ્કેલીઓ સામે મેદાને પડતા પડતા અચાનક મોદી અને અંબાણી તરફ ઓબ્સેસ્ડ થઈ, ક્લાસિકલ મિસ્ટેક કરી રહી છે- પોતાની લીટી મોટી કરવાને બદલે બીજાની લીટી ભૂંસવાના પ્રયાસો તણી! કાશ્મીરવાળી બદનામી એના નામે ચડી એ સ્વદેશી ભક્તોની લુચ્ચાઈ છે, અને ખોટી છે. પણ જેની બદનામી એણે વેઠી નથી એ વધુ ભયજનક છે. ભારતમાં બધા જ અબજપતિ ઉદ્યોગપતિ કંઈક ને કંઈક ખોટું કરે જ છે. એમાં બધા પાપના ઘડા એકલા અંબાણી- અદાણી માથે ફોડવા એ નર્યો પૂર્વગ્રહ છે. બીજું, આર્થિક બાબતે ‘આપ’ની નીતિરીતિ સાવ બાલમંદિર જેવી છે. ગાંધીવાદીઓ આવા જ સામ્યવાદી ખેંચાણને લીધે મૂળસોતાં ઉખડી ગયા હતા. ભારતની આર્થિક હાલત ખસ્તાહાલ છે, અને દુશ્મન ચીન સિવાયના મદદગારો પણ ઉધ્ધાર કરી શકે તેવી સ્થિતિમાં નથી.

આર્થિક રીતે ભલે બજારમાં ઠલવાતા વિદેશી ઈન્વેસ્ટમેન્ટ અને કાળા નાણાના સ્ટીરોઈડથી આપણી તબિયત તંદુરસ્ત લાગે, પણ અંદર કેન્સર ફેલાતું જાય છે. આવો પથારીવશ થઈ શકે એવા દર્દી જેવા દેશને કેજરીવાલ આદર્શવાદ માટે દોડવાનું કહે એમાં તો એ માંદામાંથી મૃત થઈ જશે! પહેલા એને સાજો કરી પછી એને પરેજી આપવાની હોય. એ રીતે કેજરીવાલ સમયથી થોડા વહેલા પ્રગટયા છે. પણ ભારતીય રાજકારણની તાસીર અને સત્તાનો કેફ જોતાં આપ અને કેજરીવાલની ભોજનમાં કારેલાં મેથી જેવી માફકસરની જરૃર છે. ઘણી વાર સારો ખેલાડી સારો કેપ્ટન ન થાય, ટીવી સિરિયલની અભિનેત્રી ફિલ્મોમાં લીડ રોલમાં ફ્લોપ જાય, એમ આપ ઉત્તમ વિરોધપક્ષ બની શકે તેમ છે, અને સંસદમાં વોચમેન તરીકે ખબરદારી રાખે એટલી હાજરી એની રહે તેવું ઈચ્છીએ, પણ નેગેટિવ મતને વેડફવા માટે આપ સેન્સિબલ ઓપ્શન અત્યારે નથી.

ઔર કોંગ્રેસ. વાઘની પીળી ચામડી સાથે કાળા ચટાપટા જેમ એકાકાર થઈ જાય એમ પોલિટિક્સ અને કોંગ્રેસ મધમાં લસોટાતા ચૂર્ણ જેમ એકમેકમાં ઓગળી ગયા છે. કોંગ્રેસમુક્ત ભારત ચિલ્લાતા ઘણા લટૂર-ભટૂર જાણતા નથી કે કોંગ્રેસ એક વૈતાલિક વાઈરસ છે, જીનેટિક પ્રિન્ટ છે. ભારતમાં એનાથી પીછો છોડાવવો એટલે શક્ય નથી એ ભારતીય પ્રજાની લુચ્ચાઈ અને મૂર્ખાઈના પડછાયાનું પ્રતિબિંબ છે. એટલે તો આજનું ભાજપ પણ મ્યુટેશન પામીને ‘કોંગ્રેસયુક્ત’ થઈ ગયું છે. નિર્ણયો લીધા વિના વાતને રમાડી કસ કાઢવાનું, થોડું કમ દેખાડી ઝાઝુ ઘર ભરવાનું, સેક્યુલરિઝમની વાતો કરી મુસ્લિમોને અને અનામતની વાતો કરી દલિતોને મૂળભૂત રીતે ભ્રમમાં રાખી રમાડવાનું, જીહજૂરી કરી આગળ વધવાનું, અંદરોઅંદર ખટપટ કરાવી બધાની શક્તિ લડવાઝગડવામાં વેડફીને રાજ કરવાનું, દંભી વાતો કરી ગામડાં અને ગરીબીનો મહિમા ગાઈ સ્પષ્ટ સ્ટેન્ડ લેવાથી ભડકવાનું અને હાઈકમાન્ડની ધૂન પર ડાન્સ કરવાનું કોંગ્રેસી કલ્ચર કોંગ્રેસ પક્ષ જાય તો પણ જવાનું નથી. હઠીલા પ્રેતની જેમ એ વળી દેહ બદલાવીને ભાજપમાં પ્રવેશી ગયું છે. પોતાની મીંઢી ફલેકિસબિલિટી અને ધીરજ તથા ચાલાકીભર્યા જુગાડને લીધે કોંગ્રેસનો આત્મા આસાનીથી નિર્વાણ પામે એમ નથી.
ભારત જેવા અસંખ્ય ટકરાવ અને અભણ હિંસાત્મક રૃઢિજડતાથી સબડતા દેશમાં એડજસ્ટમેન્ટનું બેલેન્સ બતાવનાર કોંગ્રેસ અમુક અંશે અનિવાર્ય જરૃરિયાત છે. એટલે જ એનું અસ્તિત્વ આટલું લાંબુ ટકયું છે. આપણા દેશની જનતા મલ્ટીકલર અને વિસ્ફોટક રીતે ઉન્માદી છે. ગામડા- શહેરથી અમીર- ગરીબના અંતરની સમસ્યા અપાર છે. એમાં કોંગ્રેસી બફર કયાંક વધુ ધડાકા કે લિસોટા અટકાવે પણ છે. એટલે ચુનાવી ઘેલછા ઠીક છે, પણ કોંગ્રેસ તદ્દન નાબુદ થઇ જાય તો એક ધરીવાળુ ઉંચકનીચક ફસડાઇ પડે! ઓઇલ વિનાના કડક મિજાગરા કિચૂડાટ કરવા લાગે. ફેનેટિક બ્રેઇનવોશિંગના એન્ટીડોટ તરીકે પણ ઝેરીલી લાગે તો ય કોંગ્રેસ અત્યાર પૂરતી સાવ વિસર્જન પામે એ લાંબા ગાળાના હિતમાં નથી.
પણ છેલ્લાં ૫ વર્ષમાં કોંગ્રેસે એક પછી એક સેલ્ફ ગોલ કરીને પોતાની કબર જાતે જ ખોદી છે. એની એરોગન્સનો બદલો એને બરાબર યોગ્ય જ મળ્યો છે. બેલગામ ભ્રષ્ટાચાર, ઢીલીઢફ નીતી, એક પછી એક કૌભાંડોની હારમાળા છતાં સવાલ પૂછતાં નાગરિકો પર ઉલ્ટા ચોર કોટવાલ કો ડાંટે જેવી બેવકૂફી, આવનારા પડકારને પામી સારા સ્પીકર અને લીડર તૈયાર કરવામાં બેદરકારી પોતાની ઉસ્તાદી પરનું ગુમાન અને રાષ્ટ્રહિતની બાબતમાં પ્રજામાં ખોટો સંદેશ જાય એટલી હદે ઉદાસીન ભીરૃતા- કોંગ્રેસની પનોતી બેઠી છે, જે દેશ માટે મહાદશામાં ફેરવાઇ ચૂકી છે.
કોંગ્રેસમાં ઘણાં સારા નેતાઓ અને ઉમદા કામગીરી પણ છે. આધુનિક વિચારધારા છે. પણ અન્ય પક્ષોથી પણ મોટો ખતરો એના ખુદની તુષ્ટિકરણની (અ)નીતિ અને વંશવાદ છે. ભાજપ કોઇ દૂધે ધોયેલો નથી, પણ અન્ય પક્ષોની સાપેક્ષે એમાં બ્લડલાઇન વિના પણ ટોચના સ્થાને પહોંચી શકાય છે, એ સત્ય દેખીતું છે. ગાદીવારસો પર ચાલતી કંપની પ્રોફેશનલ ચેરમેન ન મળે ત્યારે ફડચામાં જતી હોય છે. કોંગ્રેસનો ચહેરો જ અત્યારે એના માટે ખતરો છે. અભિષેક બચ્ચનની જેમ લાખ પ્રયત્ને પણ રાહુલ ગાંધી લીડર તરીકે સ્ટાર બની શકે તેમ નથી. ઉલ્ટું એ જેમ વધુ એકસપોઝર મેળવે છે, એમ લોકનજરમાં એકસપોઝ થાય છે, હાંસીપાત્ર બને છે. સોનિયા ગાંધી આમ પણ ક્ષમતાથી વધુ મહત્વ મેળવી ચૂકયા છે. અશોકથી અકબર, રામથી કૃષ્ણ લગીના વંશોનું આધિપત્ય કયારેક તો ખલાસ થાય જ. જયરામ રમેશ જેવા ભારતના વડાપ્રધાન તરીકે લાયક મૂરતિયાને ઘોડે બેસાડવાને બદલે કોંગ્રેસે નબળા શેરમાં ઇન્વેસ્ટમેન્ટ કર્યું છે. માટે રિટર્નમાં ધોવાણ થઇ શકે એમ છે, એ જેને ન દેખાય એણે સારા ન્યુરોલોજીસ્ટનો કોન્ટેકટ કરવો! અલબત્ત, ફાઇટ આપવામાં અત્યારે આળસુ લાગતી કોંગ્રેસનો એ દાવ પણ હોઇ શકે કે આર્થિક રીતે ઉધઇવાળા કબાટ જેવો બનેલો દેશ બીજાને ચલાવવા સોંપીને વધુ અપજશમાંથી ઉગરી જવું અને પોતે કરેલા પાપને ચૂકવવામાં નવી સરકાર લોકોમાં અપ્રિય થાય, ત્યારે ફરી ગોઠવાઇ જવું!
ફાઇનલી, એન્ટર ધ નરેન્દર! મોદી આ ઇલેકશનમાં ગુજરાત જ નહિં, પૃથ્વી પરના ગુજરાતીઓના બહોળા વર્ગમાં ફેવરિટ હોય, એ સમજવા માટે કંઇ પ્રશ્નકુંડળી માંડવાની ન હોય. ઇટ્સ હ્યુમન નેચર. ભારતના સરટોચના નેતાપદ સુધી પહોંચેલા ચારેય ગુજરાતીઓ ગાંધી, સરદાર, મોરારજીભાઇ અને મોદી સ્વભાવમાં પોતાનું જ ધાર્યુ કરવાવાળા અને બોલવામાં તડ ને ફડ કરાવાવાળા હતાં. એટલે અજાણતા જ ગુજરાતની ચોઇસ તો કલીઅર છે. ૨૦૧૪ની ચૂંટણીની ફાઇનલ એકઝામ આવે એના પાંચ વરસથી હોંશિયાર વિદ્યાર્થીની માફક એની આગોતરી તૈયારી એકલા મોદીની જ હતી અને બાકીના છેલ્લી ઘડીએ સફાળા આંખો ચોળતા રિવિઝન કરવા જાગ્યા, ત્યારે મોદીનો કોર્સ કયારનો ય પૂરો થયેલો હતો, એટલું તો એમના વિરોધીઓએ પણ સ્વીકારવું પડે. અને જો ન સ્વીકારે તો એ મંદબુદ્ધિના કહેવાય.
ભારતીય લોકશાહીના રાજકારણમાં ચૂંટણીઓ નર્યા સિદ્ધાંતો પર નથી લડાતી. આવું હોવું ન જોઇએ, પણ આ છે. એમ તો બધા ભારતીયોને ગોરી ચામડીનો મોહ હોય, પણ મોટાભાગનાની ત્વચા ઘઉંવર્ણી છે, એનો ઇન્કાર ન થઇ શકે. આ વખતની ચૂંટણીમાં ઉત્સાહથી મતદાન કરવાવાળો અને રેકોર્ડતોડ રીતે બહાર નીકળનારો વર્ગ ગ્રામીણ કાર્યકરોનો નહિ પણ યુવાનોનો છે, એના અંદાજથી ઉંમરમાં નાના રાહુલ- અખિલેશ- કુમાર વિશ્વાસ કરતાં ય સોશ્યલ નેટવર્ક પર મોદી વધુ એકિટવ એવા ટેકનોસેવી રહ્યા. વોટ્સએપ- ફેસબૂક- ટ્વીટરનું મહત્વ સ્વીકારી એનો અસરકારક ઉપયોગ કર્યો. ઇન્ટરનેશનલ લેવલની બ્રાન્ડ ઇમેજ બનાવવાનું કામ ઉત્સવો બાબતે લઘુદ્રષ્ટિ ધરાવતા પંચાતિયાઓની પરવા વિના શરૃ કર્યું. અને આ બધા માટે તથા ચૂંટણી લડવા અને જીતો તો એ પછી પણ ચિક્કાર ફંડ જોઇશે એની વ્યવસ્થા પણ લોકાયુક્ત વાળી ટીકાઓ પ્રત્યે કાચબાની ઢાલ જેવી ચામડી કરીને, ઉદ્યોગપતિઓ સાથે સારાસારી રાખીને, એમણે કરી છે.
આમ તો મોદીમેજીકના સોર્સ કોડનું ફુલપ્રુફ ડિસેકશન આ લખવૈયાએ અગાઉથી કરેલું જ છે. પણ હેડલાઇન્સ રિવિઝિટ કરીએ તો અડવાની વધ આવ્યો રે વાઘની બૂમરાણો પછીથી બુઠ્ઠી થઇ ગઇ, એ જ બૂડથલગીરી મોદીવિરોધીઓએ કરી છે. ૨૦૦૨ પછી મોદીની એલર્જી અનુભવીને એટલી હદે એની ટીકા એકધારી કરવામાં આવી કે મોદીને તો લાર્જર ધેન લાઇફ થવા મળ્યું જ, પણ પછીથી એની સાચી ટીકા વ્યાજબી મુદ્દે થાય તો ય સહાનુભૂતિથી સંમોહનની અવસ્થાએ પહોંચી ગયેલા લોકો જ મોદી વતી મોરચો ખોલી નાખે એવી સ્થિતિ થઇ. આ દેશમાં ૮૦%થી વધુ મતો હિન્દુ છે, જેનું ધ્રુવીવીકરણ કરનારો કોઇ (મોદી પહેલા) મહાખેલાડી આવ્યો નથી અને જૂનવાણી એવા સંઘમાં ફકત મિશન છે, વિઝનનો છાંટો રહ્યો નથી. રમખાણ કે એન્કાઉન્ટરના મુદ્દે કકળાટના અતિરેક પછી મોદીને હિન્દુત્વ આઇકોનની હિડન ઇમેજ તાસક પર ધરી દેવામાં આવી, પછી પ્રયત્ન તો ફકત સદ્દભાવશીલ વિકાસપુરૃષ બનવાનો કરવાનો હતો.
અને ભલભલા ખેરખાંઓ શબ્દની તાકાતને અન્ડર એસ્ટીમેટ કરે છે, પણ અલ્ટેમેટલી ભગવદ ગીતામાં શું છે? શબ્દો ! જીસસ, મોહમ્મદ કે ગાંધીનો જાદૂ કેવી રીતે ફેલાયો? વાણી થકી! હિટલર- રૃઝવેલ્ટ- નેપોલિયન બધા લીડર્સ અચ્છા સ્પીકર હતા. ઓબામા પણ અને ઓસામા પણ અંતે તો બોલીને જ પ્રભાવ પાડી શક્યાને અનુયાયીઓ પણ! મોદીની રઝળપાટ, વાંચન, ગ્રહણશક્તિ અને રૃથલેસ મેનિપ્યુલેટિવ ઈન્ટલેક્ટ અત્યારે એમની ગિફટ બની છે.
ચૂંટણીમાં બધા સેલ્ફ પ્રમોશનના ગેરકાનૂની ગતકડાં કરે જ છે. મોદી પ્રજાને નવા નવા સ્લોગન અને તાળીમાર ડાયલોગ્સ આપીને ફિલ્મી અનુભૂતિ કરાવવામાં કુશળ છે. રાજકારણના સોગઠીદાવ અને ખાસ તો ટાઈમિંગની બાબતમાં માસ્ટર છે. નેશનલ લેવલ પર છલાંગ મારવી સહેલી નથી, પણ પ્રજા પરિવર્તન ઝંખતી હોય- મનમોહનસિંહ અને રાહુલ નબળા વક્તા પુરવાર થયા હોય- ભ્રષ્ટાચાર, ગરીબી, મંદી, બેકારી વધતી હોય અને યુવાનો નેટક્રેઝી હોય એ પરિસ્થિતિએ મોદીને દોડવું’તું ને ઢાળ કરી દીધો છે. ભારતની ડાબેરીઓની અસરમાં અવળા ગણેશ સમાજવાદના મંડાયા ત્યારથી પત્તર રગડાઈ ગઈ છે, એટલે અત્યારે તો ટેકનોલોજી અને ઈન્ડસ્ટ્રીને ડેવલપ કરી દેશનું ગ્લોબલ બ્રાન્ડ બિલ્ડીંગ કરી એવા નેતાની જરૃર છે.
મોદી આમાં એક્કા છે. પણ વિકાસ ખરેખર કરવો હોય તો ચૂંટણી જીતી જાય પછી પણ ઘણી કસરત કરવાની છે. ગુજરાતમાં પાયાની સમસ્યા ગંદકીથી ટ્રાફિક અને લુખ્ખાગીરીથી ભ્રષ્ટાચાર સુધીની ખાસ ઉકેલાઈ નથી. મોદીની ટીમ બિલ્ડિંગ સ્કિલ્સની આકરી તાવણી ચૂંટણી પછી થવાની છે. એમણે બતાવેલા બધા ગુલાબી સપના સાકાર થાય એમ નથી, એટલે એનો ધક્કો પણ મોટો લાગે. કોમવાદ કે સ્વદેશીના મુદ્દે મોદીની આસપાસ ઘણા જંગલી-ઝનૂની- પછાત વાનરોનું ઝૂંડ છે, જેમને ફાટીને ધુમાડે જવા જેવી નીસરણી મળે તો ભારત મહાસત્તા બનવાને જ બદલે કટ્ટરવાદી સાઉદી અરેબિયા જેવું બને- જ્યાં સુખસગવડ હોય પણ ધાર્મિક સાંસ્કૃતિક પાગલપનને જ વૈજ્ઞાાનિક સત્ય અને આદર્શ ન્યાય માનવામાં આવે!
જો મોદી પાવરફુલ બને તો એ વિકાસનો માસ્ક ફગાવીને હિન્દુત્વના હિડન એજેન્ડા પર આવનાર સરમુખત્યાર બનશે કે ભાજપની છબી ફગાવી અમેરિકન સ્ટાઈલનો ચેન્જ લઈ આવનાર આધુનિક અવતાર?

સસ્પેન્સ ઈઝ ઓન. ઈલેકશન ઈઝ થ્રીલર. પણ મોદી જેવો મહાત્વાકાંક્ષી અને જીદ્દી માણસ કશુંક કર્યા વિના ચૂપચાપ બેસે નહિ, અને પોતપોતાની વિવેકબુદ્ધિ વાપરીને આપણે પણ બેઠા ન રહેવું. મનગમતુ મતદાન કરવું!

ફાસ્ટ ફોરવર્ડ

તટસ્થ ભાવે આ ચૂંટણીમાં મોદીને એડવાન્ટેજ મળે એવું લાગે છે, પણ ભારતને એડવાન્ટેજ મળશે કે નહિ એ માટે આવતી ચૂંટણી સુધી રાહ જોવી પડે!

 
13 Comments

Posted by on મે 18, 2014 in india, personal

 

પ્લેનેટજેવી એક્સક્લુઝિવ : જ્યોતિષ કલશ છલકે ?

DSC02243

અબ કી બાર કોની સરકાર રચાશે, એ ચિત્ર આમ તો કાલે સ્પષ્ટ થઇ જશે. બહુમતી નોર્મલ ( ઓપરેટિવ વર્ડ: નોર્મલ) ગુજરાતીઓ દિલ્હીનું મિત્ર જગદીપ નાણાવટી કહે છે, એમ “મોદીલ્હી” થતું જોવા થનગનતા હશે. એક્ઝીટ પોલના આધારે તો નરેન્દ્ર મોદીને ચેનલોએ ત્રણ દિવસથી વડાપ્રધાન બનાવી એમની કેબિનેટ પણ રચી નાખી છે. ધારો કે, મોદી વડાપ્રધાન ન બને , ( જો અત્યારે ન બને, તો નેક્સ્ટ ટાઈમ બની જ જાય એવો શોલેનાં સિક્કા જેવો ઘાટ રાજકીય ગણતરીઓ મુજબ છે !) તો પણ આખા દેશમાં જુવાળ સર્જી મીડિયા પૂરતા તો પી.એમ. બની જ ગયા ત્યાં સુધી પહોંચ્યા – એ તો મંદબુદ્ધિના ના હોય એ સિવાય એમના દુશ્મને પણ સ્વીકારવી પડે એવી હકીકત છે.

પણ જો કોઈ તમને એમ કહે કે ડિસેમ્બર ૨૦૦૨થી આજથી ૧૨ વર્ષ પહેલા જ ખબર હતી, કે નરેન્દ્ર મોદી વિજયકળશ સુધી દેશભરમાં પહોંચીને પી.એમ. બની જશે તો ત્યારે એ વાત મોદી ખુદ પણ માની ના શકે. એ સમયે મોદી માટે સી.એમ. તરીકે કપરા ચડાણ હતા. ત્રાસવાદી હુમલાઓ થયા હતા, ગોધરાકાંડનું ભૂત ધૂણતું હતું, કુદરતી આફતોના ઉપરાછાપરી ફટકા ગુજરાતને લાગ્યા હતા. અને પક્ષ ભાજપના જ ધુરંધરો અસંતુષ્ટ બની ટાંટિયાખેંચમાં પ્રવૃત્ત હતા. રાષ્ટ્રીય સ્તરે ત્યારે એટલ-અડવાણી-મહાજનને કોઈ રિપ્લેસ કરી જાય એવું સંઘ પરિવાર પણ વિચારતો નહોતો. સમીકરણો વિધાતાએ ગોઠવેલી શતરંજની બાજીની જેમ કેમ ફરતા ગયા એ નજર સામે છે. અટલ હારીને બીમાર પડ્યા, મહાજનની હત્યા થઇ. અડવાણી પાકિસ્તાનપ્રવાસ બાદ અળખામણા થઇ ગયા. ગુજરાતમાં સ્ટ્રોંગ ગણાતા કેશુભાઈ-કાશીરામ સાઈડલાઈન થયા. સતત સારા ચોમાસા આવ્યા. ઇન્ટરનેટ-ટીવીનો વ્યાપ બેહદ વધ્યો. રાહુલ નબળા ઉત્તરાધિકારી અને મનમોહન નબળા વક્તા નીવડ્યા. યાદી લાંબી છે અને જુદા રસપ્રદ લેખનો વિષય છે, જે હું ભવિષ્યમાં લખીશ.

પણ વાત વિધાતા અને ભવિષ્યની નીકળે એટલે જ્યોતિષ યાદ આવે. વેલ, એ ય એક જુદા લેખનો વિષય છે ને થોડું મેં એના પર લખ્યું પણ છે. મોટે ભાગે જ્યોતિષીઓ અને જ્યોતિષ આપણને ફન પૂરું પાડતા હોય છે, અને ખાસ તો સંજોગોથી ઘેરાઈને નબળો પડેલો માનવી એના શરણે જતો હોય છે. જ્યોતિષ વિષે હું ખાસ જાણતો નથી. પણ મારો એક સમયનો એબબતે હાડોહાડ રેશનલ ઇનકાર અનેક આશ્ચર્યજનક અનુભવો પછી ફર્યો છે જરૂર. જ્યોતિષ કોઈ પડકારોથી સાબિત થઇ શકે એવા નક્કર ગણિત-વિજ્ઞાન કરતા મને કળા વધુ લાગી છે. જેમાં અમુક સમયે બેસ્ટ પરફોર્મન્સ થાય , અને અમુક સમયે ક્ષમતા હોવા છતાં ના પણ થાય. જો કે, આ અનિશ્ચિતતાને લીધે સ્તો જગતભરના લોકોને ભાવિના ભેદ જાણવામાં રસ પડે છે !

વેલ, મોદી અને જ્યોતિષ ક્યાં કનેક્ટ થાય એવો સવાલ થતો હોય તો સ્વ. સુરેશ દલાલે પ્રકાશિત કરેલી “જન્માક્ષર : વિધાતાના હસ્તાક્ષર” પુસ્તકના વિમોચન વખતનું એમનું વ્યાખ્યાન સાંભળવું જેમાં એમણે પોતાનામાં રહેલી આ વિદ્યા અંગે અંગૂલિનિર્દેશ કરેલો છે. કોઈના જીવનમાં ક્યારે શું બનશે એ પોતે કહી શકતા , અને એમ થતું એ બાબતે. પણ અહીં વાત એથી યે અલગ છે. મોટે ભાગે પ્રોફેશનલ જ્યોતિષીઓ  આમ પણ થાય ને તેમ પણ થાય જેવી અનેકાર્થી ગોળ ગોળ વાતો કરી, પરિણામ પછી એનો મનગમતો અર્થ તારવી દાવો ઠોકી દેતા હોય છે કોઈ ઘટના બનવાની છે એ લોજીકલી શક્ય લાગે ત્યારે એની આગાહીઓ ઠપકારી વાહવાહી લૂંટી લેતા હોય છે!  જેમ કે, મોદી વડાપ્રધાન બને એના ઉજળા સંજોગો છે – એવું છેલ્લા છ મહિનામાં કોઈ જ્યોતિષી કહે તો ધાડ મારી ના કહેવાય. એ તો સારા તટસ્થ રાજકીય સમીક્ષકને પણ દેખાય. ;)

પણ હજુ એક વરસ પહેલા તો મોદી માટે ભાજપમાં લોકસભાની ચુંટણીનાં સર્વસંમત સેનાપતિ બનવું પણ કઠિન લાગતું હતું ત્યારે ઉપર લખ્યું એમ કોઈએ ૨૦૦૨માં જ એ વડાપ્રધાન બની શકે એમ છે, એવું કુંડળીનાં આધારે ભાખ્યું હોય એનો પુરાવો હોય તો ? તો જ્યોતિષમાં ના માનતા હો ત્યારે પણ એની ન્યુઝ વેલ્યુ તો બને જ ! આવા એક જુના મિત્ર છે અમારા રાજકોટના કુમારભાઈ ગાંધી. રાજકોટનું પત્રકારજગત એનાથી અજાણ નથી. મને તો એમના જડબેસલાક અંગત અનુભવો પણ છે. પણ એ બાજુએ રાખીએ. પણ ૬ જાન્યુઆરી, ૨૦૦૩નાં ‘ચિત્રલેખા’માં કુમારભાઈ ગાંધીએ મિત્ર અને હવે ફૂલછાબતંત્રી કૌશિક મહેતાને સ્પષ્ટ કહેલું કે મોદી જો આગામી બે-ચાર વર્ષ ટકી જાય, ( જે સાચે જ મુશ્કેલ હતા એમના માટે ત્યારે !) તો એ સી.એમ.માંથી પી.એમ. બની શકે એમ છે. એટલું જ નહિ, મોદી હરીફોને પછાડતા જશે અને કોમ્પ્યુટર ક્ષેત્રે પ્રગતિ કરશે એવું પણ કુમારભાઈએ ત્યારે કહેલું છે, જયારે ફેસબુક-ટ્વીટર-વોટ્સએપ-હેન્ગઆઉટ-પોડકાસ્ટ-થ્રીડી જેવી બાબતોનો જન્મ જ નહોતો થયો ! ટેકનો-સાવી મોદીની બ્રાંડબિલ્ડીંગમાં આ ઇન્ફોટેકનો સિંહફાળો આજે સ્વયમસ્પષ્ટ છે! ઉપરાંત કુમારભાઈએ સ્પષ્ટ ભાખેલું કે વિદેશમાં વસતા ગુજરાતીઓ મોદી ગુજરાત તરફ આકર્ષણ અનુભવશે ( ત્યારે એન.આર.આઈ.માં મોદીને પોપ્યુલર બનાવવાવાળો અમેરિકાનાં વિઝાવાળો ઇસ્યુ હતો નહિ !) અને મોદી ઉદ્યોગ બાબતે સફળતા મેળવશે ( મોદીના ઉદ્યોગપ્રેમ બાબતે તો એમના ટીકાકારો સૌથી વધુ સહમત છે ! ;) )

મેગેઝીન છપાયેલી તારીખથી એક સપ્તાહ પહેલા માર્કેટમાં આવે ને એના એક સપ્તાહ પહેલા તૈયાર થવા લાગે, એટલે સત્તાવાર રીતે કુમાર ગાંધીની આ સ્યોરશોટ નિવડેલી આગાહીઓ એમણે ફક્ત કુંડળી પરથી ડિસેમ્બર, ૨૦૦૨માં કરી હતી! ખાતરી ના થતી હોય તો તત્કાલીન ‘ચિત્રલેખા’નો આ લેખ જ અહીં ક્લિક કરી , ઝૂમ કરી જાતે જ વાંચી લો ને !

kg
બોલો, પાંચ વરસ પુરા કરવાના જ્યાં સવાલ હોય ત્યાં કોમ્પ્યુટર-ઉદ્યોગ ક્ષેત્રે પ્રગતિથી/ એન.આર.આઈ.માં લોકપ્રિયતા અને  સી.એમ.થી પી.એમ.ની ખુરશી સુધી એમને પહોંચતા કોઈ અટકાવી શકશે નહિ, એ ફાડીતોડીને ૧૨ વરસ પહેલા કહી દેવું કોઈ જેવી તેવી વાત નથી. ( ધારો કે રિઝલ્ટ પછી કોઈ કારણથી મોદી પી.એમ. ના બને તોય ઓલમોસ્ટ ત્યાં પહોચી જ ગયા અત્યારથી – જ્યોતિષ કે ભવિષ્યકથનનું કોઈ શાસ્ત્ર આવ એકઝેટ તો ભાગ્યે જ કહી શકે, પણ દિશાસૂચન કરી શકે, અને એ રેતે મોદી પી.એમ. બનવાની ધારે પહોંચી ગયા- એમાં કુમારભાઈનું ફળકથન સાચું પડી ગયેલું જ ગણાય મારા મતે! )માત્ર કુંડળીનાં નિષ્ણાત કુમાર ગાંધી વળી ટિપિકલ જ્યોતિષની વાતો કરનારા પણ નથી. એ કદી કોઈને નંગ પહેરવાનું કહેતા નથી. ભગવાન સિવાય ભાગ્ય દોરાધાગા કે વીંટી-રત્નોથી ના ફરે એવું અફર રીતે ( પોતાની આવક ગુમાવીને પણ !) માને છે ! :)

ચોક્કસ, હું આ ક્ષેત્રનો અધિકારી નથી. કુમારભાઈના ફળકથનના મને સચોટ અનુભવો છે, કોઈ એમાં ઝૂકાવવા માંગતા હોય એમણે પોતાની રીતે એનો નિર્ણય લેવો. પણ આ વાત જરૂર રોમાંચક છે. એટલે તો શેર કરી ! જગતમાં ઘણું ય આપણે માની ના શકીએ કે સમજી ના શકીએ એવું છે. એ તો મલેશિયાના પેલા વિમાને પણ આપણને વધુ એક વખત દેખાડી દીધું. મને આવા અમુક અનુભવો પણ છે. આ બાબતે કોઈને કુતુહલ હોય તો ટૂંકો પડું અને આમે ય આવું વાંચીને કુમારભાઈનો કોન્ટેક્ટ મેળવવા લોકો મારી પાછળ પડે એ તો માનવસ્વભાવ છે. એટલે એમનો નંબર જ મૂકી દઉં છું અહીં એમની અનુમતિ લઈને. :P માણસ સરળ સ્વભાવનો અને સ્પષ્ટવક્તા છે.

કુમાર ગાંધી ( રાજકોટ ) સંપર્ક : 09374816977

અને હા, કુમારભાઈ કહે છે કે કુંડળી જોતા મોદીને આગામી સમયમાં શારીરિક રીતે ત્રાસવાદી હુમલાનો ખતરો ખરો !

 
22 Comments

Posted by on મે 15, 2014 in gujarat, india, personal, religion

 

વેકેશનલિસન: ફૂટી કિસ્મત હોગી તેરી, અગર તૂને યે બાત ન માની…

rio_2

રીડરબિરાદર, સોરી યાર. પણ બ્લોગિંગની નજર ઉતારવા લીંબુ-મરચાંનો ફોટો અહીં પેસ્ટવો પડશે ! હીહીહીહી. :P ફરી શરુ કરવા ધરેલા બ્લોગિંગમાં કંઈને કંઈ વાંધા અને વચકા આવતા જ રહે છે. હજુ એ ચાલુ છે, પણ આજે તો મક્કમપણે અમુક અગત્યની બાબતો બાજુએ રાખી આજનો લેખ મૂકી બેસી ગયો. કેમ ? કારણ કે , ગયા વર્ષે પણ અહીં આમ જ કરેલું. વેકેશનમાં જોવા -સાંભળવાની બાબતો અંગે ભૂખ જગાડો તો એ પીરસવું પણ પડે ને ! હજુ બીજા વેકેશન આર્ટીકલ્સ પણ સજાવીને મુકવાની નેમ છે. ને એવું તો બીજું ઘણું મુકીને આ હાઈબરનેશનમાં ગયેલા ગ્રહને ફરી જીવતો કરવો છે. પણ લાચાર છું કે હું એક જ છું, મારી પાસે કોઈક ઉમદા સહાયક હોત તો પણ થોડું ક્રિએટીવ સિવાયનું કામ એને સોંપી સમય આયોજન કરત.એવા પ્રયાસો સ-વેતન કર્યા , પણ કાં ઉત્સાહી મિત્રો આરંભે શૂરા નીકળી, પછી ખુદ આ બ્લોગની જેમ ગાયબ થઇ જાય છે. કાં ખરેખર મારી જેમ એમના જીવનમાં વ્યસ્ત બની જાય છે! :O પણ મારાથી અત્યારે એકલે હાથે લાખ ઈચ્છા છતાં પહોંચી નથી વળાતું, જંજાળ વધતી જાય છે એમાં. અને એ માટે ફરીવાર સોરી. હા, ઇઝરાયેલ -સિક્કિમ બધું આવશે જ. વચન આપ્યું છે એટલે આવવાનું એ નક્કી.

તાજા લેખના એક્સટેન્ડેડ વર્ઝન માટે. આ બધા વેકેશન ખાસ્સું ભેજું ખપાવીને તાજી સાસરે ગયેલ નવોઢા જેમ કાળજીથી બધાને ભાવતી રસોઈ બનાવવાની કોશિશ કરે, એમ લખું છું. મેઘધનુષી રેંજ એમાં સમાવી દેવાનો ઈરાદો હોય છે. આ ટ્રેન્ડ જ ૨૦૦૧ની સાલથી ચેકલીસ્ટ આપવાનો આ બંદાએ ગુજરાતીમાં શરુ કર્યો , પછી અમુક એની રહી રહીને નકલે ચડ્યા- લેકિન કોન્સેપ્ટ કોપી કરોગે..સબ કુછ પઢને-સુનને-દેખને કા પેશન કહાં સે લાઓગે ? ;)

ચલો, અબ કી બાર…હો જા તૈયાર. મૂળ આજે છપાયેલા અનાવૃતમાં ફરવાના સ્થળોની અલાયદી તસવીરી ઝલક અહીં મુકવી છે ( હા, હા, ઇન્શા અલ્લાહ બસ ! :) ) , માટે અત્યારે ફક્ત મહેફિલ મ્યુઝીકની.


(૧) સેક્સરસાઇઝ :
૧૬ વરસ પહેલા આ લેખકડાએ ‘સ્પેક્ટ્રોમીટર’માં એક શબ્દ ઘડીને ઉપયોગમાં લીધો હતો, સેક્સરસાઇઝ ! સેક્સ્યુઅલ યાને રતિક્રીડા માટે વળાંક લઈને પસીનો પાડતા અંગોની કસરત માટે આવો ક્રન્ચી શબ્દપ્રયોગ કેમ ન હોય ? એક્ચ્યુઅલી, ધોધ નીચે ન્હાતી સુંદરીઓ સેવન્ટીઝના બોલીવુડની મસ્તરામ યુગની ઉત્તેજના થઈ. હવે ઇન્સ્ટાગ્રામ યુગમાં આજે ટર્ન ઓન જીમમાં કસરત કરતી વામાઓના વહશી વળાંકો હોઈ શકે ને ! બસ આ જ કોન્સેપ્ટ પર કેન્સર સામે ફાઇટ બેક કરીને આવેલી કાઇલી મિનોગે એના નવા આલ્બમ ‘કિસ મી વન્સ’નો નવો વિડિયો સેક્સરસાઇઝ નામે લોન્ચ કર્યો છે. જેમાં એક પુરુષ પોતાની રાત માટે દિવસે પરસેવો પાડતી યુવતીને બિરદાવતો હોય એવા શબ્દો કાઇલીના ઇરોટિકલી ઇન્વાઇટિંગ વોઇસમાં છે. પેપી મ્યુઝિક બીટ્સ અને સાથે જીમ બોલ પર સ્ટ્રેચેબલ કોસ્ચ્યુમમાં સજેસ્ટિવ મરોડ લેતી કામાંગનાઓના કર્વ્ઝ ! ૪૫ વર્ષે પણ કાઇલીએ સાચે જ કાયાને ચુસ્તદુરસ્ત રાખવા જે પરસેવો પાડયો છે, જે જોનારની ધડકન તેજ થતા કપાળે પસીનારૃપે બાઝી શકે છે ! ફ્લેક્સિંગ, વી આર અપટાઇટ, કીપ ઓલ મુવિંગ ટુનાઇટ, લેટ મી સી ટુ સેક્સરસાઇઝ… ફીલ ધ બર્ન સેક્સરસાઇઝ… આઆઆહ !


અને એનું મેકિંગ પણ જુઓ …


(૨) કિસ :
ના, નામથી ભડકવા જેવું નથી જે. એન્ટરકોમ નામથી ઓળખાતા આ કોરિયન આર્ટીસ્ટનો વિડિયો વિશ્વપ્રસિદ્ધ બનેલો થોડા વર્ષો પહેલાં અને ગંગનમ સિવાય પણ કોરિયા પાસે કેટલું પડયું છે એની સાબિતી અનેક ભાષાઓમાં ડબ થઈ આપી ગયો હતો. બહુ જ ટેન્ડર ઇમોશન્સવાળો નાજુક પ્રેમના હૃદયના તારેતાર પર આંગળીઓ ફેરવીને વગાડતા આ વિડિયો જાણે ૮ મિનિટની એક સુપર્બ શોર્ટ ફિલ્મ છે એક ફોટોગ્રાફર અને મોડેલની પ્રેમકહાણી અને એમાં અચાનક ત્રાટકતો અંધાપો, જે લાગણીઓનું અજવાળું બે પ્રેમીઓ વચ્ચે ફેલાવી જાય ! પૂરો થાય ત્યારે સંવેદનશીલ દર્શકની સામે ઝાકળના ટીપાની જેમ આંસુ બાઝી શકે ! વોટ્સએપ પર બહુ ફરતો એક મેસેજ મૂળ તો આ વિડિયોની જ વાર્તાની ઉઠાંતરી છે !


(૩) આ ભી જા મેરે મહેરબાન :
હવે ‘જોઇતાભાઈ કી લવસ્ટોરી’ ફિલ્મ જોવા કોણ નવરું હોવાનું ? પણ એના આ એક ગીતનું પિક્ચરાઇઝેશન જોવા માટે સમય કાઢવા જેવો છે એક તો આતીફ અસલમનો જાદૂઈ અવાજ પણ એને ય ટપી જાય એવું પ્રેઝન્ટેશન એમાં રૂડીફૂટડી, કાકડીફટાકડી રાખતી એવી બેતહાશા ખૂબસૂરત એવી હીરોઇન નેહા શર્માનું થયું છે ! યેલો કાર સાથે મોરપીંછ ગ્રીન કલરના ડ્રેસની સ્લિટમાંથી દેખાતા એના પગ હોય કે ચેરી રેડ જીન્સ કે વ્હાઇટ શર્ટમાં બદામી રેતમાં વિહરતી આ સુપુષ્ટ સ્ત્રી ! બસ, આંખોથી ચાખવા જેવા સૌંદર્ય માટે વિવેક ઓબેરોયને થોડો સહન કરી લેવો પડે. તો વાંધો ન લેવો  !


(૪) યુ મેઇક માય ડ્રીમ્સ :
આમ તો ‘એમેઝિંગ સ્પાઇડરમેન’ સીરિઝના દિગ્દર્શક માર્ક વેબની આ પહેલી ફિલ્મ ‘૫૦૦ ડેઝ ઓફ સમર’ જેટલી જોવા જેવી છે એટલો જ એનો આખો સાઉન્ડટ્રેક પણ સાંભળવા જેવો છે પણ એને આલ્બમમાં મૂકવાની લાલચ ટાળી અહીં આ એક વિડિયો એટલે મૂક્યો કે અનો કોન્સેપ્ટ બહુ બ્યુટીફૂલ છે. એક સિમ્પલ યુવકના જીવનમાં એક છોકરી આવે…… એને એની સાથે એકાંતને ઓગાળતી ગરમ શ્વાસોની ક્ષણ માણ્યા પછી, પ્રેમશક્તિના સુપર પાવરથી એનો કોન્ફિડન્સ કેવો હવામાં ઉડવા લાગે – એનું રમેશ પારેખશાઈ નિરૃપણ અહીં થયું છે. બીજે દિવસે ઓફિસે જતી વખતના એના ઉત્સાહભર્યા કૂદકાઓ અને એમાંથી ચાર્જડ અપ થઈ જતો બહારનો માહોલ ! અને જીવનમાં આવેલી વ્યક્તિ માટે ગીતના શબ્દોમાં વ્યક્ત થતો આભાર….. કે તારા આગમનથી મારા સપના થયા સાકાર !


(૫) ડ્રન્ક ઇન લવ :
અત્યારે વર્લ્ડની સર્ટિફાઇડ રીતે સેક્સીએસ્ટ બ્લેક બ્યુટી કોઈ હોય તો એ છે બિયોન્સ (વ્હીસલ વ્હીસલ). કારણ કે, આ નંબર વન પોપસિંગરે વોકલ કોડસની જેમ જ શરીરના એક એક ઉભારના વળાંક બરાબર જાળવ્યા છે. એનો સિંગર કમ્પોઝર હસબન્ડ જે-ઝી (જય- ઝેડ) પણ મેલ ચાર્ટસમાં નંબર વન છે. આમ કપલ સંયુક્તપણે મ્યુઝિક વર્લ્ડમાં નંબર વન પોઝિશન પર રાજ કરે છે હવે પતિ-પત્નીએ લાસ્ટ ગ્રેમી એવોર્ડસમાં સ્ટેજ પર એકદમ મદહોશ અદાઓથી જે સ્ટેજ પર રજૂ કરેલું એ ગીત ‘ડ્રન્ક ઇન લવ’નો બ્લેક એન્ડ વ્હાઇટ વીડિયો પણ આલાતરીન છે. બેઉએ ભેગા થઈ પરફોર્મ કરેલા વીડિયોના શબ્દો પણ ‘મૈં પ્રેમ પ્યાલા પી આયા’ની સુફિયાના આશિકી યાદ દેવડાવે તેવા છે આખી રાત ટ્રાન્સપરન્ટ થયેલ દેહમાંથી અમે પ્રેમ પીધો ! સિંગર્સ ઓન આઇસ !

અને વાંચો એના શબ્દો…પછી જુઓ હસબન્ડ-વાઈફે આપેલું લાઈવ પરફોર્મન્સ… :P

Intro: Beyoncé]
I’ve been drinking, I’ve been drinking
I get filthy when that liquor get into me
I’ve been thinking, I’ve been thinking
Why can’t I keep my fingers off it, baby?
I want you, na na
Why can’t I keep my fingers off it, baby?
I want you, na na

[Verse 1: Beyoncé]
Cigars on ice, cigars on ice
Feeling like an animal with these cameras all in my grill
Flashing lights, flashing lights
You got me faded, faded, faded
Baby, I want you, na na
Can’t keep your eyes off my fatty
Daddy, I want you, na na
Drunk in love, I want you

[Hook: Beyoncé]
We woke up in the kitchen saying,
“How the hell did this shit happen?”
Oh baby, drunk in love we be all night
Last thing I remember is our beautiful bodies grinding up in the club
Drunk in love

[Bridge: Beyoncé]
We be all night, love, love
We be all night, love, love

[Verse 2: Beyoncé]
We be all night,
And everything alright
No complaints from my body, so fluorescent under these lights
Boy, I’m drinking,
Park it in my lot 7-11
I’m rubbing on it, rub-rubbing, if you scared, call that reverend
Boy, I’m drinking, get my brain right
Armand de brignac, gangster wife
Louie sheets, he sweat it out like wash rags he wear it out
[Studio version:] Boy, I’m drinking, I’m singing on the mic to my boy toys
[Video/Live version:] Boy, I’m drinking, I’m singing on the mic til my voice hoarse
Then I fill the tub up halfway then ride it with my surfboard, surfboard, surfboard
Graining on that wood, graining, graining on that wood
I’m swerving on that, swerving, swerving on that big body
Been serving all this, swerve, surfing all in this good, good

[Verse 3: Jay-Z]
(I’m nice right now)
Hold up
That D’USSÉ is the shit if I do say so myself
If I do say so myself, if I do say so myself
Hold up,
Stumbled all in the house time to back up all of that mouth
That you had all in the car, talking ’bout you the baddest bitch thus far
Talking ’bout you be repping that third, I wanna see all the shit that I heard
Know I sling Clint Eastwood, hope you can handle this curve
Foreplay in the foyer, fucked up my Warhol
Slip the panties right to the side
Ain’t got the time to take draws off, on site
Catch a charge I might, beat the box up like Mike
In ’97 I bite, I’m Ike, Turner, turn up
Baby no I don’t play, now eat the cake, Anna Mae
Said, “Eat the cake, Anna Mae!”
I’m nice, for y’all to reach these heights you gonna need G3
4, 5, 6 flights, sleep tight
We sex again in the morning, your breastases is my breakfast
We going in, we be all night

[Verse 4: Beyoncé]
Never tired, never tired
I been sipping, that’s the only thing that’s keeping me on fire, me on fire
Didn’t mean to spill that liquor all on my attire
I’ve been drinking watermelon
I want your body right here, daddy I want you, right now
Can’t keep your eyes off my fatty
Daddy I want you

 

(૬) એક્ઝોટિક : આપણી (પારકી નહિ, આપણી પોતાની જ હિન્દુસ્તાન કી શાન !) હીરોઈન પ્રિયંકા ચોપરા મિસ વર્લ્ડ બનવા ઉપરાંત પણ ઇન્ટરનેશનલી ફેમસ છે, એ તો ખબર છે ને ! મોડેલ તરીકે અને સિંગર તરીકે ! પ્રિયંકાનું એક્ઝોટિક સોંગ તો આપણે ત્યાં ગલી ગલી, નગર નગર ‘અબ કી બાર મોદી સરકાર’ના નારાની જેમ ગૂંજી ચૂક્યું છે એકવાર સાંભળો કે દિમાગના લૂપમાં ફરી ફરીને વાગ્યા જ કરે એવું ધનાધન ઢિન્ચાક સોંગ છે ! જૂના ફ્ફિટીઝના નોટી નોટી સોંગમાં હિન્દી લિરિક્સ અને એને ઓવરલેપ કરતા ફ્રેશ ચમકીલી બ્લેડની ધાર જેવા અંગ્રેજી શબ્દો ને વચ્ચે પિટબુલનો મસાલેદાર વઘાર ! અને પ્રિયંકાની પાતળી પરમાર જેવી કાયા પર સોનાની કાંચળી ચડી હોય એવી જળપરીનો અવતાર ! ઇસ દેશી દિલ કો માન લિયા.. હાય, હાય !


(૭) નવેમ્બર રેઇન :
ગન્સ એન્ડ રોઝીસનું કલ્ટ ક્લાસિક લાંબોલચ પણ રોકિંગ મ્યુઝિક વીડિયો. કેવા તો એના માશાલ્લાહ શબ્દો ! ”હું તારી આંખમાં સંયમની લગામથી બંધાયેલો (રિસ્ટ્રેઇન્ડ) પ્રેમ જોઈ શકું છું, પણ જ્યારે હું તને સ્પર્શું છું, ત્યારે ત્યારે તને મારો એવો જ અવ્યક્ત પ્રેમ નથી દેખાતો ?” સ્પંદનો મોસમ સાથે બદલાતા રહેતા હોય છે અને પીડાના વરસાદ વચ્ચે પ્રેમની જ્યોત જગાવવી કઠિન છે ! દરેકને કોઈક જોઈએ છે, તારે વિચારવાનો એકલવાયો સમય જોઈએ છે ? દોસ્તો પણ ઇજા પહોંચાડે છે એટલે આપણે હૃદયને બંધ કરી દઈએ છીએ.” અને બ્લ્યુ ટોનથી શરુ થઈ ઓર્કેસ્ટ્રા વચ્ચે પસાર થઈ વેડિંગ, મેદાની ચર્ચ, ગિટાર બધા મૂડમાંથી પસાર થતો વીડિયો રોક સોલિડ !

પહેલા શબ્દો :
When I look into your eyes
I can see a love restrained
But darlin’ when I hold you
Don’t you know I feel the same

‘Cause nothin’ lasts forever
And we both know hearts can change
And it’s hard to hold a candle
In the cold November rain

We’ve been through this such a long long time
Just tryin’ to kill the pain

But lovers always come and lovers always go
An no one’s really sure who’s lettin’ go today
Walking away

If we could take the time
to lay it on the line
I could rest my head
Just knowin’ that you were mine
All mine
So if you want to love me
then darlin’ don’t refrain
Or I’ll just end up walkin’
In the cold November rain

Do you need some time…on your own
Do you need some time…all alone
Everybody needs some time… on their own
Don’t you know you need some time…all alone

I know it’s hard to keep an open heart
When even friends seem out to harm you
But if you could heal a broken heart
Wouldn’t time be out to charm you

Sometimes I need some time…on my own
Sometimes I need some time…all alone
Everybody needs some time… on their own
Don’t you know you need some time…all alone

And when your fears subside
And shadows still remain
I know that you can love me
When there’s no one left to blame
So never mind the darkness
We still can find a way
‘Cause nothin’ lasts forever
Even cold November rain

Don’t ya think that you need somebody
Don’t ya think that you need someone
Everybody needs somebody
You’re not the only one
You’re not the only one

 

અને હવે સાંભળવા માટે આલ્બમ્સ.


(૧) રિયો ટુ :
આમ તો આ નામ વેકેશનમાં મસ્ટ સી ફિલ્મ્સમાં હોય એવું ફેમિલી એન્ટરટેઇનર છે એના એમેઝોનના જંગલોનો પ્રકૃતિના પ્રેમમાં પાડતો વીડિયો ‘બ્યુટીફૂલ ક્રીઅર્સ’ ઉપરના મસ્ટ સી વિડિયોના લિસ્ટમાં હોવો જઈએ પણ આ તો છેલ્લા થોડા વરસોમાં આવેલું ધ બેસ્ટ આલ્બમ છે. એટલે અંતે અહીં આપ્યું. ‘બોલ વિવા’ અને ‘દ વિદા’ જેવા સોંગ તો ફૂટટેપિંગ બ્રાઝિલિયન મ્યુઝિકના સથવારે વ્હીલચેરમાંથી પણ બેઠા કરીને નચાવે એવા છે. ‘વોટ ઇઝ લવ’ અને ‘ડોન્ટ ગો અવે’ મધના કચોળામાં બોળેલો રોમાન્સ છે અને એકતરફી પ્રેમનો ઝેરીલો આત્મઘાતી નશો બતાવતું ‘પોઇઝનસ લવ’ ! (એને ય ફિલ્મમાં સિમ્બોલિકલી પિક્ચરાઇઝ કરાયું છે ! ) ઇટ્સ જંગલ આઉટ હીઅર… રિયો રિયો ! અને હા, “ફાવો દે મેલ”ની હોન્ટિંગ મેલોડી તો ચૂકતા જ નહિ ! સમજાય નહિ તો યે સીધું દિલની આરપાર. ખચ્ચ !

( અહીં રિયો ટુના ચાર ગીતના પિક્ચરાઇઝેશનની ઝલક છે, અને પાંચમાં વિડીયોમાં આખો સાઉન્ડટ્રેક મુક્યો છે. સમય ના હોય તો ય ઉપર વર્ણનમાં જેના નામ અવતરણચિહ્નોમાં લખ્યા, એ ગીતો ખાસ ક્લિક કરી સાંભળજો. પાંચમાં નંબરનો વિડીયો ક્લિક કરી યુટ્યુબમાં ખોલશો એટલે જમણી બાજુ એક પછી એક ગીતોનું લિસ્ટ દેખાશે. સિલેક્ટ કરી સાંભળતા જજો. પછી સમય નીકળી જશે !)


(૨) કુછ દિલને કહા :
સામાન્ય રીતે બૂક લોન્ચ સાથે સીડી લોન્ચ એક ઔપચારિકતા હોય છે, પ્રસ્તુતકર્તા પોતાની રચનાના સીડીસંસ્કરણથી રાજી થાય ને ઘેર જઈને બધા ભૂલી જાય ! પણ ઊર્દૂમાં ઉમદા રચનાઓ લખતા સંવેદનશીલ કવિ હર્ષ બ્રહ્મભટ્ટની આ ગઝલોની સીડી સાંભળવા મળી ત્યારે ઓ લોન્ચ કરનાર સોનમ કપૂરથી યે વધુ બ્યુટીફૂલ નીવડી ! ઇનફેક્ટ, છેલ્લા વરસનું આ ભારતનું શ્રેષ્ઠ ગઝલ આલ્બમ (એનો ય હવે દુકાળ છે ને !) છે ! એક જ આલ્બમમાં ઉસ્તાદ રાશીદખાન, સોનુ નિગમ, અહમદ- મહમદ હુસેન, હરિહરન, કવિતા કૃષ્ણમૂર્તિ, લાલિત્ય મુનશા, અનુપ જલોટા, જાવેદ અલી અને અરજીતસિંઘ સાંભળવા મળે એ પહેલો ઓડકાર ! અને શબ્દો ? ‘રિશ્તો કે સારે મંઝલ, ચૂપચાપ દેખતા હૂં / હાથો મેં સબ કે ખંજર ચૂપચાપ દેખતા હૂં !’ / ‘દિલ લગાને કી બાત સોચી હૈ, ચોટ ખાને કી બાત સોચી હૈ !’ / ‘મેરે દિલ મેં રંજો મલાલ હૈ, મેરે લબ પે દો હી સવાલ હૈ.. મુજે અપને દિલ મેં બસાયા ક્યૂં ? મૂજે ક્યું નજર સે ગિરા દિયા’ / ‘તેજ ધૂપ લગતી હૈ સાયો કો, સાથ મેરે વો ચલ નહિ પાતે… કૈસે બદલેંગે સારી દુનિયા કો, જબ કે ખુદ કો બદલ નહી પાતે / આસમાં કી પરી સી લગતી હો, તુમ મુઝે ઝિંદગી સી લગતી હો !’ આખા આલ્બમનું રેકોર્ડિંગ અને કમ્પોઝીશન્સ એવા કાબિલ-એ-સલામ છે કે તેરી ચાહ મેં લમ્હા લમ્હા મિટા દિયા એના માટે ગાઈ શકાય ! અતિશયોકિત લાગે તો ખુદ હી ચેક કર લિજીયે ના ! ઘણા વખતે આવું સજદા સ્ટાન્ડર્ડનું ગઝલ આલબમ આવ્યું છે.


“कुछ दिल ने कहा” – આ લિંક પર ક્લિક કરો અને જે પેજ ખુલે એમાં ગઝલો સાંભળો, પછી સારી સાઉન્ડ ઈફેક્ટ અને કારમાં સાંભળવા ખરીદવાનું મન થઇ જશે ! અમદાવાદમાં એ “ટોયક્રા” (
2nd Floor, INDRAPRASTH CORPORATE, Opp. Venus Atlantis, Anandnagar Road, Prahladnagar, Ahmedabad, India 380015, Phone 079 6617 0265) ખાતે મળશે.

અને જુઓ આલ્બમ લોન્ચના ફંક્શનમાં સોનમ કેવી લાગતી હતી એ !

DSC02451
(૩) હાર્ટલેસ : ‘અવેક’ પરથી પ્રેરિત શેખર સુમનના પુત્રની ફિલ્મ તો ડૂબી ગઈ, પણ એનું ગૌરવ દાગોનકરનું સંગીત સાંભળનારને વાદળો પર તરતા મૂકવા સક્ષમ છે. રમતિયાળ એવું માશૂકાના, પ્રેમ તરબોળ સોનિયે, ખુરેન ઇકબાલના અવાજમાં સૂફી સ્વર્ગમાં પહોંચાડતી તરરન્નુમ ઇશ્ક, ખુદા, મોહિત ચૌહાણે ગાયેલું વેસ્ટર્ન ક્લાસિક જેવું વોટ એ ફીલિંગ, હેલ્લો બ્રધર અને પોપ્યુલર થયેલું અરજીતસિંઘના આશિકીમય અવાજમાં મૈં ઢૂંઢત કો જબ જમાનેમેં વફા નિકલા, પતા ચલા કિ ગલત લે કૈ મૈં પતા નિકલા ! પણ આખા આલ્બમનું આખી રાતનો ઉજાગરો કરાવે એવું શૂળ છાતીમાં પેદા કરે એવું તો મોહિત ચૌહાણે સીમા સૈનીના અવાજમાં ગાયેલું આઉટ ઓફ ધ વર્લ્ડ સોંગ હાર્ટલેસ ટાઇટલ છે. વોટ એ પેઇનફૂલી પરફેક્ટ ટયુન ! દર્દની દીવાલો આસપાસ ચણાતી હોય અને દિમાગની નસો ભીંસાતી હોય એવી અનુભૂતિ થાય ! અને વિરહની વેદનાના આ ગીતનો મ્યુઝિક વીડિયો પણ કાળજાના કટકા વીણવા જવા પડે એવો થયો છે ! મસ્ટ ફીલ.

બધા ગીતો સાંભળવા માટે :

ટાઈટલ સોંગનો સ-રસ વિડીયો પણ જોવા માટે:


(૪) રાઇઝ :
પંડિત રવિશંકરની નોરા જોન્સ ઉપરાંત પણ સંગીતમાં પ્રવૃત્ત પુત્રી અનુષ્કા શંકર યાદ છે ને ? ભારતીય ક્લાસિકલનું ઉત્તમ ફ્યુઝન કરતી આવી પ્રસિદ્ધ પિતાની દીકરીઓને ‘આંબો તેવી કેરી, બાપ એવી દીકરી’ કહીને પોંખવી જોઈએ. ૨૦૦૫માં પિતાની હયાતીમાં અનુષ્કાએ ભારતીય સિતારના તાર પર જાઝની છાંટ નાખી, વિશ્વમોહન ભટ્ટ પાસે વીણા વગાડાવી, સેલો- બાંસુરી, બેઝ ગિટાર, ડ્રમ, તબલા, પિયાનો બધાનું ફ્યુઝનવાળી ઇન્ડિયન વોકલ્સ સાથે કરી આ રાઇઝ આલ્બમ બનાવ્યુંછે ! અમૃતના ઘૂંટડા જેવી અનુભૂતિ એ સાંભળતી વખતે થાય ! દ્રુત ગતિ (ફાસ્ટ મોશન રે !) અને પછી ઉંડો ખામોશ ઠહેરાવ ! મહાદેવની એક ચુંબકીય સ્તુતિ પછી ‘નેકેડ’ નામનો ઇન્સ્ટ્રુમેન્ટલ ટ્રેક રોમરોમ ફરી વળે. પ્રેમપ્યાસાનું ગીત બિલવ્ડ અને રેડ સન, સિનિસ્ટર, ગ્રેઇન્સ ધરાવતા ટ્રેક્સ ભારતીય આલાપોની કાનમાં સિતારના માધુર્ય સાથે રંગોળી પૂરાઈ જાય ! સાચે આપણો ટેસ્ટ રાઇઝ કરે એવું આલ્બમ !

આખું અદભૂત આલ્બમ ઘેર બેઠા અચૂક સાંભળો ! :

(૫) સંગત : પારિવારિક રીતે જ જેમનું ‘ઘરાના’ સાહિત્યિક સંવેદનશીલતાનું કહેવાય એવા અધ્યાપક હરિશ્ચંદ્ર જોશી શબ્દબ્રહ્મના પરમ ઉપાસક. વર્ષોથી તપ કરીને ગુજરાતી ભાષાની ૬૦ શ્રેષ્ઠ રચનાને ગીત- ગઝલ- કાવ્યને શબરીની કાળજીથી ચૂંટી અને પછી સીતાના પ્રેમથી તરજમાં ગૂંથી. સુગમ સંગીતને બદલે બંધુ વિનોદ જોશી સંગીત કાવ્ય શબ્દનું ઉત્ખનન (ડિગીંગ) કરી લાવ્યા. કવિઓની સંગાથે બેસીને હળવે હળવે નિતારીને પીધેલા એમના શબ્દો છ સીડીના સેટમાં ગુજરાતના ઓસમાણ મીરથી આલાપ દેસાઈ, શ્રદ્ધા શ્રીધરાણીથી સૌમિલ મુન્શી, ગાર્ગી વોરાથી પુરૃષોત્તમ ઉપાધ્યાય, જહાન્વી શ્રીમાકરથી પાર્થિવ ગોહિલ જેવા સેંકડો કંઠમાં ઘૂંટાઈને રજૂ થયા છે. મનને શાંત કરતા મેડિટેશનની ગરજ સારે એવી આ રચનાઓ છે. જેમાં જળના ભરોસે હોડીબાઇ નાચે અને રખડુ છીએ સ્વભાવથી એવા ખલાસીઓ હાશનો અવસર મનાવે ! મોરારિબાપુ જેને પ્રેમનો પ્રસાદ કહે એવું આ આલ્બમ ગુજરાતી કાન માટે પ્લેટીનમસ્ટડેડ ડાયમંડથી પણ વધુ અદકેરું ઘરેણું છે. શબ્દોને આવ્યા પછી સંગીતનો રસ ઝરશે. સંગતના રિલેક્સેશન ફોર સોલમાંથી !

સોરી. સંગતનો કોઈ ટ્રેક હજુ ઓનલાઈન નથી. એના વિષે વાંચો અહીં.
અને આ રહ્યો એના લોન્ચ સમયનો હરિશ્ચંદ્ર જોશીનો લાક્ષણિક ફોટો :
DSC02378
સંગત પણ અમદાવાદમાં  “ટોયક્રા” (2nd Floor, INDRAPRASTH CORPORATE, Opp. Venus Atlantis, Anandnagar Road, Prahladnagar, Ahmedabad, India 380015, Phone 079 6617 0265) ખાતે મળશે.


અને બ્લોગબડીઝ માટે ખાસ બોનસ ! મૈને પ્યાર કિયાની ભૂંડીભૂખ નકલ જેવી ફિલ્મ ‘રમૈયા વસ્તાવૈયા’ જેટલી ફાલતુ હતી, એટલું જ તેનું આલ્બમ ફેન્ટાસ્ટિક હતું. સચીન-જીગરના તમામ ગીતો ચકાચક હતા. પણ ધ બેસ્ટ હોય તો ભારતનાં સંગીતની છાંટથી સરાબોર એવું “રંગ જો લાગ્યો !” આમ તો આખો ટ્રેક સાંભળવા જેવો છે, પણ એના વિડીયોમાં જ આ અફલાતૂન સોંગ માણો. ચીઅર્સ !

 
 

રુકાવટ કે લિયે ખેદ હૈ

દિવસો સુધી કોમ્પ્યુટર નેટ બંધ રહ્યું. શરુ થયા બાદ હું વ્યસ્ત રહ્યો. પ્લાન એ હતો કે લેખ છપાય એમ એના એક્સટેન્શન તરીકે ફોટા મુકાતા જાય અહીં. પણ સ્પીડ પ્રોબ્લેમને લીધે ફોટા અપલોડ થતા નથી. આ છે ૨૧મી સદીનાં ભારતનું ઈન્ટરનેટ. કલાકો રાહ જોઈ હવે ફરી થોડા કલાકો બાદ રવિવારે બપોરે મહેનત કરીશ. ટૂંકમાં, ઘણા મજેદાર ફોટો ને માહિતી શેર કરવી છે પણ અસ્મિતાપર્વમાં ય જવાનું છે.. પ્રયાસો ચાલુ છે, થોડા ઈન્તેજાર કા મજા લીજીયે….આ પોસ્ટ માત્ર સોરી કહી જાણકારી આપવા માટે છે. પછી ડીલીટ કરીશ. અહીં જરા જોતા રહેજો..વર્ક ઈઝ ઇન પ્રોગ્રેસ.

 
16 Comments

Posted by on April 13, 2014 in Uncategorized

 

ક્વીન ઈઝ લાઈફ, લાઈફ ઈઝ ક્વીન !

queen-bollywood-movie-stills99

સામાન્ય રીતે શિરસ્તો એવો જાતે જ રાખ્યો છે કે છપાયેલા લેખો તરત બ્લોગ પર વાચક ઉઘરાવવાની લાહ્યમાં ન ચડાવી દેવા…ભલે સંજોગોવશાત સૌથી વધુ હિટ્સ મેળવતા બ્લોગમાં મહીનાઓ સુધી કંઈ મૂકી ના શકાય ને એ ભેંકાર બની રહે ! તો ય વાંક-અદેખાઓ પાછા સંભળાવતા જાય કે તમે તો બધું જ સસ્તી પ્રસિદ્ધિ માટે જ કરતા હશો કાં? અરે ટોપા, જો એવી જ સનસનાટી / પ્રસિદ્ધિની ભૂખ હોય તો જેના કેટલાય ફક્ત સપના જ જોતા હોય છે કે સો હિટ્સ માટે ઊંધા પડી જાય છે  ત્યારે…દસ લાખથી વધુ હિટ્સ મેળવનાર એવા આટલા લોકપ્રિય બ્લોગને કોઈ એમ રેઢો મૂકી દે આટલા લાંબા સમય સુધી ? પોતાની જાતને મોટા સત્યવાદી સાત્વિકમાં ખપાવનારા એવા બ્લોગબાબાઓ ( ટાઈટલ કર્ટસી : કાર્તિક મિસ્ત્રી ) અહીં પડ્યા છે કે જે મહીનાઓ સુધી પોતાની ફ્લોપ પ્રોડક્ટ્સનાં ય ઓનલાઈન કેમ્પેઈન ચલાવ્યા કરતા હોય ને પોતાના પ્રકાશનો માટે મલ્ટીનેશનલ્સને શરમાવે એવી ચિક્કાર પબ્લિસિટી એકધારી કર્યા કરે ને પાછા સેલ્ફ માર્કેટિંગનું “પાપ” બીજા જ કરે, અમે નહિ – એવા સંતભાવમાં વિહર્યા કરે ! પણ આવી સાચા-ખોટાની પરખ તણી સૂક્ષ્મ સમજ સમાજની ક્યાં કેળવાઈ છે ?

એની વે, ખરેખર તો હું શા માટે શું કરું છું એની પ્રગટ છતાં છુપી ચાવીઓ લેખમાં ધ્યાનથી વાંચનારને જડી જ આવે. કશુંક બદલાવવું છે, પણ ક્રાંતિની ભ્રાંતિ કે બોરિંગ કેમ્પેઈન્સથી નહિ..પાળીએ બેસી શીંગ-ચણા ખાતા દોસ્તો વચ્ચેની વાતચીતની માફક રસિક હળવાશ અને ખુદના મોજ-મિજાજથી :-P અને એટલે એનું પ્રતિબિંબ પાડતું કશું દેખાય ત્યારે ઓળઘોળ થઇ જવાય ! મુન્નાભાઈની ફિલ્મો, વેન્સ્ડે, બાગબાન આવી ત્યારે તરત એ પડઘો પડતો હોય એમ લાગ્યું અને ત્યારે બ્લોગ નહોતો એટલે દિલ ફાડીને લેખો લખ્યા. પછી “ઓહ માય ગોડ” અને “રાંઝણા” ફિલ્મ વખતે એ લેખો બ્લોગ પર તરત જ મૂક્યા કારણ કે, વધુ ને વધુ લોકો એ ફિલ્મ જુએ એવો ટિકિટ ખર્ચીને ફિલ્મ જોનારા પ્રેક્ષક તરીકેનો જ ભાવ. ગ્રેવિટી કે લાઈફ ઓફ પાઈની માફક જ સદનસીબે આ લખી એ તમામ ફિલ્મો મેં રીલીઝ થતાંવેંત જોઈ ત્યારે નોન-સ્ટાર્ટર હતી. ( અમુક ખૂબ ગમેલી ફિલ્મો બોક્સ ઓફીસ ઉપર ના ચાલે એટલી ક્લાસિક હોય એટલે એવો ઉલ્લેખ લેખમાં ય કરી દઉં, છતાં કોઈ કદર ખાતર લેખ લખ્યા વિના ના રહેવાય ! ) પણ મેં દરેક વખતે ભાવિ મારા માનવસ્વભાવની નાડ પારખવાના રઝળપાટથી મળેલા ધીંગા અનુભવ અને ફીલિંગનાં આધારે ભાખ્યું હોય કે આ ફિલ્મ તો વર્ડ ઓફ માઉથથી ચાલશે ને વગર સ્ટાર્સે એ નિકલ પડી હોય પાછળથી.

ઓલમોસ્ટ એક અઠવાડિયા પહેલા ફેસબુક પર મેં  આમ જ ભવિષ્ય ભાખેલું “ક્વીન” જોઇને કે આ ફિલ્મ  ધીમી શરૂઆત છતાં ચાલશે, ને આજે આ લખું છું ત્યારે ઓફિશ્યલી ક્વીન ક્લીન હીટ પુરવાર થઈ છે ! બોલીવૂડમાં બેઠેલા કહેવાતા ટ્રેડ પંડિતો માટે આ સરપ્રાઈઝ હશે, મારા માટે નથી કારણ કે હું જીવાતા જીવન સાથે જોડાયેલો છું, ને શું હૃદયને સ્પર્શે – એ ખબર પડે એટલું ચોખ્ખું તો એ હ્રદય હજુ સુધી રાખ્યું છે ! ;) એ દિવસે મેં મુંબઈ લોઅર પરેલના પીવીઆરમાં બેક ટુ બેક ત્રણ ફિલ્મો અસ્વસ્થ તબિયત છતાં બપોરથી રાત સુધી જોયેલી. ૩૦૦ – ૨  અને ઓગસ્ટ : ઓસાજ કાઉન્ટી જેવી મજબૂત ફિલ્મો છતાં જાદૂ તો ક્વીનનો જ રહ્યો. પહેલા તો ફિલ્મ જોઇને એના જેવી જ મારી પર્સનલ જર્ની વિષે લખવાનું મન થયું- પણ એ માંડી વાળ્યું. રીડરબિરાદરોને રસ ના પડે એટલે. પણ ૧૨ ઈયર્સ એ સ્લેવ કે ડલાસ બાયર્સ ક્લબ જોઇને ગુલાંટીયા ખાવા સહેલા છે. કારણ કે ઘણી સારી હોવા છતાં આ ફિલ્મો સચ્ચાઈના નામે મેનીપ્યુલેશન કરવા જ બનાવાય છે, એ જોઇને ખબર પડે. પણ ક્વીન જેવી ફિલ્મો કોઈએ આવી કોઈ પરવા વિના જીગરના તારથી ઘડી હોય ત્યારે જ સર્જાતી હોય છે. કંગના વિષે આજે બધા છાપાની પૂર્તિઓ લખે ત્યારે એની પ્રશંસા મેં તો વર્ષો  અગાઉ કરી છે. થોડીક નજર હોય તો ખબર પડી જ જાય- આવા ભવિષ્યની ! ઇન ફેક્ટ, ૯ માર્ચના રવિવારે મારો જે લેખ છપાયો યુવતીઓ પર ( જે લખવાનો તો ૫ દિવસ પહેલા હોય ) એમાં એકઝેટ એ જ મેસેજ હતો જે પછી રજૂ થયેલી ક્વીનમાં હોય !

ખૈર, ક્વીન નાં જોઈ હોય તો ખાસ બધું પડતું મુકીને ય જોવા જાવ એવા અનુરોધ ખાતર આજના સ્પેકટ્રોમીટરનો લેખ અહીં મુકું છું. રજાનો માહોલ છે. તક મળે તો છોડતા નહિ એ જોવાની. લેખમાં આમ પણ ક્મ્પોઝ્ની અમુક મહત્વની ભૂલો છે, એક-બે શબ્દો કપાયા છે એ સુધાર્યા છે. લખતી વખતે સુઝેલા પણ પછી નહિ લખેલા પાંચ -દસ  વાક્યો ઉમેર્યા છે. એટલે આ ઓલરેડી વાંચનાર માટે  પણ ફરી વાંચવા જેવો ‘રિફાઈન્ડ’ કટ છે.  છેલ્લે પૂરક વિડિયોઝ પણ છે. લેખનું શીર્ષક મેં વર્ષો પહેલાના BAPS મંદિરના એક ઉમદા ગ્રીટિંગ કાર્ડના આધારે યાદદાસ્ત મુજબ લખ્યું છે , કોઈને સર્જકનો ખ્યાલ હોય તો કોમેન્ટમાં લખજો.

બ્લોગને નવા રંગરૂપ આપ્યા છે, કારણ કે હવે આટલી રાહ નહિ જોવી પડે નવી પોસ્ટ્સ માટે. પણ ક્વીન સપરિવાર જોજો, અને આ વાંચી પણ ક્વીનનો હિડન મેસેજ મનમાં જ નહિ જીવનમાં ઘૂંટજો.

======

q2

ચાલ, આપણે રંગ વાવીએ…
ઝાંખા-પાંખા જીવતર ઘોળી લાગે છે કે નહિં ફાવીએ…
ચાલ, આપણે રંગ વાવીએ…

સમજણની કોરી પાટીમાં શ્વેત એકડાં ઘૂંટતા સઘળાં ભૂંસાઈ જાતાં,
સામેકાંઠે ઈચ્છાના સોનેરી હરણાં આખેઆખા પીળચટ્ટાં થઈ જાતાં.

ઈચ્છાઓના મેઘધનુને કોંટા ફૂટે એમ ચાહીએ…
ચાલ, આપણે રંગ વાવીએ…

આતમ પર અંધારપછેડો ઓઢી સૂરજ તૂટક શ્વાસે જીવે,
શૂન્યસમયના ત્રિભેટાને રાત નામની કૈં કન્યાઓ પીવે.

લીલોતરીઓ મહોરે એવો વાદળિયો વરસાદ લાવીએ…
ચાલ, આપણે રંગ વાવીએ…

wi
“જો તમે ‘ગુડબાય’ કહેવાની હિંમત રાખશો, તો જીંદગી તમને નવું ‘હેલો’ કહીને એનું વળતર આપશે!” (પાઉલો કોએલ્હો)

જોરૂ ગીડા ઉર્ફે જોગી જસદણવાળાની આ ઉપરની  કવિતાની સંગ જ એક પ્રસંગ યાદ આવે છે.

બુધ્ધ પાસે એક ખેડૂતે જઈને પરિવારની, કામની, ભક્તિની, શોખની મળીને કુલ ૮૩ સમસ્યાઓ વર્ણવીને સવાલો પૂછયા.

બુધ્ધે કહ્યું ”મારી પાસે એના કોઈ ઉકેલ નથી. પણ તારી ૮૪મી સમસ્યાનો ઉકેલ આપી ચૂક્યો છું!”

ગિન્નાયેલા ખેડૂતે પૂછયું, ”કઈ ૮૪મી સમસ્યા?”

બુધ્ધે કહ્યું ”જીવનમાં આપણી સમસ્યાઓના ઉકેલ બીજાના હાથમાં હોય છે, એ ભ્રમ પાળવો તે!”

* * *

તમે એવી ફિલ્મ જોઈ છે કે જે પૂરી થાય, ત્યારે એમ થાય કે બહુ ઝડપથી ખતમ થઈ ગઈ! હજુ ચાલ્યા જ કરે તો કેવું સારું? એવી ફિલ્મ કે જેના ભરપૂર વખાણ સાંભળીને રિલિઝથી બે દિવસ મોડા જોવાનું થાય, ત્યારે અપેક્ષાઓ ઊંચી હોવા છતાં ય એ પૂરેપૂરી સંતોષાઈ જાય! એવી ફિલ્મ કે જે આપણી આત્મકથાના વેરવિખેર પાનાઓનો જ વિડિયો લાગે! એવી ફિલ્મ કે જેમાં નવજાત બાળકને ટુવાલથી સાફ કરતી માતા જેવી ભાવભીની માવજત એના દિગ્દર્શકની ડોકાય! એવી ફિલ્મ કે જે ચાલુ પરીક્ષાએ પણ અઢી કલાક આપીને એટલે જોવાવી જોઈએ કે ત્રણ કલાકના પેપર્સની બહાર જ્યારે સંજોગોની એકઝામ આવે તો એના આઈએમપી જવાબો એમાંથી જડે!

ક્વીન! બકૌલ રીડરબિરાદર મીના જાની, ચેસબોર્ડ પર જેમ રાણીનું પ્યાદું ગમે તે ખાનામાં ફરે એમ અવનવી દિશાઓમાં ફંટાઈને અનેક નોખા-અનોખા પાત્રો અને પડકારોનો મુકાબલો કરતી નાયિકા સાચા અર્થમાં પોતાની ઓળખ પર રાજ કરતી રાણી બને છે, એનું સેલિબ્રેશન એટલે અનુરાગ કશ્યપ નિર્મિત (અને સંકલિત) તથા વિકાસ બહલ લિખિત- દિગ્દર્શિત અને કંગના રાણાવત અભિનીત, ના ના ના- જીવિત એવી ક્વીન!

ફિલ્મ નહિ, આપણી આસપાસ જીવાતી જીંદગી. બિલકુલ બોરિંગ થયા વિના ભારતીય નારીને મળતો મીનિંગ એટલે ક્વીન. બૂડબક બાવાઓ સતત જેના હાઉથી ડરાવ્યા કરે છે, એ ‘પશ્ચિમ’ની સંસ્કૃતિને ભારતને વખોડયા વિના પણ બરાબર ઉજાળીને, આપણા પૂર્વગ્રહોના અંધારા ઉલેચતી ઋષિચેતના એટલે ક્વીન. રવિવાર કે ધૂળેટીની રજામાં જેના રંગમાં વિથ ફેમિલી રંગાઈ જવાનો મોકો ચૂકાઈ ન જવો જોઈએ, એ ક્વીન! જરરૂર પડે રંગો કે ધાણીદાળિયાનું બજેટ એની ટિકિટમાં ખર્ચી શકાય એ ક્વીન!

ક્વીન ફિલ્મ નથી. ઈલ્મ (જ્ઞાાન) છે- આશા અને આત્મવિશ્વાસનું. ઈલ્મ જ નહિ, તાલીમ છે, થોડીક અક્કડ ઓછી કરી ફક્કડપણે જીવવાની! જીવનમાં બંધ થઈ ગયેલા દરવાજાઓ સામે તાકતા, આંસુ સારતા બેઠા રહેવાને બદલે ઉભા થઈ નવા દરવાજા શોધવાની મહેનત કરી, એ ખોલીને એના પર ચાલવાની કસરત કરી સ્મિત શોધવાની યુગયાત્રા છે આ નાજુકનમણી ફિલ્મમાં! આ એના ટાઈપની એક સાવ નવી જ ઓનેસ્ટ ઓરિજીનલ ફિલ્મ છે. ‘ઈંગ્લિશ વિંગ્લિશ’ જો પ્રાઈમરી સ્કૂલ હતી, તો ક્વીન માસ્ટર્સ ડિગ્રી છે.

થોડા સમય અગાઉ આવેલી હતી એક આવી જ સિન્સિયર અને સુંદર એવી ફિલ્મ ‘ચિલ્લર પાર્ટી’. એની લેખક-દિગ્દર્શક બેલડીને સલમાનનાં પિતા રાઈટર સલીમ ખાને ઘેર બોલાવીને પોતાને મળે ફિલ્મફેર આપી આપી દીધેલો. એકદમ દુરંદેશી હતી એ એમની. એ બનાવનાર એક નિતેશ તિવારી અત્યારે પ્રોમો પરથી પ્રોમિસિંગ એવી ‘ભૂતનાથ રિટર્ન્સ’ના ડાયરેકટર બન્યા, અને બીજા વિકાસ બહેલ મસ્ત મજાની ‘હસી તો ફસી’ના કો-પ્રોડયુસર રહ્યા બાદ કંગના રાણાવતની જમાવટનું પરફેક્ટ પેકેજીંગ કરતી ક્વીન લઈને આવ્યા! ભારે કોમ્પ્લિકેટેડ કેરેકટર્સ કર્યા કરતી કંગના આ ફિલ્મના સિમ્પલ કિરદારને એવી બેનમૂન રીતે જીવી ગઈ છે કે વગર ચૂંટણીએ દર્શકોના દિલોદિમાગ પર રાજ કરી શકે. ખુદ હિમાચલના મંડી જેવા નાના ગામમાંથી બોલિવૂડ આવીને સ્થાન જમાવનાર કંગનાની કારકિર્દી સફરના આધારે જ દિગ્દર્શક વિકાસ બહલે કંગનાને (એની પહેલી ફિલ્મ ‘ગેંગસ્ટર’નાં ડાયરેક્ટર રહેલા અનુરાગ બાસુની લાગવગ લગાડીને) ક્વીનમાં વાસ્તવિક લાગતી યુવતીનું પાત્ર ભજવવા મનાવી હતી. અને કન્વિન્સ્ડ કંગનાનું કન્વિકશન એટલું કે ફિલ્મના એડિશનલ ડાયલોગ્સ પણ એના છે!

વેલ, આટલી અપીલ- આગ્રહ- આજીજી પછી આ મનોરંજન અને મનોમંથન બંને સાવ સહજતાથી કરાવતી ફિલ્મ જોવાના હશો જ એમ માનીને ફક્ત ટ્રેલર જેટલી જ વાર્તા માંડીએ. મિડલ ક્લાસ દિલ્હીની યુવતી રાણી હોમસાયન્સ ગર્લ્સ કોલેજમાં ભણ્યા પછી ( કદાચ એવા ઘોલકામાં ભરાયેલી રહેવાને લીધે જ) જરા આસાનીથી છેલબટાઉ જુવાનથી ઈમ્પ્રેસ થઈ બડે અરમાનો કે સાથ પરણવા જાય છે, અને ત્યારે નાના ભાઈને ફેસબુક પર મૂકી શકાય એવા મેરેજના ફોટા લેવાનું કહેવામાં જ જીવનના આનંદ શોધતી હોય છે. ત્યાં કડાકો બોલે છે. અચાનક હાઈફાઈ થયેલા દુલ્હેરાજાને હવે આ સાદી ઘરેલુ બીવી પોતાના જ પ્યાર છતાં પસંદ નથી. સિલ્કી રજાઈનું પગલૂછણિયું બનાવી એ તોરીલો ભાયડો ‘બિચારી’ છોકરીને કાકલૂદી વચ્ચે લગ્નના આગલે દિવસે જ રિજેક્ટ કરી દે છે! અને ના, કન્યા પ્રતિઘાતની જ્વાળા જગાવીને ગુલાબી ગેંગ રચવાના ફિલ્મી મૂડમાં નથી. નોર્મલ ઈન્સાનની માફક મૂંઝાઈ-પીડાઈને ચોધાર આંસુએ રડયા કરે છે અને આવેશમાં (ખરેખર તો કહેવાતા સગાવ્હાલાં અને પાડોશીઓની ટીકાટિપ્પણથી બચવા) એકલી હનીમૂન પર જવા યુરોપ સુધી પરિવારની પરમિશનથી પલાયન કરે છે.

ત્યાં શું એને પ્રિન્સ ચાર્મિંગ મળે છે? ના, ના ઉલટું સેકસી ‘દાસી’ (હોટલ મેઈડ) મળે છે. (લાજવાબ લિઝા હૈડનનો નવો જ નક્કર અવતાર!) અને એના સથવારે (સલાહોથી નહિ) રાણીને પ્રિન્સ કરતાં ય વધુ ચાર્મિંગ એવું કશુંક ઘરથી દૂર અને ડરની વચ્ચેવચ્ચે જડી આવે છે…

લાઈફ એન્ડ સેલ્ફ!

* * *

”સલામતીની ભૂખ દરેક મહાન અને ઉત્તમ સાહસની આડે આવે છે!”

ઈ.સ. ૫૬માં યાનિ કી આશરે ૨૦૦૦ વર્ષ અગાઉ જન્મેલા રોમન ફિલસૂફ ટેક્ટિસનું આ સનાતન સત્યસમું ક્વોટ આજે તો વધુ રિલેવન્ટ છે!

ચૂંટણી ઢંઢેરાઓમાં આપણી સડક, પાણી, વીજળી, રોટી, કપડા, મકાન જેવી સમસ્યાઓની વાતો બહુ થાય છે. પણ એક મસમોટી સ્વદેશી નબળાઈ તરફ કોઈનું ‘જનહિત’માં પણ ધ્યાન જતું નથીઃ આપણે ત્યાં જીંદગીને બહુ ‘વેલ પ્લાન્ડ’ બનાવી દેવામાં આવે છે. કોઈ કેઓસ (અંધાધૂંધી)ના ચાન્સ વિનાની. બધું જ આગોતરા આયોજન મુજબ થાય એવી જૈન ખાખરા જેવી ફિક્કી બેસ્વાદ બટકણી જીંદગી. એડવેન્ચર નહિ, થ્રિલ નહિ, ફ્રેશ એકસાઈટમેન્ટ નહિ!

જન્મથી મૃત્યુ સુધીનો આખો એક ડાહ્યોડમરો સામાજીક એપ્રુવલવાળો ગ્રાફ રેડી હોય છે. ત્રણ વરસે બાલમંદિર, પાંચ વરસે સ્કૂલ, સત્તર વરસે કોલેજ, બાવીસ વર્ષે નોકરી-ધંધો, ૨૫ વરસે મમ્મી-પપ્પા-ફોઈ-કાકા-માસી-મામાને ગમતા પાત્ર સાથે ગોઠવેલા લગ્ન, પછીના ત્રણ વરસે સંતાન, કરિઅરમાં પ્રમોશન, નાટક-સંગીતના કાર્યક્રમોમાં કે પ્રવાસ-પાર્ટીના બહાને પોતાનું  પ્રદર્શન, સંતાનોનું રિમોટકંટ્રોલ- વડીલોની સેવા, પ્રૌઢ વયે માફકસરની અને માપસરની ભક્તિ, મંડળોની મેમ્બરશિપ, પેન્શનની ઉંમરે પ્રોપર્ટીની ડીલ અને પરિવારની જરાય લાલપીળી ન હોય એવી લીલી વાડી. ફિલોસોફર ફ્રેન્ડસ અને સહનશીલ સગાં. સમાજમાં નામ અને દસ્તાવેજમાં દામ. પછી થોડીક રોજીંદી દવાઓ ગળતાં ગળતાં ને નવી પેઢીની બરબાદીની- છાપાળવી ચિંતા કરતાં કરતાં ઢબી જવાનું! ધેટસ લાઈફ ઈન ઈન્ડિયા, નો બેટર ધેન ડેથ.

આ ચાલુ ચીલાના ચકરાવાની સલામતીને જરાક ભેદી છેદીને કોઈ થોડો સ્વતંત્ર માર્ગ પકડે કે એને લાશ બનાવી મોર્ગમાં થીજાવી દેવાની કાગારોળ શરૂ થઈ જાય છે. કારણ છે, નવીનતા સામેનો ગભરાટ. પોતાની પ્રિય સેફટીના તકલાદી છીપલાંનું કોચલું ભાંગીને ભૂક્કો થઈ જશે એ વલવલાટ.

આર્કિટેકટસ બ્લ્યુ પ્રિન્ટ બનાવે, અને બ્રોશરમાં છાપવા માટે  કોમ્પ્યુટરે તૈયાર કરેલા મોડલ મુજબનું કોપી ટુ કોપી મકાન તૈયાર થઈ જાય, એવું લાઈફમાં બનતું નથી. નદીની ભેખડે ઉગેલા વૃક્ષની માફક જીંદગીની ડાળીઓ તો અનિયમિત આકારમાં આડેધડ વિસ્તરે છે, એટલે સુંદર લાગે છે. એટલે દીવાલો પર વહેતી નદી કે ઉછળતા ધોધના પોસ્ટર્સ હોય છે, ફાઈવ સ્ટાર હોય તો યે સ્વીમિંગ પૂલના નહિ!

આકાશમાં સેટેલાઈટ છોડવા હોય તો એની પ્રક્રિયા પૂર્વનિર્ધારિત હોય છે, પણ ધરતી પર કેમ જીવવું એની કોઈ પ્રિ-પ્લાન્ડ ફોર્મ્યુલા શક્ય નથી. ન ધારેલું પણ બને એ જ જીવનનો રોમાંચ છે, જેને લીધે એની સાથેનો રોમાન્સ ટકી રહે છે. આપણી ટૂંકી સમજણના ચોકઠાંમાં આ અફાટ અસીમ અગાધ જીવનનું વિરાટ વિસ્મય સમાતું નથી. ધારેલું બધું જ જીવનમાં બનતું નથી. રિશિ-નીતૂ કપૂરનો દીકરો સુપરસ્ટાર થાય, અને અમિતાભ-જયા બચ્ચનનો દીકરો સુપરફ્લોપ જાય એ સંભવ છે. રોગ-ખોટ-પ્રેમ કે પરીક્ષામાં નિષ્ફળતા, બદનામી… આ બધાની ડરીને ભાગી છૂટનારા કે ફાટી પડનારા આવી કોઈ પરિસ્થિતિ કાયમી હોતી નથી, એવું માનીને ‘જીવન ચલને કા નામ’ ગણગણી શકતા નથી.

આપણને દેખાતો ન હોય એટલે રસ્તો જ ન હોય, એવું હોતું નથી. એક સમયના જીનિયસ બ્રેઈન્સ જે પારખવામાં ડફોળ સાબિત થયા હોય, એ જ રહસ્યો પછીની જનરેશનના રિસર્ચર્સ કે સાયન્ટીસ્ટસ શોધી બતાવે ત્યારે થાય કે ‘ઓત્તારી! આ નજર સામે હતું તો ય આટલી સદીઓ સુધી જડયું નહિ?’

એટલે ન જડયું હોય કે અગાઉથી માની લીધેલી મર્યાદાને ઓળંગીને ત્યારે કોઈએ એ વિચાર્યું જ ન હોય! કે પછી એનો સમય ન આવ્યો હોય. બહુ ચોકસાઈભરી ગણત્રીઓ ક્લોઝ અપમાં એકાદા ભારેખમ સ્પેરપાર્ટને જ નિહાળે છે, પણ બધા સાથે મળીને લોંગ શોટમાં આખું ઉડતું હવાથી હળવું વિમાન બનાવી શકે છે, એ પારખી શકતા નથી.

એક સોંગ ચગેલું દાયકાઓ પહેલા ડો. આલ્બનનું : ઈટસ માય લાઈફ! સેટ મી ફ્રી… વોટસ ધ ક્રેપ – પાપા ન્યુ ઈટ ઓલ. સ્ટોપ બગિંગ મી, સ્ટોપ બોધરિંગ મી, માઈન્ડ યોર બિઝનેસ એન્ડ લીવ માય બિઝનેસ, આઈ લિવ ધ વે આઈ વોન્ટ ટુ લિવ.

આઇ મેઇક ડિસિશન્સ ડે એન્ડ નાઇટ. શો મી સાઇન્સ એન્ડ ગુડ એકઝામ્પલ્સ, ટેઇક એ ટ્રિપ ઇસ્ટ ટુ વેસ્ટ, યુ ફાઇન્ડ ધેટ યુ ડોન્ટ નો એનીથિંગ, સ્ટોપ યેલિંગ મી… ઇટસ માય લાઇફ!

નવી પેઢીને જાતે જવાબદાર નિર્ણયો લેતા આપણી શિક્ષણ પદ્ધતિ શીખવાડતી નથી. સમાજને દોરનારા પોતે જ જો નમ્રભાવે દુનિયા ફરે તો ખબર પડે કે એમનું અજ્ઞાાન કેવું વિશાળ છે. કબૂલ કે ભૂખ, તરસ, ઉંઘ, સેકસની જેમ સલામતી પણ કુદરતી વૃત્તિ યાને બેઝિક ઇન્સ્ટિંકટ છે. પણ સતત ખાધા કરવાથી કે ઉંઘ્યા કરવાથી આરોગ્ય સુધરતું નથી, બગડે છે. એમ જ જરૂરી સાવચેતી રાખી, આવશ્યક આવડતો શીખીને પછી સલામતીના અતિરેકને ફગાવવાની બહાદૂરી કેળવવી પડે. અતિ સલામતી વિકાસવિરોધી છે, પ્રગતિ માટે હાનિકારક છે. જીવનનું નામ જ જોખમ છે. રાજયાભિષેકના દિવસે રામને વનવાસ મળે અને સમરાંગણની વચ્ચે અર્જુનને ગીતાજ્ઞાાન મળે. લાઇફમાં બધું જ પ્રેડિકટેબલ નથી, અને વિધિના લેખ વાંચવાની ૧૦૦% ક્ષમતા કોઇ માનવીની નથી, એમાં અપ્સ એન્ડ ડાઉન્સ આવ્યા જ કરવાના.- એ સર્જનહારની અકળ કરામત માનીને માણ્યા કરવાનો બોધ તો ભારતીય દર્શન આપે છે.

અજાણ્યા સાથે વાત ન કરો, બહાર નીકળો તો જેકેટ પહેરો, નવું ફુડ ટ્રાય ન કરો, જોખમી જગ્યાએ ફરવા ન જાવ, નાચો નહિ, હસો નહિ- આવા બધા ડરામણા ‘ડોન્ટસ’ આપણને રસ્તા પરથી હાંસિયામાં ધકેલી દે છે. સેફેસ્ટ પાથ કંઇ બેસ્ટ જ હોય એ જરૃરી નથી. મહાચિત્રકાર પાબ્લો પિકાસોએ કહેલું કે “ઇશ્વર બહુ અજીબ કલાકાર છે, એ હાથી, જીરાફ, બિલાડી બધું જ બનાવે છે. એની કોઇ એક શૈલી નથી. ઇશ્વર હંમેશા કશુંક નવું, કશુંક અલગ કરવા પ્રયત્ન કરતો રહે છે!”

યસ, ઠાવકાપણાનો માસ્ક ઉતારો તો અંદરથી બધા જ થોડાક ક્રેઝી હોવાના. ફિર અપુન કે ક્રેઝી હોનેમેં ડર કાહે કા?

* * *

ઘર જેવું કયાં લાગે?

એવી જગ્યાએ લાગે જયાં આપણે જેવા છીએ તેવા રહી શકીએ, અને કોઇ આપણને આડાતેડા સવાલો પૂછીને સતત ક્નડ્યા ન કરે!

બસ, આ જ જર્ની છે કવીનની. અને આ જ તફાવત છે, ભારત અને પશ્ચિમનો. ફિલ્મમાં આ કોન્ટ્રાસ્ટ સરસ રીતે ઉપસાવ્યો છે- પેરિસમાં એક ભારતીય પરિવારની મુલાકાતમાં! એક બાજુ ‘વેસ્ટર્ન’ ગણાતી ફ્રેન્ચ ફ્રેન્ડ છે, જે એની ફ્રી સેકસ્યુઆલિટી બાબતે કે બ્રોકન રિલેશન્સ બાબતે સ્માઇલિંગલી ઓપન છે. બીજીબાજુ દુઃખ વ્યકત કરવામાં ય દંભી એવું દેશી કુટુંબ છે, જે કંજૂસાઇથી એક ફાલતુ ગિફટ આપવાનો સામાજિક દેખાડો જીવ ટૂંકો છે તો યે ચૂકતું નથી.

એટલે જે ભારતની બહાર એકલી નીકળતી રાણીને માઠાં અનુભવો છતાં ય પશ્ચિમ મીઠું લાગે છે. કારણ કે એક સ્ત્રી કે એક બહારની ભાષા ના જાણતી વ્યક્તિ હોવા બદલ એના તરફ ‘મેન્ટલ’ બનીને કોઇ જજમેન્ટલ થતું નથી. એ મનફાવે એમ મુક્ત બની શકે છે, કોઇની નજરો કે પરંપરાઓના ચોકી પહેરા વિના આઝાદમિજાજ. એ અનુભવે છે કે  ફુડ મેકિંગ, ગિટાર પ્લેયિંગ, ગ્રાફિટી ડ્રોઇંગ જેવી ‘કરિઅર’ પણ મમ્મી-પપ્પાના દબાણ વિના આગળ વધારી શકાય છે. કમ્યુનિકેશન માટે ભાવ અગત્યનો છે, ભાષાની પક્કડ નહિ. બિલકુલ નેચરલી છોકરા – છોકરી સાથે એક રૂમમાં રહી શકે છે. લગ્નના નામે પતિ નામના પ્રાણીની ચાવી દીધેલી ઢીંગલી બન્યા વિનાના સુખો પણ ભોગવી શકાય છે. (એકલા પ્રવાસ કરી ધીરે ધીરે ઘડાયેલી જાતમાંથી જગત માટે સરપ્રાઇઝ શોધવાનો મેસેજ હજુ ગયા રવિવારે જ અહીં આપ્યો નહોતો?) ફિલ્મમાં એક દ્રશ્યમાં એની બિચારી સખી દરેક ભારતીય ‘આદર્શ’ ઘરેલું નારીની “અંદરની વાત” કહી દે છે કે જિંદગી તો હિમ્મતથી ફોરેન ગઈ એમાં તું જીવે છે, અમે તો અહીં ઘરકામના ઢસરડા અને બાળોતિયાંમાં જ રહી ગયા.

‘કવીન’ ફિલ્મમાં હિન્દી સિનેમામાં ભાગ્યે જ જોવા મળે તેવું ડાયરેકશનનું ડેટેઇલિંગ છે, કેન્સલ્ડ મેરેજની વાત કરતી વખતે ફોન જરા ધ્રુજતા હાથે પકડવો, મેંદીવાળા હાથે મુલાકાત કર્યા પછી ટેબલ પર ખરેલી મેંદી, જેમ જેમ પ્રવાસ આગળ વધે એમ હાથમાં ઝાંખી પડતી મેંદીની ભાત, નજીક પડેલા બોકસમાંથી રડતા રડતા ખવાઇ જતો લાડુ, ભૂતકાળની કડવી બની ચુકેલી યાદોની ભૂતાવળ બની ચોમેર માનસિક પીછો કરતો એફિલ ટાવર, ભૂલમાં અબોલા લીધેલા ગમતા પાત્રને સેન્ડ થયેલ એમએમએસ…. બધું સ્વર્ગસ્થ બોબી સિંઘના કેમેરામાં કેદ કરાવાયુ છે. અમુક સીન સહજતાથી સચ્ચાઇભર્યા બનાવાયા છે. જેમ કે ટ્રાવેલ એજન્ટ ઓફિસને તાળું મારતા વાત કરે, રેસ્ટોરાંમાં એક વૃદ્ધ યુગલ યુરોપિયન ઉપેક્ષાભાવ ચહેરા પર રાખી બીજાઓની ચાલુ વાતચીતે ચુપચાપ જમતું રહે, રાજકુમાર રાવ ઘેર ઉપરના માળેથી ફોન પર ધંધાકીય વાત કરતો કરતો નીચે આવે, સ્કાઇપ ચેટમાં કલીવેજ જોઇને મિડલ ક્લાસ પાપા-બેટા બેઉ શરમાય અને નૈસર્ગિક રીતે લલચાય, વિદેશમાં ઉછરેલી સખી બહુ મેલોડ્રામેટિક શિખામણને બદલે વોર્મ હગ એન્ડ સ્વીટ સ્માઇલ આપે, બોયઝ એન્ડ ગર્લ કોઈ સામાજિક કચકચ વિના સાથે રહી શકે,  સેક્સ કે શરાબમાં ડૂબેલા બધા ખલનાયક ના પણ હોય, લેપ ડાન્સિંગના બાર કે સેકસ ટોયઝ શોપ પણ ટુરિસ્ટ પ્લેસીઝ કેપ્ચર કરતી વખતે વાર્તામાં જરાય અજુગતા ન લાગે એમ વણીને જીવનના હિસ્સા તરીકે લઇ શકાય… અને રાજૌરી ગાર્ડનની મીઠાઇથી વધુ સ્વીટ એવા વ્હાલા લગતા ને સત્ય સમજાવતા દાદીમા પણ ફકત ચાર સીન્સમાં બતાવી શકાય!

તો વિન્ટેજ સોંગ હંગામા હો ગયાને ધમાકેદાર રીતે સજીવન કરતી ફિલ્મમાં ઘણી ખૂબસુરત ખામોશી છે. અમિત ત્રિવેદીએ બનાવેલું કિનારે શાંતિથી સાંભળજો. પોતાના પ્રેમભંગની યાદ અપાવતો  વિડિયો જોતી વખતે બધું ગુમાવી ચૂકેલા જાપાનીઝ રૂમમેટના હસતા ચહેરા સામે જોઇ રાની ‘ઔરો કા ગમ દેખા તો મેં અપના ગમ ભૂલ ગયા’ની ફીલિંગ અનુભવે છે, એ ટ્રાન્સફોર્મેશન એના ચહેરા પર દેખાય છે. એકબીજાથી ડરનારા બધા જુદા જુદા દેશના યુવાઓ અંતે તો ગરોળીથી ડરતા અંદરથી સરખા જ માણસો છે ! વિદેશમાં ભોજનમાં આવી પડેલી વિકરાળ માછલી રાણીનો ખુદનો નબળાઈનો ભય છે જે એની સામે ડોળા ફાડતો હોય. કોઇ ખાસ ડાયલોગ વિના પુત્રીને પ્રેમ કરતા પિતાની ચિંતા અને ચાહત ઝીલાઇ છે. રાણીનું પાત્ર બંધ કળીમાંથી સૂરજમુખી બનવા ધીરે ધીરે ઉઘડે છે, એ નાનાની ઘટનાઓ ફિલ્મને વાસ્તવિક બનાવે છે. ફ્રાન્સના શરાબ કે એમસ્ટરડમનો ઈટાલીયન કૂક…બધા વિદેશી લક્ષણો અહોભાવ કે પૂર્વગ્રહ વિના સાક્ષીભાવે જે-તે દેશ મુજબ પુરા ઓથેન્ટિક અને આપણા ફોરેન ફૂડના દેશી વર્ઝન્સ પરનો કટાક્ષ પણ ફ્રેંચ ટોસ્ટવાળા સીનમાં ! એવરગ્રીન ‘ફોરેસ્ટ ગમ્પ’ની અદામાં આવી ઢગલો મોમેન્ટસ ફિલ્મને સમૃદ્ધ અને આપણને સુબોધ બનાવે છે. એની કહાનીના રોમાન્સમાં એવા પડી જવાય છે કે રાજ-સિમરન જેવા યુરોપનાં બેકડ્રોપમાં રોમેન્ટિક એંગલની ખોટ વર્તાતી નથી, અને યુરોપ ટ્રિપ બાદની અનકન્વેન્શનલ એન્ડ ક્રેડિટસની ક્રિએટિવિટી ઉપરથી જવાને બદલે અંદર પહોંચે છે! થેન્કસ ટુ કંગના રાણાવત.

તો, ફિલ્મની રાણીની માફક પોતાની ફેસબુક ટાઇમલાઇન મેરેજના ફોટોને બદલે ફ્રેન્ડશિપ, ફોરેન ટુર એડવેન્ચર, ફીમેલ ફ્રીડમ એન્ડ આઇડેન્ટિટી પ્લસ ક્રિએટિવીટીનાં અનેક રિચ અનુભવોથી કલરફૂલ બનાવતી જીંદગી જીવી લો, યારો!

ફિલ્મમાં વગર કહ્યે બતાવાયુ છે એમ જીંદગી પાણીપુરી જેવી છે. પહેલા તીખી લાગે પણ પાછળથી ચટપટી લાગે ને ભાવે. યસ, કશુંક અણગમતું બને જીવનમાં તો રોતા રોતા બેસી ન રહો, બહાર નીકળો, નાની નાની ખુશીઓ શોધો. જીવનમાં ઘણું ય જાણવામાણવા જેવું છે! લિવ લાઇફ કવીનસાઇઝ!

ફાસ્ટ ફોરવર્ડ

‘મૃત્યુ એકદમ સલામત જગ્યા છે!’ (સ્ટીફન લિવાઇન)

 

કિસમ કિસમની વેસ્ટર્ન કંકોત્રીઓ !

આજના આ અનાવૃતમાં કંકોત્રીની ઇનોવેટીવ ડિઝાઈન્સ અને કોન્સેપ્ટસ પર વાંચ્યું ને ? ( પહેલા ક્લિક કરી એ વાંચી લો..ખાસ તો અમારા પ્રણવમામાની હાસ્યછોળો માટે ! એ લેખ લખ્યા પછી તો એક કંકોત્રી સરસ રૂપકડી મળી, અમદાવાદમાં દર્શન મશરૂ અને શિખા ભાર્ગવ એ બે યુવાહૈયાઓના મિલનોત્સવની ! હાથસાળનાં ઉડીને આંખે વળગે એવા રંગોના કાગળ પર સુઘડ મરોડદાર અક્ષરોમાં હાથે લખાયેલી ! તો લેખમાં છપાયેલા અને ન મુકાયેલા કેટલાક મનગમતા વેસ્ટર્ન કોન્સેપ્ટસની તસ્વીરી ઝલક માણો…..

kankotri kankotri1 kankotri2 kankotri3 kankotri4 kankotri6 kankotri8 kankotri9 kankotri10 kankotri11

અને આ તમામ કરતા ચડિયાતું વેડિંગ ઇન્વાઇટ હમોને આ નીચેનું લાગ્યું છે. શ્વેત-શ્યામ હોવા છતાં જીવનની રંગોળીની આખી એક કહાની કહે છે એ બખૂબી ! જરા ધ્યાન દઈ વાંચો…આખી સ્ક્રિપ્ટ છે જાણે યશરાજ ફિલ્મ્સની !

kankotri5
અને હા, “પરમકૃપાળુ પરમાત્માની અસીમ કૃપા” જેવા ચવાઈને ચુથ્થો થયેલા લિસ્સાલપટ કરતા તો ‘અસીમ’ રાંદેરી સાહેબની સર્જકતાની કૃપા વધુ પ્રાપ્ત થઇ છે. આજના લેખમાં ઉલ્લેખ પામેલી એ ઉત્તમ રચના માણી ના હોય એવું તો બને નહિ, છતાં ય એ સાંભળો….

અને આ સાથે બ્લોગબ્લોક પણ ખુલ્યો ! હવે અહીં ફરી પહેલાની જેમ મળતા રહીશું…વગર કંકોત્રીએ જમવા જવા જેટલી સહજતાથી :)

 
21 Comments

Posted by on January 29, 2014 in feelings, fun, romance, youth

 

ભારતમાં ‘એક્ઝામિનેશન’ સીસ્ટમ છે, ‘એજ્યુકેશન’ સીસ્ટમ નથી !


વિજ્ઞાની સી.એન.આર.રાવને સચીનની સાથે વાજબી રીતે જ “ભારત રત્ન” મળ્યો ( અને સચીનને ય એનું યોગદાન અને પ્રચંડ પ્રભાવ જોતા વાજબી રીતે જ મળ્યો છે. હા, આ બહાને મિત્ર ભુપેન્દ્રસિંહ રાઓલ કહે છે એમ, ખેલાડીઓની એન્ટ્રી શરુ થઇ એ સારું કમ સે કમ જુના નવા દસ ખેલાડીઓ આપણી પાસે છે – જે રાજકારણીઓથી વિશેષ આ સન્માનના અધિકારી ગણાય ! દેશ બનાવવામાં નેતા-અભિનેતા, સેનાની-વિજ્ઞાની, કલાકાર-રમતવીર, ઉદ્યોગપતિ-શિક્ષક સહુ કોઈનું યોગદાન હોય છે, મહાસત્તાઓ દરેકને બિરદાવે છે. ). રાવસાહેબનો પરિચય વાંચતાવેંત એમને સલામી આપવાનું મન થાય એવો છે. એ અહીં ક્લિક કરી વાંચો. ( ફેસબુક પર લખેલું એમ પગારભક્ષી પ્રોફેસરો અને પોદળાછાપ પદાધિકારીઓને ખાસ વંચાવવા જેવો impressive & inspiring છે.) વાંચીને ખબર પડશે રાબેતા મુજબ એમનું મન વિશાળ અને વિશિષ્ટ બનાવવામાં ય પશ્ચિમનો ફાળો સવિશેષ રહ્યો છે, અને ઘણા સાવ આસ્થાવિરોધી ડાબેરી મિજાજનાં લોકો માને છે, એથી વિરુદ્ધ આવડા મોટા ચુસ્ત વિજ્ઞાનપ્રેમી એમની માતાએ સંભળાવેલી ભારતીય વારસાની કહાનીઓ થકી આધ્યાત્મિક હોવાનું ય સ્વીકારે છે. હા, રાવસાહેબનાં અધધધ રિસર્ચ પેપર્સમાં યદાક્દા વિદ્યાર્થીઓની ક્રેડિટ અંગે વિવાદો થયા છે, એ માટે રીડરબિરાદર કથન શુક્લે ધ્યાન ખેંચેલી આ લિંક પણ વાંચો.  ( મોટે ભાગે આ સ્તરે આટલા વ્યસ્ત રહ્યા બાદ આવું કામ બીજાની દેખરેખમાં થતું હોય અને કોઈ એક જ બાબત પરથી તરત માણસની આખી જિંદગીનું જજમેન્ટ ના લેવાય એ આપણી શિક્ષણપદ્ધતિ આપણને શીખવાડતી નથી ! ફેસબુક પર કાલે રાવ સાહેબે કરેલી વિદ્યાર્થીઓની મૌન મદદના ઉદાહરણો પણ મળ્યા ! )

ખેર, રાવ સાહેબ પર અત્યારે તો બધા ઓળઘોળ થયા છે, પણ એમને બિરદાવતો પહેલો અને કદાચ એકમાત્ર લેખ ગુજરાતીમાં લખ્યાનું ગૌરવ હું સકારણ લઇ શકું. કારણ કે લેખમાં એમને જે મુદ્દે બિરદાવ્યા છે – એ વાત સ્વતંત્રપણે હું વર્ષોથી કહું છું અને આનંદ છે કે ઘરે ભણીને મારામાં જે વિચારો આવ્યા એ આ વિજ્ઞાનમહાર્ષિ આખી દુનિયાની ટોચની શિક્ષણસંસ્થાઓમાં આટલા અનુભવ પછી કહે છે. મતલબ, ઉપરવાળો આપણને સાચી દિશાના વિચારો આપે છે :)

આ લેખમાં લખ્યું એ ખરેખરો મુદ્દો છે, જે માટે કોઈ પણ ભેદભાવ વિના આખા દેશના સમજુ માણસોએ સાચી લાગણી દુભાવવી જોઈએ અને સુધારા માટે સમય-શક્તિ ખર્ચવા જોઈએ. બધા એકસાથે આમાં એકમત થઇ અવાજ ના ઉઠાવે ત્યાં સુધી માં કદાચ સચીનનો રેકોર્ડ તૂટી શકે , પણ આમાં પરિવર્તન આવશે નહિ ! :(

ચાલો , વાંચો ને વિચારો એ લેખ હવે.

==================================

exam

એક્ઝામ્સ આઇપીએલ સ્ટાઈલમાં લેવાતી હોત તો ?

તો ત્રણ કલાકનું પેપર એક કલાકનું કરી દેવાયું હોત ! દર દસ મિનિટે કોમર્શિયલ બ્રેક આપવામાં આવતો હોત ! અચાનક અઘરો પ્રશ્ન આવી જાય, તો એમાં ‘ફ્રી હિટ’ લઈને સ્ટુડન્ટ બધા જ માર્કસ લઈ શકત. પહેલી અડધી કલાકને પાવર પ્લે ગણી, એમાં કલાસમાં કોઈ સુપરવાઈઝરની એન્ટ્રી જ ન હોત ! એકઝામ પહેલા જ સ્ટુડન્ટસને જોબ નહિ, એડવાન્સ સેલેરી પણ ચૂકવાઈ જતી હોત. અને હા, દરેક કલાસમાં ચીઅર ગર્લ્સ રાખવામાં આવી હોત, જે કોઈ પણ વિદ્યાર્થી એક પેજ જવાબનું લખે એટલે કોઈ સીટીમાર સોંગ પર ઠુમકા લગાવતી હોત !

* * *

વેલ, વેલ. આ તો એક જોક છે. પણ આ લેખનું શીર્ષક છે, એ શબ્દો મેં પૂરા ચૌદ વરસ પહેલા યુજીસી (યુનિવર્સિટી ગ્રાન્ટસ કમિશન)ની એકેડેમિક સ્ટાફ કોલેજના રિફ્રેશર કોર્સ ટ્રેનિંગમાં કહ્યા, ત્યારે કેટલાક સિનિયર અઘ્યાપકો એકદમ સિરિયસ થઈ ગયા હતા ! એમને આ સચ્ચાઈ ટુચકા જેવી લાગી હતી ! અને આ પૂણ્યભૂમિના કોઈ પણ વડીલશ્રી નવી વાત પર જે કરે, એવું જ કર્યું હતું : એમણે આ કવૉટને હસી કાઢ્‌યું હતું ! પાછળથી ત્યારે એનો લેખ પણ હજુ ૨૧મી સદી શરુ થાય ત્યાં જ લખેલો.

પણ અચાનક જાણે કાપલીમાંથી કોપી મારી હોય એવું ડિટ્ટો સેઈમ ક્વૉટ એક સમાચારના શીર્ષકમાં દેખાયું ત્યારે મુસ્કુરાઈ જવાયું. ‘ટ્રિવિયલ’ ન્યૂઝના હોકાગોકીરામાં ખૂણેખાંચરે દટાઈ ગયેલા રિયલ ન્યુઝની હેડલાઈન જ આ લેખનું ટાઈટલ છે ઃ ‘ભારતમાં એક્ઝામિનેશન સીસ્ટમ છે, એજ્યુકેશન સીસ્ટમ નથી !’ અને આ વાત કોણે કોને કહી છે ?

આ વાત (વારંવારના મહેણાટોણા અને અદાલતથી અન્ના સુધીની શિખામણોથી ટેવાતા જતા બિચારા) વડાપ્રધાન મનમોહનસંિહને એમના પોતાના જ સાયન્ટિફિક એડવાઈઝર ચિંતામણિ નાગેશ રામચંદ્ર રાવ ઉર્ફે સી.એન.આર. રાવ સાહેબે કહી છે ! એ ય પછી લેખિતમાં ! રાવ સાહેબ રીતસર ચિંતાતુર છે. અને એ કોઈ જેવી તેવી મિડિયા મેઈડ પૂનમ પાંડેછાપ સેલિબ્રિટી નથી. ૧૯૩૦માં બેંગાલૂરૂમાં જન્મેલા રાવજી ભારતના ખ્યાતનામ વિજ્ઞાની છે. બનારસ હિન્દુ યુનિવર્સિટીમાંથી માસ્ટર્સ લેનારા (એટલે એમને પશ્ચિમથી અંજાયેલા કહેવામાં સાત વાર વિચાર કરવો !) સીએનઆર રાવ અમેરિકામાં પીએચડી થયા છે. પછી આઇઆઈટી કાનપુરમાં કેમિસ્ટ્રીના હેડ રહ્યા છે. દસ વર્ષ સુધી ઈન્ડિયન ઈન્સ્ટિટયૂટ ઓફ સાયન્સ જેવી ભારતની સૌથી વઘુ પ્રતિષ્ઠિત એવી સંશોધન સંસ્થાના સર્વોચ્ચ વડા રહી ચૂક્યા છે. (બાય ધ વે, ૧૮૯૩માં જમશેદજી ટાટા અને સ્વામી વિવેકાનંદની એક શિપમાં થયેલી મુલાકાતમાં થયેલી ચર્ચા પછી, આ ધરખમ સંસ્થા ૧૮૯૮માં લોર્ડ કર્ઝને અને બાદમાં લોર્ડ મિન્ટોએ મંજૂર કરેલી અને નોબેલ વિજેતા વિલિયમ રામસેએ એનો પાયો નાખવામાં ભૂમિકા ભજવેલી !) રાવસાહેબ વિશ્વપ્રસિદ્ધ ઓક્સફર્ડ અને કેમ્બ્રિજ યુનિવર્સિટીમાં વિઝિટિંગ ફેકલ્ટી રહી ચૂક્યા છે. અને અત્યારે ‘એસ.એ.સી.પી.એમ.’ યાને સાયન્ટિફિક એડવાઈઝરી કાઉન્સિલ ટુ પ્રાઈમ મિનિસ્ટરના અઘ્યક્ષ છે.

આવા ઘુરંધર વિદ્વાને ધનનંદના દરબારમાં શિખા ખોલીને ઉભેલા ચાણક્ય જેવો પુણ્યપ્રકોપ વડાપ્રધાનને લખેલા પત્રમાં ઠાલવ્યો છે. કોઈ કડક શિક્ષક તોફાની વિદ્યાર્થીને કલાસરૂમ વચ્ચે ખખડાવી નાખે, એમ રાવજીએ સરકારી તંત્રને ધધલાવ્યું છે, કહો કે કાન આમળ્યો છે. પણ આપણે ત્યાં તેજસ્વી તારલાઓની જાહેરાતોથી જેટલી ‘ખલબલી’ મચે છે, એટલી ક્યાં કદી શિક્ષણ અંગેના સાચા પ્રશ્નો અંગે મચે છે ? વિશ્વવિદ્યાલયો રાજકારણીઓના રમકડાં થઈ ગયા છે, અને યુનિવર્સિટીઝની ફેવરિટ એક્ટિવિટિઝ એકેડેમિક નહિ, પણ પોલિટિકલ હોય છે. સ્ટુડન્ટસને મોરાલિટી શીખવાડવાવાળાઓ જ એટલા વેલ્યૂલેસ બનતા જાય છે કે કાયમી નોકરીમાં ચોંટેલા ન હોય, તો પોતાની જાતે પાણીપુરીની રેંકડી ન ચલાવી શકે !

આપણે એવો નઘરોળ સમાજ બનાવીને બેઠા છીએ કે અહીં સીમ પરના કિસાનોથી લઈ સરહદ પરના જવાનો માટેના ચિંતાચતુરો છે – પણ બિચારા ગામડાથી શહેર સુધીના યુવાનો માટેનો અવાજ ઉઠાવવાવાળો કોઈ એકલદોકલ ચિંતામણિ છે ! સી.એન.આર. રાવની મતદાન કરવાનું પણ ભૂલી જતા નરમ નરમ પ્રધાનમંત્રીને અપાયેલી સખત સખત ટિપ્પણીઓના અંશો વાંચવા જેવા છે. એ પત્રમાં લખાયું છે :

‘‘વી (ઈન્ડિયા) ઈઝ હેવિંગ એન એક્ઝામિનેશન સીસ્ટમ, બટ નોટ એન એજ્યુકેશન સીસ્ટમ ! વ્હેન વિલ યંગ પીપલ સ્ટોપ ટેકિંગ એકઝામ્સ એન્ડ ડુ સમથિંગ – વર્થવ્હાઈલ ? ક્યારે આ દેશનું યૌવન સતત પરીક્ષાઓ આપવામાંથી મુક્ત થઈ, વાસ્તવમાં કશુંક ઉત્તમ, અગત્યનું કામ કરી બતાવશે ?’’

રાવ આગળ ફરમાવે છે : આપણી સમગ્ર પરીક્ષાપદ્ધતિ ફેરવિચારણા માંગી લે છે. ફાઈનલ એકઝામ્સ, એન્ટ્રન્સ એક્ઝામ્સ, ક્વોલિફાઇંગ એક્ઝામ્સ, સિલેકશન એક્ઝામ્સ….સબ કુછ છતાં ય હજુ તો મેડિકલ ગ્રેજ્યુએટ્‌સ અને પોસ્ટ ગ્રેજ્યુએટ્‌સ માટે એક્રેડિટેશન એક્ઝામની ચર્ચા ચાલે છે !

જેઈઈ જેવી ‘ધરખમ’ આઈઆઈટી એન્ટ્રસ ટેસ્ટને (અહીં ‘કેટ’ એવું વાંચી લેવાની પણ છૂટ છે !) પણ રાવજીએ ‘આડે હાથોં’ લીધી છે : આઇઆઈટી (આઈઆઈએમ પણ ખરી) એકઝામ્સ અઘરી અને હેતુપૂર્ણ હોવાનો દબદબો ધરાવે છે. પણ કૂમળા જવાન દિમાગો પર તેની નેગેટિવ ઈફેક્ટ થાય છે. આવી એન્ટ્રન્સ એક્ઝામ્સમાં યેનકેન પ્રકારે સફળ થવા યુવાવર્ગ ભારે પીડામાંથી પસાર થાય છે, અને એ બધામાં શિક્ષણ માટેનો જે સાહજીક રોમાંચ છે – એ જ ગુમાવી દે છે ! લાખ્ખો વિદ્યાર્થીઓ માટે પ્રિમિયમ ઈન્સ્ટિટયુટસના દરવાજા બંધ થઈ જાય છે, એમની ક્ષમતા નીચોવાઈ જતા એ લોકો પોતાને નકામા સમજીને હતાશ થાય છે, સારો દેખાવ કરી શકતા નથી.

આટલો તેજાબ રેડ્યા પછી રાવે ચોખ્ખું સંભળાવી જ દીઘું છે (જે મુઠ્ઠીભર સમજદાર દેશપ્રેમીઓની વર્ષો જૂની હૈયાવરાળ છે, પણ મહાન સંસ્કૃતિના નગારાનાદમાં દબાઈ જાય છે !) કે ‘‘ભારતની એક પણ (રિપીટ, એક પણ) એવી શિક્ષણ સંસ્થા નથી જે આઘુનિક વિકસિત દેશોની શ્રેષ્ઠ શિક્ષણસંસ્થાઓની સમકક્ષ મુકાબલા માટે ઉભી પણ રહી શકે ! આ એ સમય છે કે આપણે આ બાબતે ગંભીરતાપૂર્વક વિચારવું જોઈએ, કારણ કે આજે ભારત ‘યુવાન’’ છે. (યંગ પીપલનું પોપ્યુલેશન મેક્ઝિમમ છે). આગામી ૨૦-૩૦ વર્ષમાં શ્રેષ્ઠ તાલીમબદ્ધ માનવપ્રતિભાઓનો પૂરવઠો ભારત જગતને આપી શકે તેમ છે. આવું કરી બતાવવું એ જ આપણું રાષ્ટ્રીય ઘ્યેય હોવું જોઈએ !”

રાવજીએ માત્ર ઠપકો જ નથી આપ્યો. દિશા પણ ચીંધી છે. અમેરિકામાં હાઈસ્કૂલ પાસ કરનાર વિદ્યાર્થીઓને કોલેજમાં એડમિશન મેળવવા માટે દેશભરમાં એમની રિઝનિંગ, લોજીક જેવી બૌદ્ધિક ક્ષમતા માપતી એક જ એક્ઝામ ‘સેટ’ (છે….ક ૧૯૦૧ થી !) લેવાય છે. જાતભાતની એડમિશન એન્ટ્રન્સ આપવાનો બોજો નહિ. વધારામાં પોતાની ક્ષમતા સાબિત કરવી હોય તો ૧૯૪૨થી ‘જીઈડી’ જનરલ એજ્યુકેશનલ ડેવલપમેન્ટ એક્ઝામ છે. જેમાં ગણિત, વિજ્ઞાન, સમાજશાસ્ત્ર, ભાષાલેખન અને ભાષાવાંચન એ પાંચ સબ્જેક્ટસ હોય છે. રાવસાહેબના મતે સતત દરેક યુવા વિદ્યાર્થીને એક પૂરી કરે ત્યાં બીજી પરીક્ષાની સોયો ઘોંચીને કંતાયેલા કોથળા જેવા બનાવી દેવાને બદલે એક અધિકૃત રાષ્ટ્રવ્યાપી પરીક્ષા હોવી જોઈએ, જે એમનું હાયર એજ્યુકેશન માટેનું એન્ટ્રી લેવલ મેરિટ સેટ કરી દે. રાઈટ. સાવ પરીક્ષા નાબૂદી ન થાય, તો એને નિયંત્રણમાં લઈ શકાય ને ! આજે તો એવી હાલત છે કે નાના બાળકો સિવાય કોઈ પાસે રિયલ વેકેશન જ નથી રહ્યું ! બધા જ કોઈને કોઈ નેકસ્ટ કોર્સ કે એન્ટ્રન્સ કે કોમ્પિટિટિવ એક્ઝામમાં બીજાઓથી આગળ નીકળી જવાની મથામણમાં જ ગૂંચવાયેલા રહે છે.

સતત ભીડમાં ચાલો, તો બીજાઓના ઠોંસા ખાઈને, ગરમીમાં શેકાતા પોતાનું સંતુલન જાળવવાની જગ્યા કરવાનો થાક તો લાગે ને ! પછી આપણી ‘જેન્નેકસ્ટ’ પાસે નવું શીખવાની હોંશ, નવું જાણવાની ફુરસદ નથી રહેતી. અરે એમની જીંદગી, કુદરત, લાગણી, સંબંધ અંગેની સમજ પણ બફાયા વિના ઉતારી લેવાયેલા કાચા બટાકા જેવી થઈ જાય છે. એટલે કહેવાતા સકસેસફુલ અને ઈન્ટેલીજન્ટ લોકો રોજીંદી બાબતોમાં સાવ ‘ડોબા’ પૂરવાર થાય છે. અને સા’બ કે મે’મસાબને અભણ રેંકીડવાળો પણ આસાનીથી ઉલ્લૂ બનાવે છે.

એકચ્યુઅલી સીએનઆર રાવે તો એચઆરડી મિનિસ્ટ્રીને ભારતીય ઉચ્ચ શિક્ષણની સમસ્યાઓ અને પડકારોના ૧૦ ચેકપોઈન્ટની યાદી જ પોતાના પત્ર સાથે પકડાવી દીધી છે. એમની ઇચ્છા એવી છે કે (લોકપાલની અદામાં) એક ટાસ્કફોર્સ બને અને એક જ વર્ષમાં આ અંગેનું એક વિઝન ડોક્યુમેન્ટ તૈયાર કરી, તેનો અમલ કરવામાં આવે. રાવસાહેબના મતે ભારતની શક્યતાઓ ધરાવતી ૧૦ ટોચની શિક્ષણસંસ્થાઓ પસંદ કરી એ ‘ઉજ્જડ ગામમાં એરંડા પ્રધાન’ જેવો વટ મારી ફી વસૂલ્યા કરે – તેને બદલે તે દુનિયાની સામે રીતસર ટક્કર લઈ શકે તેવી સ્ટ્રોંગ એન્ડ અપગ્રેડેડ બનાવવી જોઈએ. ગ્રામીણ ભારતની ટેલેન્ટસને પૂરતી તક નથી મળતી, માટે જરૂર પડે રેસિડેન્શ્યલ હાઈસ્કૂલો બનાવીને પણ ખૂણેખાંચરે પ્રતિભાઓનું ઘડતર કરવું જોઈએ. મહત્ત્વનો એમનો મુદ્દો એ ય છે કે આજે આપણે ત્યાં ડિગ્રીઓમાં ‘મેનપાવર મિસમેચ’ છે. જે બેકારી વધારે છે. કોઈ એક જ કોર્સ / સબ્જેક્ટમાં જરૂર કરતા અનેકગણા વઘુ એક્સપર્ટ દર વર્ષે આપણે પેદા કરીએ છીએ, અને કેટલાક અગત્યના ક્ષેત્રોના ઝરણા આ બધી તેજીની ગરમીમાં સૂકાઈ જાય છે.

પરંતુ, જ્યાં જીન્સ પહેરવા કે ચોકલેટ-રોઝ ડેની ઉજવણી પ્રતિબંધિત કરવાને શિક્ષણના શુદ્ધિકરણની જ્વલંત સિદ્ધિ માની લેવાતી હોય ત્યાં આ આક્રોશ અરણ્યરૂદન જ રહેવાનો !

* * *

ગુજરાતના બે જીલ્લા ભાવનગર અને સાબરકાંઠામાં જ ડિજીટલક્રાંતિ પહેલા એવા કેળવણીકારો પેદા થયા હતા કે માત્ર એમની આંગળી પકડી હોત, તો ભારત આજે મહાસત્તા બની ગયું હોત. વ્યક્તિઓ ગઈ, વિચારોમાં વૃદ્ધિ થવાને બદલે એ શો કેસમાં મૂકવાના ડેકોરેશન પીસ બની ગયા. ફોટોગ્રાફના વૃક્ષને કદી ફળ ન આવે, ન ત્યાં પંખીઓ માળા બાંધે ! અમદાવાદની સૌથી સમૃદ્ધ શિક્ષણ સંસ્થા ગાંધીજીની ગૂજરાત વિદ્યાપીઠ છે, એવા અહેવાલો છે (જમીન, મિલકતો ઉપરાંત ૯૦-૯૫ કરોડની સત્તાવાર સિલક છે !) પણ હજુ ત્યાં ભૂતકાળની ભવ્યતા છે, ભવિષ્યની ભવ્યતાનું શું ? હા, દિવ્યતાની વાતો જરૂર થાય છે. કારણ કે, જૂના કંકાલોને પકડી રાખવામાં આપણને અનેરો આનંદ આવે છે. નશો ચડે છે. સા વિદ્યા યા વિમુક્તયેનું સૂત્ર આપણે દેશનિકાલ કરી દીઘું છે. શિક્ષણ એ છે કે જે સ્વતંત્ર બનાવે, જે જૂનું તોડીને નવું રચનારા સાહસિકો પેદા કરે. એજ્યુકેશન ફ્રીડમ આપે, તો ક્રિએટિવિટી આવે, તો પર્સનાલિટીની તેજ ધાર નીકળે, તો ઉક્રાંતિ થાય, મા-નવ નિર્માણ થાય.

૨૦૧૧માં શિક્ષણ ઉપરની એક કાચીપાકી સફળ થયેલી ફિલ્મ આવી : ફાલતુ, રેઢિયાળ રીતે બનેલી આ ફિલ્મમાં કલાઈમેક્સના સોંગના શબ્દો-કોરિયોગ્રાફી સિવાય કશો ભલીવાર નહોતો. ફિલ્મની થીમ ઘણાને ગમી ગઈ. એમાં વિદ્યાર્થીઓની ધૂટન અંગેનો બળાપો છે. જડ સીસ્ટમ સામેનો બળવો છે. ફિલ્મ મૌલિકતાનો, ચાલુ ચીલાને છોડી પોતાની આગવી રાહ જાતે મનગમતી રીતે કંડારવાની વાત કરે છે. અંદરની ઓરિજીનલ ટેલન્ટની પહેચાન કરી આગળ વધવાનો સંદેશ આપે છે.

કલેપ કલેપ કલેપ. તાલીયાં. હવે આવો સંદેશ આપતી આ ફિલ્મ પોતે જ ૨૦૦૬ની હોલીવૂડ ટીન ફિલ્મ ‘એકસેપ્ટેડ’ની ૦.૫ મેગાપિકસેલના ચાઈનીઝ મોબાઈલ વીજીએ કેમેરામાંથી પાડેલી તસવીર જેવી નબળી નકલ છે ! એકસેપ્ટેડ (અનાવૃત, ૬/૬/૨૦૦૭  – હવે આખો લેખ વાંચો પુસ્તક “જય હો”માં) જો હીરો હતી, તો ફાલતુ એ કાચ છે. કારણ કે, પ્રેરણા લઈને પણ પછી બાકીનું ‘પૂરણ’ મૌલિક રાંધી શકે એવા સલીમ-જાવેદની કક્ષાના લેખકો આપણી પાસે રહ્યા નથી. એટલે જેટલું સારું હોય એ ઓરિજીનલમાંથી તફડાવેલું હોય છે, અને જેટલું ભંગાર હોય એ કોપીરાઈટનો કેસ ન થાય માટે જાતે વિચારેલું (!) કબાડીખાનું હોય છે. એકસેપ્ટેડ પાસે એક વોઈસ હતો પોતાનો, ફાલતુ પાસે ઘોંઘાટ છે.

મુદ્દો તો એ છે કે શિક્ષણમાં મૌલિક ક્રાંતિની વકીલાત કરતી લોકપ્રિય હિન્દી ફિલ્મ ખુદ જ મૌલિક નથી ! વિદેશી ફિલ્મની બેઠ્ઠી ઉઠાંતરી છે ! આ તો પ્રામાણિકતાનો નિબંધ બાજુવાળા (કે વાળી !) ની ઉત્તરવહીમાંથી જોઈને લખવાની વાત થઈ ! (પાછા પ્રેક્ષકો….ઉફક પરીક્ષકો એના પૂરા માર્કસ પણ આપી દે !) આ છે સવા અબજના દેશનું ક્રિએટિવ એન્ડ મોરલ સ્ટાન્ડર્ડ ? ક્યાં સુધી ઉધાર વિચારોને આપણે ‘રિસર્ચ એન્ડ એજ્યુકેશન’ કહીને જાતને છેતરીશું ?

આપણી ‘કંટ્રોલ ફ્રીક’ (અંકુશઘેલી) સોસાયટી એઝ્‌યુકેશનને એક જૂનવાણી ઢાંચામાં ફિટ કરીને રાખવામાં જ સલામતી સમજે છે. ઉચ્ચ શિક્ષણ રોજે રોજના બોજ માટે નથી. જીજ્ઞાસાની મોજ અને જ્ઞાનની ખોજ માટે છે. બીબાંઢાળ પરીક્ષાઓનો અતિરેક યંગથીંગ્સનું હીર ચૂસીને બેનૂર બનાવે છે. એકઝામના ટેન્શનમાં ડિપ્રેશન વધે છે. બધા જ લોકો જીનિયસ નથી હોતા. પણ તો બધા જ લોકોએ સતત પહેલાં નંબરે પાસ થવાની ખોટી આશાઓ પણ છોડતા શીખવું પડે. નહિ તો રાવજીની ‘રાવ’ ( ફરિયાદનો પોકાર)ને બદલે ‘પાર્ટી અભી બાકી હૈ’માં ડોલવામાં વઘુ રસ પડે. અને બાય ધ વે, એ હિટ સોંગ પણ બ્લેક આઈઝ પીના ‘માય હમ્પ્સ’ ગીતને ખાસ્સું મળતું આવે છે ! કોરી પાટી જેવા દાનવી દિમાગોમાં સાચા શિક્ષણની પાર્ટી હજુ શરૂ થવાની જ બાકી છે !

ઝિંગ થિંગ !

ધબકી રહેલા માણસો અમને ગમ્યા નથી.

પથ્થર બનાવી પૂતળાંઓ ખોડીએ છીએ ! (કરસનદાસ લુહાર)

 
37 Comments

Posted by on November 21, 2013 in education, india, science, youth

 
 
Follow

Get every new post delivered to your Inbox.

Join 3,899 other followers

%d bloggers like this: