RSS

મેડનેસ ઓફ માર્કસ : ગ્રહણશકિતનું વરદાન કે ગોખણપટ્ટીનાં ગુણગાન?

10 Oct

જૂનાગઢમાં ડોક્ટર મિત્રોએ અચાનક અભ્યાસના પ્રેશરને લીધે વધતા વિદ્યાર્થીઓના આપઘાતથી ચિંતિત  લઇ ૯ ઓક્ટોબર, ૨૦૧૧ના રોજ  બી.એ.પી.એસ.ના સ્વામીનારાયણ મંદિરના હોલમાં સેમિનાર રાખ્યો. અઢળક વિદ્યાર્થીઓ સમક્ષ હું દિલ નીચોવીને બોલ્યો. રોકડું, કડવું, પણ નક્કર સત્ય. કોણ કહે છે, યંગ જનરેશનને ભાષણો સાંભળવા ગમતા નથી? હજારો વિદ્યાર્થીઓએ એકચિત્ત બનીને એવા તો તલ્લીન થયા કે મેં પૂરું કરવા ધાર્યું અને એમણે વધુ બોલવા પોકારો કરીને કહ્યું. કાર્યક્રમ પુરો થયો, રાબેતા મુજબ યુવા દોસ્તોના ટોળાં વીંટળાઈ વળ્યા. અરે, દરવાજે પણ કાર રોકીને નાનકડા મિત્રોએ અડધો કલાક પ્રશ્નોત્તરી કરી, એમની શાળામાં આવવા વિનંતીઓ કરી. એમની આંખોમાં જે મુગ્ધતા..જે ચમક હતી. જાણે કોઈ સ્વજન વિખૂટું પડેલું મળી આવ્યું હોય!

આં રવિવારે જ ‘સ્પેકટ્રોમીટર’માં જે વાંચીને પારાવાર દુઃખ થાય એવી આપઘાતની ઘટનાઓ પર લેખ લખ્યો, અને મારી સ્પીચ પછી બે લેખિતમાં અને ત્રણ એસ.એમ.એસ.માં પ્રતિભાવ આવ્યા કે “અમને મરવાના વિચાર આવતા હતા, પણ તમને સાંભળીને એ નીકળી ગયા.” (મારે માટે આ નવું નથી, અને આવી રીતે જયારે કોઈનો જીવ બચાવવામાં હું મદદરૂપ લખી-બોલીને અજાણતા જ થયો છું – એ મારી કારકિર્દીનો સર્વશ્રેષ્ઠ પુરસ્કાર છે.)

પણ પાછા ફરતા વિચારે ચડી ગયો. એ જ મારી વર્ષો જૂની હૈયાવરાળ. આવા કેટલા કેટલા વિદ્યાર્થીઓ આપણી સડિયલ શિક્ષણપદ્ધતિમાં રોજ ગૂંગળાતા હશે? અમેરિકાના પેલા કાળા ગુલામોથી એમની હાલત ઓછી કરુણ નથી. હું આ અડીયલ એજ્યુકેશન સીસ્ટમમાં પાયાથી ભણ્યો નથી, અને એની નોકરીને લાત મારીને નીકળ્યો છું, એટલે વટ્ટથી સરાજાહેર આ કહી શકું છું. ૨૪ કલાક માટે મને જો ભારતનું રાજ મળે તો હું એની શિક્ષણપ્રણાલી ફેરવી નાખું. ટોટલ એજ્યુકેશનલ રિફોર્મ્સ. એના વિના ભારત કદી મહાન થવાનું નથી.

અને મારો એક દસકા જેટલા સમય પહેલાનો ૨૦૦૨માં મમ્મીના મૃત્યુ પછી લખેલો એક લેખ ફરી યાદ આવી ગયો. નજીવા ફેરફાર સાથે મારા એ સમયના વિચારો અહીં યથાતથ મુકું છું. આ લેખ વાંચતી વખતે આટલું યાદ રાખજો કે –

*આ છપાયો ત્યારે ચેતન ભગતે ‘ફાઈવપોઈન્ટસમવન’નો ફર્સ્ટ ડ્રાફ્ટ પણ લખ્યો નહોતો.
* આ છપાયો ત્યારે આમીર ખાનને ‘તારે ઝમીન પર’ બનાવવાની કલ્પના પણ નહોતી.
* આ છપાયો ત્યારે રાજકુમાર હીરાણીના મનમાં ‘મુન્નાભાઈ’ પણ નહોતું. ‘૩ ઈડિયટ્સ’નું ગર્ભાધાન તો ઘણા વર્ષો દુર હતું! ‘ફાલતુ’ જેની નબળી નકલ છે એ  અદભૂત હોલીવુડ ફિલ્મ ‘accepted’ બનવાને હજુ ચાર વર્ષની વાર હતી!
* આ છપાયો ત્યારે ગ્રેડેશન / ઓપન બુક એક્ઝામની ચર્ચા સિબ્બલ કે મોદીએ પણ કદી કરી નહોતી. top ten ની યાદીઓ બહાર પડવાનું (ભલે , નાટક પૂરતું પણ) અત્યારે છે, એમ બંધ કરવાનું બોર્ડે વિચાર્યું નહોતું!
* આ છપાયો ત્યારે વડાપ્રધાનના સલાહકાર તજજ્ઞ રાવસાહેબે આ વર્ષે લખ્યો એવો ‘we have got examination system, and not education system, let our student must do something worthwhile then always preparing for exams all the time’ ના મતલબવાળો આ વર્ષે જ લખેલો પત્ર અસ્તિત્વમાં નહોતો.
* આ છપાયો ત્યારે મેં હેરી પોટર વાંચી નહોતી, કોઈ વિદેશ પ્રવાસ કર્યા નહોતા. ઈન્ટરનેટ ‘જોયે’ પણ છ મહિના માંડ થયા હતા.અબ્દુલ કલામ એ જ વર્ષે રાષ્ટ્રપતિ બન્યા, પણ આ લેખમાં એમનો ઉલ્લેખ હતો, એ વખતે એ રાષ્ટ્રપતિ નહોતા બન્યા !

# આ એટલે લખ્યું કે, આ શિક્ષણ(?)પદ્ધતિ(??)ની બહાર રહીને પણ સાચું સમયથી પહેલા વિચારતા થઇ શકાય છે.
#આ લેખ લખ્યો ત્યારે કોલેજ પ્રિન્સીપાલની નોકરી મેં લગભગ છોડી દીધી હતી. ખાલી ખિસ્સે. ત્રીસી પણ વટાવ્યા પહેલા !

તો વાંચો…’મેડનેસ ઓફ માર્ક્સ’…

આપણી માર્કશીટસ સ્મૃતિની યાંત્રિક ક્રિયાને બુઘ્ધિની માનસિક ક્રિયા કરતાં ઊંચી ગણે છે!

પરીક્ષાના પરિણામોની સીઝન જોરશોરથી ત્રાટકે ત્યારે શું જોવા મળે?  તેજસ્વી તારલાઓના ફોટાઓ અને એમને ઝટપટ પોતાની છાબડીમાં પૂરવા માંગતી શિક્ષણસંસ્થાઓની તોતિંગ જાહેરખબરોથી અખબારી પાનાઓ હાંફી રહ્યા છે. વાલીઓ અને વિદ્યાર્થીઓ વળી એક એકઝામના રિઝલ્ટ પછી બીજી સ્કુલ કે કોલેજના એડમિશન કે ફોર્મ્સ માટે ધક્કા ખાઈ ખાઈને હાંફી ગયા છે. બધા જ ફટાફટ દોડી રહ્યા છે. રહેમાનનું ગીત યાદ છે? ‘ઈધર દોડ હૈ, ઉધર દોંડ હૈ…સબ ભાગમભાગ હૈ, દૌડ હૈ… સબ અગડમ બગડમ દૌડ હૈ…!’’

જી હા, અગડમબગડમ દૌડ! આમાં કંઈ ‘રન ફોર લર્ન’ કે ‘રન ફોર ફન’ છે, એવા ભ્રમમાં ન રહેવું…. આ તો બસ ‘રન, રન, રન’નો જ ખેલ છે! બોર્ડ કે ફાઈનલ ઈયરની પ્રતિષ્ઠિત પરીક્ષાઓના રિઝલ્ટસ આવે કે તરત જ વિદ્વાન વિદ્યાર્થી ગણની ગગનચૂંબી સિઘ્ધિઓના ‘ગુણગાન’ (ખરા અર્થમાં ‘ગુણ’ના ‘ગાન’) ગાતી મુલાકાતો, માહિતીઓ અને તસવીરોનો ખડકલો થઈ જાય છે. ‘મેં આમ વાંચ્યુ હતું કે તેમ નોટસ બનાવી હતી.. મારા મમ્મી મધરાતે દૂધ ઉકાળતા ને પપ્પાએ મારા માટે આખું વર્ષ ટી.વી. બંધ રાખેલું… હું તો રિલેકસ થવા મ્યુઝિક સાંભળતો ને પછી દસ વાર રિવિઝન કરીને કોમ્ફિડન્સથી લખી નાખતો…’ દર વર્ષે સંવાદો.. એ જ રહે, માત્ર તખ્તા પર પાત્રો બદલાતા રહે!

તમે ધારો તો કોઈ પણ સફળ સ્ટુડન્ટને મળ્યા પહેલા જ એનો ઈન્ટરવ્યૂ તૈયાર કરી શકો! છેલ્લી લીટી પણ ફિકસ્ડ જ હોય… ડોકટર, એન્જીનીઅર, એમ.બી.એ. સી.એ., એમ.સી.એ, સી.એસ. (હવે કો’ક રડયા ખડયા આઈ.એ.એસ.નું નામ લેનારા પણ ડોકાય છે ખરા!) વગેરે થવાનું સ્વપ્ન (મા-બાપનું કે સંતાનનું?) સાકાર થયું! બધાને હાઈપ્રોફાઈલ હોટ કરિઅર બનાવવી છે. વેલ, એ માનવસ્વભાવ છે. એમાં કશું ખોટું નથી. પણ આ ઉપર લખ્યા એવી ડિગ્રીના તોરણો બાંધવાથી જ એ ગ્રેડની કરિઅર બની કહેવાય?

એકટર, ડિઝાઈનર, બાયોટેકનોલોજી- એકસપર્ટ, રાઈટર, કોમેન્ટેટર, પેઈન્ટર, સાયન્ટીસ્ટ, સ્પોર્ટસપર્સન, ઈન્ડસ્ટ્રીયલિસ્ટ, જર્નાલિસ્ટ, ટીવી એન્કર, ડિસ્ક જોકી, કર્નલ, એડવોકેટ, મ્યુઝિશ્યન…. વગેરે થવાની કારકિર્દી શું શરમજનક છે? ઉલટું સમાજની મોટા ભાગની સેલિબ્રિટીઝ તો એ ક્ષેત્રોમાંથી જ આવે છે!, અબ્દુલ કલામ જેવા કોઈ સાઈન્ટીસ્ટ સાદી ડિગ્રી લઈને પણ નેશનલ લેવલ રિસર્ચ એકસપર્ટ થઈ જાય છે! અને હજુ સમાજમાં અજાણી પણ કમાણીમાં કસદાર એવી અઢળક ડિગ્રીઓનો તો આપણે ઉલ્લેખ કર્યો નથી!

મૂળ વાત એ છે કે સ્ટાન્ડર્ડ કરિઅર ચોઈસમાં ‘રિસ્ક’ અને જોખમ ઓછું હોય છે… ફિલ્મ કેમેરામેન તરીકે સફળ જવાનો ચાન્સ એક હજારે એક હોય છે, જયારે ડોકટર તરીકે સફળ જવાનો ચાન્સ દસે એક હોય છે. આપણા ખોબલે ખોબલે માર્ક ઉસેડતા દોસ્તો જો ખરેખર જીનિયસ કે આત્મવિશ્વાસથી ઉભરાતા હોય, તો એમણે અનકન્વેન્શનલ (બિનપરંપરાગત) ક્ષેત્ર પસંદ કરી, એમાં પોતાની મેધા કે પ્રજ્ઞા ઝળકાવવાની ચેલેન્જ લેવી જોઈએ… એને બદલે મોટા ભાગે સહુ કોઈ માત્ર કોમર્શિયલ હેતુથી ‘સેફ કેરિઅર’નું પૂંછડુ ઝાલી વાહવાહીની વૈતરણી તરી જાય છે!

સખત મહેનતથી ઉંચામાં ઉંચા ગુણાંકે પાસ થતા સ્ટુડન્ટસ બેશક અભિનંદનના અધિકારી છે. એમની ક્વોલિટી કે કક્ષાને ઉતારી પાડવાની આ વાત નથી. પણ કેટલાક અણિયાળા સવાલો એવા છે કે, જે ખુદ એમણે એમની જાતને પણ પૂછવા જોઈએ. આજથી દસ, પંદર કે વીસ વર્ષ પહેલા પણ આવા મહાન ગૌરવવંતા સિતારાઓ હર સાલ ખ્યાતનામ વિભૂતિ બનીને ચમકતા હતા… એ વખતે વિદ્યાર્થી રહેલા એ તારલાઓ આજે ડોકટર, એન્જીનીઅર, મેનેજર, એકાઉન્ટન્ટ કે ટેકનોક્રેટ બની ચૂકયા હશે. પોતપોતાની પસંદગીના ફિલ્ડઝમાં જામી ગયા હશે. રૂપિયા રળીને સંસાર વસાવી ચૂકયા હશે.

હવે આમાંના કેટલા નામો તમને અત્યારે યાદ આવે છે? એક વખતે જેનો છાપામાં પહેલા પાને હોંશિયાર વિદ્યાર્થી તરીકે ફોટો છપાયેલો, એનું નામ પણ પછી છાપામાં કેટલીવાર ઝળક્યું છે? આ બધા રાજ્યની શ્રેષ્ઠતમ પ્રતિભાશાળી અને મહામહાવિદ્વાન વ્યક્તિએા હતી, એવું આપણે સ્વીકારેલું… તો પછી આવા છેલ્લા ૨૦ વર્ષના અલગ અલગ એકઝામ્સના ૫,૦૦૦ ટોપર્સમાંથી ઝાઝા નહિ, પણ માત્ર ૫૦ સ્ટુડન્ટસ આગળ ચાલીને અદ્‌ભુત ક્રાંતિ કરી નાખનાર ઘુરંધરો બન્યા?

એમાંથી એકાદો ન્યૂટન કે એકાદો અંબાણી તો ઠીક, એકાદો હર્ષ ભોગલે કે એકાદી સુનિધિ ચૌહાણ પ્રગટી? મતલબ, આ લોકો જેટલી ખ્યાતિ કોઈએ મેળવી બતાવી? એમાંના કોઈનું જીવન કે પ્રગતિ સમાજમાં આદર્શ તરીકે પેઢીઓ સુધી સ્થાપિત થયું ? એમના ‘ગુણ’ (માર્કસ)ના ગાન તો ગવાયા, પણ એમના ‘ગુણ’ (વેલ્યૂઝ)ના ગાન પછી ગૂંજયા? એમાંનું કોઈ ‘લીજેન્ડરી અચિવર’ યાને દંતકથામય સફળ વ્યક્તિ બની ગયું? ઈન શોર્ટ, એમના નામો અજરઅમર થઈ ગયા? એમના કામોથી દુનિયા મોંમાં આંગળા નાખીને અભિભૂત થઈ ગઈ?

હવે ખરેખર તો આવું કરી શકવાની સહુથી વઘુ ક્ષમતા કે લાયકાત કોની હોવી જોઈએ? નેચરલી, આપણા ટોપર્સની! છેલ્લા ૨૦ વર્ષોમાં કોઈ મહાન કે મહાપ્રભાવી કે અતિસફળ કે દંતકથામય વ્યક્તિત્વો આપણે જોયા જ નથી, એવું તો નથી… આવા સુપરસ્ટાર્સ આવ્યા છે- પણ એમાંનો હીરલો કે હીરલી પેલા ‘ગ્રેટ ટોપર્સ કલબ’માંથી ચમક્યા નથી… ઉલટું પોતપોતાના ક્ષેત્રમાં અસાધારણ વિકાસ કરીને ટોચ પર બિરાજેલી સફળ વ્યક્તિઓમાંની ૯૯.૯૯ ટકા વ્યક્તિઓ અભ્યાસમાં તદ્દન સાધારણ હોય, એવું જ સાબિત થયું છે. પછી એ સચીન તેંડૂલકર હોય કે અરૂંધતી રોય!

ખૂબ ઉંચા માર્કસે પાસ થનારા બધા નિષ્ફળ જાય છે, એવું નથી. એ લોકો પોતપોતાના કુટુંબ કે ગામમાં સારી રીતે કમાઈને જીંદગી માણી શકે એ રીતે સેટ કે સકસેસફુલ થઈ જાય છે. પણ એ તો ઘણા બધા માણસો વઘુ માર્કસ વિના પણ કરે જ છે. તો પછી આ મહાન ટોપર્સને ‘હીરો’ કે ‘રોલ મોડેલ’ કેવી રીતે માની લેવા?

અને જે – તે પરીક્ષામાં સૂંડલા મોઢે માર્કસ મેળવ્યા સિવાય જગત નોંધ લે એવું આંગળીને વેઢે ગણાય તેટલા અપવાદ બાદ કરતાં પેલા માર્કસના માંધાતાઓએ શું કરી બતાવ્યું… અરે, મહાન તો ઠીક – એમાંના કેટલાક તો ‘માણસો’ પણ ન બની શકયા હોય એવું બની શકે! કોઈ તેજસ્વી તારલો પુખ્ત થયા પછી અપ્રમાણિક, લુચ્ચો, ઉઘ્ધત અવિનયી, અભિમાની, કે શોષણખોર કે સંકુચિત મનોવૃત્તિવાળો વ્યકિત પણ બન્યો હોય – જે બાબતની નોંધ કદી કોઈ માર્કશીટમાં થતી નથી!

ફરી વાર, જે લોકો સતત અધધધ ગુણો મેળવીને પાસ થાય છે, એમની ક્રેડિટમાં કટ મૂકવાનો અહીં મેસેજ નથી જ નથી. ખરેખર વાંક એ વિદ્યાર્થી વિદ્યાર્થીનીઓનો પણ નથી વાંક માર્કસના વિષચક્ર પર ચાલતી આપણી સીસ્ટમનો છે. વાલીઓ, શિક્ષકો, સરકાર અને સમાજનો પણ દોષ છે કે જેમણે આ વિષવૃક્ષને વિરાટ વટવૃક્ષ બનાવવા ભરપૂર પોષણ આપ્યું છે, અને આપતા રહે છે.

કોઈ કાળે માર્કસના ક્રેઝમાં ગૂંચવાઈ જનાર કિશોર પરિપકવ બનીને જયારે વાલી બને, ત્યારે પોતાની કફોડી હાલત ભૂલીને ય પોતે જે ચક્કીમાં પીલાયો એમાં જ સંતાનને પણ ધક્કો મારીને ભીંસાવા મોકલે છે! પેરન્ટસની અપેક્ષાઓના અશ્વ પર સ્ટુડન્ટસને અસવાર બનીને બેસાડી દેવાય છે. પછી ટયુશનખોર શિક્ષકો ટ્રેનર બનીને એ ઘોડાને ચાબૂકના સાટકે ભગાવતા રહે છે. અથડાતો – કુટાતો અસવાર કાં તો ઘોડા પરથી ગબડી પડે છે… અથવા તો ધીરે ધીરે ખુદ રેસનો ઘોડો થઈ જાય છે!

માર્કશીટ એ માત્ર સ્ટીકર છે – અંદરનો અસલી માલ નથી. કયારેક ઘી પર ઘાસલેટનું અને ઘાસલેટ પર ઘીનું સ્ટીકર ચોંટી જાય છે. અર્થ એવો પણ કરવાનો નથી કે ઓછા માર્કસ મેળવનાર તમામ સ્ટુડન્ટસ સાથે અન્યાય જ થયો હોય છે. સવાલ વઘુ કે ઓછા માર્કસનો છે જ નહિ.. સવાલ માર્કસની મેડનેસ યાને ‘ગુણાંક પાછળના ગાંડપણ’નો છે! માણસની ગુણવત્તા માપવાની મેઝરટેપ જો કેવળ ગુણાંકની જ હોત, તો પછી શા માટે વિશ્વભરની તમામ નોકરીઓની જાહેરાતોમાં ટેસ્ટ અથવા ઈન્ટરવ્યૂ ગોઠવવામાં આવે છે? જોબ આપનાર કંપની કે વ્યકિત સિમ્પલી જાહેરાતમાં લખી શકે કે ‘ઉમેદવારે પોતાની માર્કશીટની નકલો મોકલાવવી, જેને વઘુ માર્કસ મળ્યા હશે, એને ટેન્ડરની પઘ્ધતિની જેમ સીધો જ ઓર્ડર આપી દેવાશે!’’

પણ અનુભવે એ બધા જાણે છે કે, માત્ર ડિગ્રી કે માર્કશીટના આધારે માણસની કવોલિટીની ખબર પડતી નથી. એને વિવિધ કસોટીઓ, વાચતીત, પૂછપરછ, નિરીક્ષણ, અનુભવ, જીવનશૈલી, વિચારધારા ઈત્યાદિથી માપવો પડે છે. પછી જ એની ખૂબી કે ખામી અંગે નિર્ણય લઈ શકાય છે. અને સાચી આવડત ટેકસ્ટબૂકસ કે બ્લેકબોર્ડમાંથી નહિ પણ અનુભવ અને જીજ્ઞાસામાંથી જ આવે છે. લાલુ યાદવે પોલિટિકલ સાયન્સમાં પી.એચ.ડી. કર્યું છે? બિલ ગેટસે એમ.સી.એ. કે એમ.આઈ.ટી. કર્યું છે? અમિતાભ બચ્ચને એકટિંગ સ્કૂલનું પ્રમાણપત્ર મેળવ્યું છે? જાવેદ અખ્તર એમ.એ.વિથ હિન્દી થયા છે? અરે, ગુજરાતી ભાષાના ૧૦માંથી ૯ સુખ્યાત અને સફળ તંત્રીઓ કે કટાર લેખકોમાંથી કોઇએ જર્નાલિઝમમાં ડિપ્લોમા પણ મેળવ્યો નથી!

વાસ્તવમાં આજે પરીક્ષામાં માર્કસ મેળવવા સહેલા છે. જેમ કોઇ પણ ગેરેજનો મિકેનિક પ્રિન્ટેડ સરકીટ જોઇને પૂરજા જોડી શકે તેમ ઉસ્તાદ વાલીઓ કે શિક્ષકો માર્કસ મેળવવાની યાંત્રિક વ્યૂહરચના ઘડી કાઢે છે. હજુ આગલા ધોરણમાં વિદ્યાર્થી હોય ત્યાં જ એને આવનારા વર્ષના ટયુશન્સમાં જોતરી દેવામાં આવે છે. ગાઇડ કે ટયુશન્સના લીથા કે કલાસની નોટસના જોરે હજુ રીતસરનો અભ્યાસ ચાલુ થાય એ પહેલાં જ સ્ટુડન્ટ ‘ભણી’ લે છે.

ભણવાનું ઘૂળ ને ઢેફાં! માઇન્ડ વેલ, નેવું ટકા સ્ટુડન્ટસ કે જે કલાકો સુધી વાંચે છે, લખે છે, ટેસ્ટસ આપે છે, નોટસ ઉતારે છે, રિવિઝન કરે છે, ડિસ્કશન કરે છે… એ કશું ભણતાં નથી… કશું શીખતા નથી… કશું ઉંડાણમાં ઉતરીને પ્રારંભના પાયાથી સમજતાં નથી… કેવળ ગોખી નાખે છે! કડકડાટ યાદ કરી લે છે!

ત્રિકોણમિતિના દોઢસો દાખલા ગણનાર વિદ્યાર્થીએ કદી નજીકની ટેકરીનો ઢોળાવ ત્રિકોણમિતિના આધારે માપવાનો પ્રયત્ન કર્યો? એવો વિચાર સુદ્ધાં તેને આવ્યો? આપણે ત્યાં દર વર્ષે ભરપૂર પર્સન્ટેજ સાથે હજારો સ્ટુડન્ટસ છાતી ફૂલાવીને ચાલે છે- પણ આ દેશમાં કેટલા મૌલિક સંશોધનો થાય છે? ડોકટર્સ કે એન્જીનીયર્સની ફેકટરીઓની જેમ અહીં કોલેજો ચાલે છે, પણ મેડિકલ કે ટેકનોલોજીના ફિલ્ડની કેટલી રિસર્ચ, ઇન્વેન્શન કે પેટન્ટ આપણી પાસે છે? બિઝનેસ મેનેજમેન્ટના રાફડા ફાટયા છે, પણ ભારતમાં મેનેજમેન્ટના જે કોઇ આગવા સિદ્ધાંતો ઘડાયા છે, એ આપણા વેપારીઓની ભેંટ છે. સોફિસ્ટેકેટેડ મેનેજર્સમાંથી કોણે સંપૂર્ણપણે ઓરિજીનલ કહેવાય તેવી ફિલિપ કોટલર અથવા પીટર ડ્રકરની કક્ષાની આંતરરાષ્ટ્રીય થિયરીઝ આપી છે?

કારણ સાફ છે. આપણો શિક્ષિત વિદ્યાર્થી ગોખણપટ્ટીમાં જ પાક્કો છે, પણ ગ્રહણશકિતમાં કાચો છે. કોઇ બાબતના ઉંડાણમાં જઇને નવું વિચારવાની કે જૂનું તોડી પાડવાની એને આદત જ નથી! એ અફલાતૂન નકલ કરી શકે છે, તાબડતોબ પારકું અપનાવીને સ્વીકારી શકે છે. જે કંઇ બહારનું જ્ઞાન એના માથે થોપાય છે, એને એ ગમે તેમ કરીને સ્મૃતિમાં સંઘરી શકે છે- પણ એ યાદગાર સર્જન ભાગ્યે જ કરી શકે છે! પશ્ચિમમાંથી આવેલી ટેકનોલોજી કે આઇડિયાના પ્લેટફોર્મ પર જ એની સફળતાનો કિલ્લો ચણાયેલો હોય છે.

પશ્ચિમમાં નવા-નવા આઇડિયાઝની ખોટ નથી. ત્યાં સકસેસની રેસ છે, માર્કસની નથી! બધાને ઉચ્ચ શિક્ષણ પોસાતું પણ નથી! માટે ત્યાં જૂના કોન્સેપ્ટને સ્થાને કોઇ ભેજાબાજ નવો કોન્સેપ્ટ લઇને નામ અને નાણાં કમાય છે, અહીં એની કોપી કરી લેવામાં આવે છે! બચપણથી આદત જ ગોખવાની છે ને, ગ્રહણ કરીને જાતે શોધવાના કયાં માર્ક મળ્યા છે?

ખુદ સેન્ટ્રલ બોર્ડ ઓફ સેકન્ડરી એજયુકેશન (સીબીએસઇ)ના ભૂતપૂર્વ ચેરમેન અશોક ગાંગુલીએ કબૂલ કર્યું છે કે ભારતની ભાવિ પેઢીને વૈશ્વિક સ્પર્ધા સામે ઝીંક ઝીલવા તૈયાર કરવી હોય તો માર્કસને બદલે ગ્રેડેશનની સીસ્ટમ જ અમલમાં મૂકવી પડશે. થોડાક માર્કસની વધઘટ એ માનવીય ભૂલ છે- પણ એને લીધે કંઇક વિદ્યાર્થીઓની આશા, સપનાઓ કે પ્રતિભા સાથે કાયમી અન્યાય થઇ જાય છે.

ભારતમાં ૭૦% વિદ્યાર્થીઓ એવા છે કે જેમને ગમતાં કોર્સ કે ગમતી શિક્ષણ સંસ્થામાં માત્ર થોડા માર્કના તફાવતને લીધે પ્રવેશ મળતો નથી. આ એક ટર્નિંગ પોઇન્ટને લીધે એમનું સમગ્ર ભવિષ્ય અને જીવન ‘ટવીસ્ટ’ થઇ જાય છે! કેન્દ્ર સરકારને એનસીઇઆરટીના ભૂતપૂર્વ વડા રાજપૂતે પણ માત્ર પુસ્તકિયા વિષયોના જ માર્કસ મૂકવાને બદલે કો-કરિકયુલર એકટિવિટિઝ યાને કળા, રમતગમત, વર્તન વ્યવહાર, શોખ, સેવાકાર્ય વગેરેના દેખાવના પણ માર્કસ ગણવાની ભલામણ કરી છે. કેમિસ્ટ્રીમાં ધબડકો મારનાર સ્ટુડન્ટ ફૂટબોલમાં ચેમ્પીયન હોઇ શકે છે. કોણે કહ્યું કે એ કેમિસ્ટ્રીમાં ઉંચા માર્કસ મેળવે તો જ ‘શીખ્યો’ કહેવાય? એને ફૂટબોલ આવડયો એની કંઇ કદર જ નહિ?

બધા જ માણસોની ગ્રહણશકિત કે રસરૂચિ જેનેટિકલી પણ સરખી હોતી નથી. પણ આપણી શિક્ષણ અને પરિક્ષાની પદ્ધતિ એવો આગ્રહ રાખે છે કે કલાસમાં બેઠેલા કે એક ધોરણમાં ભણતાં તમામ વિદ્યાર્થીઓને એકસાથે એક સમયે ચોક્કસ વિષયમાં એકસરખો જ રસ પડવો જોઇએ! કુદરતે ગુલાબનું ફૂલ અને ધતુરાનું ફૂલ બંને બનાવ્યા છે, પણ બેયને એક લાકડીએ પ્રકૃતિ હાંકતી નથી, બંનેને ખીલવા માટેનું આગવું વાતાવરણ અને ક્ષમતા એ આપે છે.

જયારે આપણી એજયુકેશન પ્લસ એકઝામ સીસ્ટમ તો ચોક્કસ તારીખોમાં ચોક્કસ સમયે સ્ટુડન્ટ કાગળ પર કેટલું રિપ્રોડકશન (પ્રોડકશનનો તો સવાલ જ નથી, વિદ્યાર્થીઓએ રેડીમેઇડ જવાબો જ પુનઃ પુનઃ લખવાના છે) કરે છે, તેના પરથી તેના જીવન કે કારકિર્દીનો ફેંસલો આપે છે! ઘણાં વાસ્તવમાં ડાયનેમિક એવા યુવક- યુવતીઓ એને વિષયવાર એકસપ્રેશન્સમાં નબળા હોય છે, પરિણામે માર્કસ એમના માટે મજાને બદલે સજા રૂપે આવે છે! છોકરા- છોકરીઓને વઘુને વઘુ માર્કસ મેળવવાનું ઠોક બજાકે કહેનારા વાલીઓ કે શિક્ષકોમાંથી ઘણાંખરાને ખુદને ભૂતકાળમાં ઓછા માર્કસ આવ્યા હોય છે. ઝાઝા માર્કસ આવ્યા હોત તો સલાહ દેનારો માસ્તર શું કામ થયો હોત? એ ખુદ મોટો શોધક કે ટેકનોક્રેટ ન બન્યો હોત?

માર્કસનું પ્રેશર પરીક્ષા ખંડમાં માનસિક રીતે ગભરૂ સ્ટુડન્ટસની તર્ક અને યાદ રાખવાની શકિત ઘટાડે છે. કયારેક રિઝલ્ટનો રાક્ષસ એમનો જીવ લઇ લે છે. આંકડાઓ માણસના ગુલામ છે, માણસ આંકડાઓનો મોહતાજ નથી. જગતમાં બધા જ આઇઆઇએમ કે આઇઆઇટીમાં જવા સર્જાયા નથી. કુદરતે કેરી અને ડુંગળી બંને સર્જી છે. અને રૂચિ- વાતાવરણના આધારે દરેક સ્ટુડન્ટને એને માફક આવે તેવું, એ પહોંચી શકે તેવું ઘ્યેય આપવું જોઇએ.

પણ અહીં તો ચમેલી ચંપો બનવાના પ્રયાસમાં પુષ્પત્વ જ ગુમાવી દે છે. આપણે શિક્ષણ પ્રેમનું આપીએ છીએ, પણ માર્કસની રેસ સરવાળે દરેક સ્ટુડન્ટમાં પ્રેમને બદલે પ્રતિસ્પર્ધા જ જગાવે છે. એ સારા થવાને બદલે સરખામણી કરીને બીજાથી વઘુ સફળ થવા જ ઇચ્છે છે. ‘નીડરતા’ પર નિબંધ લખનારો માર્કસથી ડરતો હોય છે. સ્મૃતિ જીતે છે, બુદ્ધિ હારે છે!

સો મેડ, સો સેડ!

ફાસ્ટ ફોરવર્ડ :

પ્રોફેસરી કરતાં આઇન્સ્ટાઇનને કલાસમાં સ્ટુડન્ટસે પૂછેલું :સર, આ વર્ષે પણ એ જ જૂના સવાલો ફરી પૂછાયા છે!’

હા, પણ એના જવાબો આ વર્ષે નવા આવવા જોઇએ’ આઇન્સ્ટાઇનનો જવાબ હતો!

 
53 Comments

Posted by on October 10, 2011 in education, india, inspiration, youth

 

53 responses to “મેડનેસ ઓફ માર્કસ : ગ્રહણશકિતનું વરદાન કે ગોખણપટ્ટીનાં ગુણગાન?

  1. Harsh Pandya

    October 10, 2011 at 9:33 AM

    થમ્સ અપ…

    વેલ, આ સીસ્ટમના ‘વેલ’માં અમારા જેવા કેટલાય ખાબકી ગયા છે.અને એટલે જ થ્રી IDIOTS જોયા પછી બધાય પોતાની જાતને એની સાથે કનેક્ટ કરી શક્યા.હું જે ભણું છું ત્યાં પણ,નવા વિચારો કે ઇનોવેશનને સ્થાન નથી.પણ,મારા જેવા એકાદ રડ્યા-ખડ્યા વિદ્યાર્થીને લીધે સાહેબો એટલીસ્ટ વાંચીને આવે છે જેથી મારા સવાલોના જવાબ તો આપી શકે…એહેહેહ😉 બધાય જ્યારે એમ કહે કે ‘મુકને મહેનત, પ્રેઝેન્ટેશનમાં તો જોઈ જોઇને બોલી જવાનું હોય’ ત્યારે હું વટ કે સાથ કહું છું,’ફોર્માલીટી માટે કરવું હોત તો અહિયાં એડમીશન જ ન લેત :p ‘

    Like

     
  2. Siddarth

    October 10, 2011 at 10:52 AM

    જયસર,
    તમારો બીજો એક લેખ યાદ આવ્યો,”જીવન મે તુ ડરના નહિ, સર નીચા તુ કરના નહિ(ફ્રોમ ફિરોઝ ખાન)”. એ પણ આપણા દેશની નિયતી છે કે વર્તમાન શિક્ષણ પ્રથા પર કટાક્ષો કરતી એક ફિલ્મ(થ્રી ઈડીઅટ) પોતે એક મૌલિક સર્જન નહતી અને એક સારા પુસ્તકની એક નબળી ફિલ્મી આવૃત્તિ હતી(આ પર પણ આપનો લેખ હતો જ) અને વારંવાર શિક્ષણ પ્રથા પર ના સેમિનારો માં તે ફિલ્મ નું ઉદાહરણ આપનાર લોકો પણ ભાગ્યેજ પુસ્તક વાચવાની તસ્દી લે છે(કેમકે તે ત્રણ કલાકમાં પૂરું થતુ નથી). વિરોધ થ્રી ઈડીઅટ નો નથી પણ લોકોની ”જો દીખતા હી વહી બિકતા હે” ની માનસિકતા છે.શિક્ષણની ઘોર ખોદવામાં આ માનસિકતાનો ફાળો ઓછો તો નથી જ.

    Like

     
  3. Alrik

    October 10, 2011 at 11:44 AM

    hu jyare mara 12 ma dhoran ane ema pan biology vishe vicharu chu tyare aaje pan kampari chhuti jay che…amara ek murkh mastere evo dar besadi didhelo ke jo text book ma aapelu che m nu m nahi lakho to dhadhad chokdi o padse paper ma. ane hamesha mari rite javabo lakhto hu evo te fasayo gokhanpattina chakra ma ke board ni exam ma fail thai gayo ane maand biji exam ma pass thayo…mari rite vanchava thi ane bhanva thi gokhya vagar samji ne mane 10 th ni board ma 100/100 in maths, 87/100 in science and 83/100 in english (amara jara pan na gokhavata ane vishay vastu barabar samjavta 3 teachers na pratape jemna mate aaje pan mane etlu j man che; ane kyarek to evu lage che ke matra 10 dhoran sudhi j bhanya-shikhya chhie!!) ane je intresting na kahi shakay ane gokhvani faraj padta gujarati ane samaj vidhya ma below 70 hata…

    Like

     
  4. Manish K Parmar

    October 10, 2011 at 12:14 PM

    Sir I have read this articles from the Net collection of Gujarat Samachar…. This is amazing…. I also teach my students to get knowledge not only marks… I request you to upload ur articles from 1996 to 2001 on Guj Samachar website….

    Like

     
  5. darshana

    October 10, 2011 at 1:11 PM

    જયભાઈ, તમારી વાત સાચી છે. પણ આ બધા માટે મહદ અંશે માં-બાપ અને શિક્ષકો જવાબદાર છે. આજ-કાલની શાળામાં બાળક નર્સરીમાં હોય તો પણ તેની પરીક્ષા લેવામાં આવે છે અને માં-બાપ ત્યારથી જ તેને પરીક્ષા છે તેનો એહશાસ કરવા લાગે છે. તું પોયમ બોલી જા, મન્થ બોલીજા.. હવે બાળકને પરીક્ષા એટલે શું તે પણ ખબર નથી હોતી ત્યારે તેને ચિંતા આપી દેવામાં આવે છે. અને ઘણા માં-બાપ તેને નર્સરી ભણતા બાળકને પણ ટ્યુશનમાં મોકલે છે. શા માટે તેની જરૂર છે? ઘણા કહે ત્યાં સચવાય જાય માટે તો કહે ત્યાં બે કલાક બેસે, અમારી પાસે બેસતા નથી. ગુજરાત સમાચારમાં જ થોડા વર્ષ પેહલા એક લેખ વાંચેલો જે મુજબ અન્ય દેશોમાં ૫-6 વર્ષે બાળકને શાળામાં મુકવામાં આવે છે પણ આપને ત્યાં ૨.૫ વર્ષના બાળકને શાળામાં બેસાડવામાં આવે છે. તેનું બાળપણ છીનવામાં આવે છે. તેમજ જેમ બાળકો મોટા થતા જ્યાં તેમ માં-બાપ તેને વારવાર કેહવામાં આવતું હોય છે હવે ભણવામાં ધ્યાન આપ, અને વધારે માર્ક્સ મેળવશે તો તેનું ઇનામ પણ મળશે તેવી લાલચ આપી તેની જીદ પણ પૂરી કરવામાં આવે છે. અને જો કોઈ માર્ક્સ ન લાવી શકે તો તેને ગીફ્ટ ન મળે તો પણ છોકરા નારાજ થાય છે અને ભણવા માટે તે ચિંતિત રહે છે કે મને કોઈ મારશે તો? મને ખીજાશે તો? વગેરે વગેરે..

    આ ઉપરાંત સેન્ટ્રલ બોર્ડ, આઈસી.. બોર્ડ વગેરેની પણ રકજક વધી છે. માં-બાપ પોતાના આર્થિકશક્તિને ધ્યાનમાં લઇ તેને ઊંચામાં ઊંચું શિક્ષણ મળે તે માટે પૈસા ખર્ચતા હોય છે. અને આ રીતે બાળકોમાં નાનપણથી જ એક હરીફાઈનું માનસ પેદા થાય છે. જેમ કે, આજુ-બાજુના અન્ય બાળકો, કુટુંબના બીજા બાળકો કોઈ સામાન્ય શાળામાં હોય અને પોતે ૩/૪ સ્ટાર શાળામાં ભણતા હોય તેનો અહ્કાર હોય, માં-બાપ પણ તેને કેહતા હોય જો અમે તને કેટલી સારી શાળામાં ભણાવી છીએ, અને તો પણ તું ભણવામાં ધ્યાન નથી આપતો, વધારે માર્ક્સ નથી લાવતો, તારે આ વાંચવા બેસવું જ પડશે, તને બહાર જવા નહિ મળે, અને બાળક મુંજાય શકે છે. શાળામાં શિક્ષકો દ્વારા ૧૦/૧૨ ધોરણ વખતે તો ખાસ કેહવામાં આવે કે રોજની ૧૦-૧૧ કલાક વાંચવું જ જોઈએ, માં-બાપની મીટીંગમાં પણ સમજાવે એટલે બાળકને બને જગ્યાએથી વાંચવા માટે પ્રેસર આપવામાં આવે છે અને આ રીતે વિદ્યાર્થી રાત જાગીને પણ વાંચતો હોય છે, પરિક્ષાના છેલ્લા સમય શુધી ચોપડીઓ હાથમાં લઇ ફરતા હોય છે. એ માત્ર ગોખણ જ હોય છે. થીયરીના વિષયમાં તો હજુ કોઈ એતિહસિક આંકડા યાદ રાખવા હોય તો ગોખે કે છેલ્લી ઘડી એ વાંચે તો ઠીક છે પણ એકાઉન્ટ જેવા વિષયમાં પણ છેલ્લા સમયે હવાલો કેમ પડે તે વાંચતા હોય છે, તે વાંચન નહિ પણ ગોખણ છે અને તેના થકી વધારે માર્ક્સ મેળવે તે તેની કારકિર્દી બનાવવામાં ઉપયોગ નથી આવવાની. એટલે સૌ પ્રથમ માં-બાપ અને શિક્ષ્કે થોડી વિચારસરણી બદલવી જોઈએ.

    આજે ગુજરાતી મીડીયમની શાળા હોય કે ઈંગ્લીશ મીડીયમ પણ ધ્યાનમાં આવે છે કે એક જ કક્ષામાં ભણતા વિદ્યાર્થીના સિલેબસ શાળા પ્રમાણે અલગ અલગ હોય છે. જે-તે શાળાના પુસ્તકો અમુક દુકાનમાંથી જ મળે તેવું થઇ ગયું છે. (અહી માર્કેટિંગ ફંડા પણ જોવા મળે છે., શાળા એક વેપારીની માફક કમીશન લઇ કોન્ટ્રેકટ કરતા હોય છે) જયારે થોડા વર્ષ પેહલા એવું ન હતું. બધી શાળામાં એક સમાન કોર્ષ હતા એટલે એક-બીજા સાથે કોર્ષ શેર કરતા પણ હવે તે જોવા નથી મળતું, અને બાળકોમાં એક કોમ્પીટીશન થાય છે કે તારી શાળામાં તો આ નથી મારી શાળામાં તો આ નથી મારે આ આવે છે, અને આ રીતે માં-બાપ અને બાળકોમાં એકબીજાથી કઈ રીતે ચડિયાતા રેહવું તેની કોમ્પીટીશન રહે છે અને ઘણા બાળકો આનો ભોગ બની નર્વસ બને છે. બાળકો ખોટા વિચારે ચડી અને જે નિર્યણો લે છે તેમાં માત્ર ભણતર જ નથી અન્ય કારણ હોઈ શકે જેમ કે, તેને ડર હોય કે હું સારા માર્ક્સ ન લઇ આવું તો મને ખીજાય છે જો આગળ જતા હોય નોકરી મેળવવામાં, ધંધામાં પણ અન્ય કરતા પાછળ રહીશ તો ત્યારે પણ મને ઠપકો મળશે!, ધંધા-નોકરીમાં પણ ઘણી હરીફાઈ હોય છે ત્યારે પણ મારી આસપાસના લોકો, કુટુંબીઓ મને આ જ રીતે સરખાવસે? આમ અનેક સવાલો તેના મગજમાં ચ્ક્રરાવતા હોય છે અને ત્યારે પોતાની દિઘા અન્ય સાથે શેર કરવાને બદલે તેને ડર હોય છે કે ફરી પેહલા આવવાની જ વાત કરશે તો? અને પોતાનું જીવન ટુકાવી દે છે.

    શાળામાં અપાતા પ્રોજેક્ટ માટે હવે વિદ્યાર્થી ઇન્ટરનેટનો ઉપયોગ કરતા થયા છે, (ઈન્ટરનેટનો ફાયદો છે કે પ્રોજેક્ટ માટે બજારમાંથી મોંધા પુસ્તક વગેરે ખરીદવા નથી પડતા) પણ ઈન્ટરનેટ પર ભણતરને લગતી કોઈ સાઈટ સર્ચ કરતા હોય કે અન્ય કોઈ પણ તેમાં એડલ્ટ માટેની , ન જાણવા જેવી/વાંચવા જેવી જાહેરાતના પોપ-અપ વિન્ડો ઓપન થતા જ રહે છે અને આપનું માનસ જ્યાં નો માર્ક કરેલું હોય ત્યાં એન્ટર થવા માટે હમેશા ઉત્શાહી બને છે, રાઝ જોવો હોય છે કે એવું તો ત્યાં શું છે જે અમને નથી કેહવાનું અને આ રીતે બાળકોનું મન ડાય્વત થાય છે. માટે જો શાળામાંથી તેને અન્ય પ્રોજેક્ટ માટે શાળાના પુસ્તકાલય, છાપામાંથી માહિતી મળી રહે તેવા પ્રોજેક્ટ આપવાનો આગ્રહ રાખવો જોઈ. ઘણા અભણ કે ઓછુ ભણેલા માં-બાપ જમાના સાથે પોતાના બાળકોને ઘરમાં કોમ્પુટર અને ઇન્ટરનેટની સગવડ ઘરમાં આપી દે છે પરંતુ પોતાને તેનો ઉપયોગ કરતા પણ આવડતું ન હોય, પોતાના કામમાં વ્યસ્ત હોય ત્યારે બાળકો શું કરે છે તેનો ખ્યાલ રેહતો નથી, બાળકો મામા બનાવીને પણ ઇન્ટરનેટનો ભણતર સિવાય અન્ય મોજશોખ માટે ઉપયોગ કરતા હોય છે. અને છોકરા-છોકરી ન કરવાનું શાળાના દિવસોમાં જ કરવા પ્રેરિત થાય છે અને ઘણા પ્રશ્નો શરુ થાય છે. અને આ વાતની પછી ઘરમાં ખબર પડવાના ડરે ખોટા પગલા લઇ લે છે. આ બધાનું તારણ એ જ છે કે આપની શિક્ષણ પદ્ધતિમાં ફેરફાર કરવો જોઈએ, માં-બાપ અને શિક્ષકો દ્વારા ભાર વગરના ભણતરને મહત્વ આપવું જોઈ.

    Like

     
  6. Dharmesh Vyas

    October 10, 2011 at 1:54 PM

    માર્કશીટ એ માત્ર સ્ટીકર છે – અંદરનો અસલી માલ નથી. કયારેક ઘી પર ઘાસલેટનું અને ઘાસલેટ પર ઘીનું સ્ટીકર ચોંટી જાય છે…. fully agree…. very nice Jaysirji…

    Like

     
  7. vandana

    October 10, 2011 at 1:58 PM

    once again superb jv, but i never feel presure and force for study bcz thanks to god ,my parents ware think like this so when i was in college every body arround me think for maraks and only study for marks and live in tention at that time i think kash all other parents think like my parents….

    so i think every parents have must be understand reality………its all depend upon parents.

    Like

     
  8. GIRISH SOLANKI

    October 10, 2011 at 2:06 PM

    વાત સાચી છે ,કારણ કે આજ ના જમાના મા ભણેલો કે અભણ બંને મા ઘણો ફરક છે .. હકીકતમા બી.એડ કરેલો વ્યક્તિ ૨૫૦૦ રૂપિયા નોપગાર મળે છે સ્કુલમાં અને રીક્ષા ચાલક રોજના લગભગ ૩૦૦ રૂપિયા એટલે મહિનાના ૬૦૦૦ , હવે બી.એડ ની ફીસ ૩૦૦૦૦ રૂપિયા છે …જયારે રિક્ષા ચાલક ને પોતાનો મિત્ર પાસેથી ૧૫ દિવસ મા શીખીને તરત જ પોતાના ધંધા મા લાગી જાય છે
    ગીરીશ સોલંકી

    Like

     
  9. miteshpathak

    October 10, 2011 at 2:26 PM

    જયભાઈ, ખુબ સરસ લેખ. ભણતર અને ગણતર એ બંને બાબતો ને અલગ અલગ રીતે આપે મુલવી છે.

    બાળક ને ૨ વરસ ની ઉમર થી પ્લે ગ્રુપમાં ધકેલી તમામ માં અને બાપ પોતાની અધુરી એષણા એ માસુમ વડે પૂર્ણ કરવા તન મન અને ધન થી તૂટી પડે છે. આંગળી ઓ હજુ કેળવાય તે પહેલા તો પેન અને પેરેગ્રાફની પીડા પામતો થાય છે. ભાર વગર નું ભણતર એ ફક્ત ખયાલી પુલાવ જેવું જ છે. હું બીજું કઈ જોતો નથી પણ મારી અને મારા બાળકોની પરિસ્થિતિ વચ્ચે જ તુલના કરું છું. હું વલસાડમાં પારસી સંચાલિત શાળા માં ભણેલ (જેના ટ્રસ્ટી કરંજીયા ફેમીલી હતા) જો હોમ વર્ક આપે તે સિક્ષકની જવાબદારી આવે કે તમે ભણાવવામાં ક્યા નિષ્ફળ રહ્યા? અને આ હોમવર્ક કેટલું જરૂરી છે? જો કોઈ પણ બાળક અભ્યાસમાં પાછળ રહે તે પણ સિક્ષક પોતે જ વધુ મહેનત (તે બાળક ઉપર વિશેષ) કરે અને બાકી ના વર્ગ સાથે લાવે. શું ભણ્યા તે ઉપરાંત કેવું ભણ્યા તે પણ જોવાતું. રમત ગમત, એન સી સી, ચિત્રકામ, લાઈબ્રેરી આ પણ હેતુ સાથે ફરજીયાત હતું. ભાર – ફક્ત બાળકો ઉપર નહિ પણ વાલી ઉપર પણ નહિ. નાની નાની બાબતો પર ધ્યાન દેવાતું. યુનિફોર્મ કેવા કલર નો (સફેદ જવલ્લેજ રખાતો) કારણ એક માતા નાં બે કે ત્રણ બાળકો ભણતા હોય તો તેને સાફ સફાઈ માં કેટલી મહેનત પડે તે પણ ધ્યાન માં રખાતું. અહી શિક્ષણ એક મિશન હતું. વ્યવસાય નહિ.

    નમ્બરની હોડ કે દોડ આટલી નગ્ન નહતી. પ્રત્યેક બાળક નાં આત્મસન્માનને ધ્યાન માં લેવાતું. સજા જો થાય તો ખાનગી માં બોલાવી ને સમજાવટથી સજા થતી. અપમાન નહિ. તેઓ એક લાંબા ગાળા નાં સમાજનાં દ્રષ્ટિકોણ થી શાળા ચલાવતા. નફો અને શિક્ષણ એ હજુ ઘણા જોજનો દુર હતા.

    આજે ફક્ત ગોખણીયું જ્ઞાન અને તે પણ અર્થતો હજો કોઈ ને સમજાતો નથી. જયારે આમ થાય અને શુકામ થાય તે જો સમજાવવામાં આવશે ત્યારે જ સાચું જ્ઞાન લોકો ને મળશે. સ્ટોપ ગેપ એરેન્જમેન્ટ જેવા શિક્ષક હોય છે. જ્યાં સુધી કોઈ યોગ્ય નોકરી નહિ મળે ત્યાં સુધી આ બાબુ પોતાનો સમય પસાર કરશે. પુરા પગાર ઉપર સહી કરાવી ને પરચુરણ વેરતા અભણ સંચાલકો અને ધરાર બની બેઠેલા શિક્ષણશાસ્ત્રી આ સડા પાછળ મુખ્ય કારણ છે. ઉપરાંત દેખા દેખી, રૂપિયા બધું જ ખરીદી શકે તેવી માનસિકતા ધરાવતા માં બાપો પણ એટલા જ જવાબદાર છે.

    જો તમારે હરીફાઈ જીતી શકે તેવું કોઈ જોઈતું હતું તો ઘોડો જ જણવો હતો ને.

    Like

     
  10. Hardik Chhatrala

    October 10, 2011 at 2:40 PM

    jaybhai, you’ve had a remarkable insight into this problem ‘ages ago’! & the fact is that the roots of this system (??disorder) are very deep like *Darshana rightly said, from the Kindergarden. no wonder it so vicious ! And this, unfortunate disease has plagued even the college education , eg. medical education which i started in 2005 ! It is a sorry picture to see future doctors learning & preparing ( read mugging) for the exams under stress like a 12th grade student for 4-1/2yrs and this doesn’t stop here — MBBS degree holders preparing madly (without much altenatiaves) for the PG exams like they ‘used to do’ in the 12the boards are one of the most frustrated group of people on earth, the so-called “brightest students” aka ‘tejasvi tarala’! and the saddest part is that we contribute only marginally to the society during our medical education till we get a PG seat, despite the fact they we are closest to the people who are need of help for a long 5-7 YEAR period

    two wonderful videos i’d like to share in this context. – which highlights this problem of ‘academic inflation’

    Like

     
    • jay vasavada JV

      October 10, 2011 at 3:56 PM

      thnxxx a lot for such an excellent contribution dear.

      Like

       
      • Hardik Chhatrala

        October 11, 2011 at 6:55 PM

        NO plz !thank you, the pleasure was entirely mine ! yet unsure about whether u liked my comment or the videos i shared ?

        Like

         
        • Envy

          October 12, 2011 at 6:20 PM

          Hardik, u shared the brilliant videos and I liked ur comment too..kudos

          Like

           
  11. Prasham Trivedi

    October 10, 2011 at 2:48 PM

    આપણા પૂર્વજો એ એક વખતે નદી કે દરિયો ઓળંગવા માં પાપ ગણેલું…. અને દરિયાપાર જવા વાળા લોકો નો બહિષ્કાર પણ કરેલો. બસ ત્યાર થી લાગે છે કે દરિયાલાલ ને જીતવા વળી પ્રજા બધી રીતે પોતાના ચોકઠાં માં પુરાઈ ને રહી ગઈ છે…. સાલા આ લોકો ને તો વરસ બદલાય એમાં ય કઈ નવું નથી લાગતું તો કેરિયર કે કરિયાવર માં શું નવું વિચારવા ના છે? પોતાની જ બનાવેલી જેલ મહેલ જેવી લાગે છે આપણા બંધુ ઓ ને.

    Like

     
  12. Hardik Chhatrala

    October 10, 2011 at 2:50 PM

    english transcript of the latter video for some of the friends who might find sir ken’s british accent tough to understand .

    Ted Talks 2006 Convention

    Many thanks to Ursula for preparing this transcript ! Please send corrections to cymbal@noos.fr and james@enst.fr

    Good morning. How are you?
    It’s been great, hasn’t it? It’s been…I’ve been blown away by the whole thing, in fact, I’m leaving.
    There have been three themes, haven’t there, running through the conference, which are relevant to what I want to talk about. One is the extraordinary evidence of human creativity in all of the presentations that we‘ve had and in all the people here. Just the variety of it and the range of it. The second is that it has put us in a place where we have no idea what’s going to happen in terms of the future, no idea how this may play out.

    I have an interest in education. Actually, what I find is everybody has an interest in education, don’t you? I find this very interesting, if you are at a dinner party and you say you work in education, actually you are not often at dinner parties frankly, if you work in education, you’re not asked, you know. And you’re never asked back curiously. That‘s the thing that‘s strange to me. But if you are and you say to somebody… No they say, ‘What do you do? And you say you work in education, you can see the blood run from their face. They think, ‘Oh my God! Why me? My one night out all week.’ But if you ask about their education, they pin you to the wall, because it’s one of those things that goes deep with people. Am I right? Like religion and money and other things. So I have a big interest in education and I think we all do; we have a huge vested interest in education, partly because, it’s education that is meant to take us into this future that we can’t grasp.

    If you think of it, children starting school this year, will be retiring in 2065. Nobody has a clue, despite all the expertise that has been on parade for the past four days, what the world will look like in five years time and yet we’re meant to be educating them for it. So the unpredictability, I think, is extraordinary. And the third part of this is that we’ve all agreed, nonetheless, on the really extraordinary capacities that children have; their capacities for innovation.

    I mean Serena last night was a marvel, wasn’t she? Just seeing what she could do and she’s exceptional, but I think she is not, so to speak, exceptional in the whole of childhood. What you have there is a person of extraordinary dedication who found a talent. And my contention is all kids have tremendous talents and we squander them pretty ruthlessly. So I want to talk about education and I want to talk about creativity. My contention is that creativity now is as important in education as literacy and we should treat it with the same status. (loud applause) Thank you. That was it, thank you very much. So fifteen minutes left. Well I was born… no the mm…

    I heard a great story recently, I love telling it, of a little girl who was in a drawing lesson, she was six and she was at the back drawing. The teacher said this little girl hardly ever paid attention and in this drawing lesson she did. The teacher was fascinated she went over to her and she said, ‘What are you drawing?’ And the girl said,’ I’m drawing a picture of God.’ And the teacher said, ‘But nobody knows what God looks like’ and the girl said, ‘they will in a minute.’

    When my son was four in England. Actually, he was four everywhere to be honest. I mean sorry for being strict about it. Wherever he went he was four. He was in the Nativity Play. Do you remember the story? It’s big, it’s a big story. Mel Gibson did the sequel you may have seen it, Nativity Two. But James got the part of Joseph, which we were thrilled about. We considered this to be one of the lead parts. We had the place crammed full of agents and T shirts; ‘James Robinson is Joseph’ He didn’t have to speak, but you know the bit where the three kings come in; they come in bearing gifts and they bring gold, frankincense and myrrh. This really happened, we were sitting there and they, I think, just went out of sequence. Because we talked with the little boy afterwards and we said, ‘are you ok with that and he said, ‘yeah why was that wrong?’ They just switched and that was it. Anyway the three boys came in; three little four year-olds with tea towels on their heads and they put these boxes down and the first boy said, ‘I bring you gold’ and the second boy said, ‘I bring you myrrh’ and the third boy said, ‘Frank sent this’

    What these things have in common you see is that kids will take a chance. If they don’t know, they‘ll have a go. Am I right? They’re not frightened of being wrong. Now I don’t mean to say that being wrong is the same thing as being creative. But what we do know is, if you’re not prepared to be wrong, you’ll never come up with anything original. If you’re not prepared to be wrong. And by the time they get to be adults, most kids have lost that capacity. They have become frightened of being wrong. And we run our companies like this by the way; we stigmatise mistakes. And we are now running national education systems where mistakes are the worst thing you can make. And the result is that we are educating people out of their creative capacities. Picasso once said this. He said, that all children are born artists, the problem is to remain an artist as we grow up. I believe this passionately; that we don’t grow into creativity, we grow out of it or rather that we get educated out of it. So why is this?

    I lived in Stratford on Avon until about five years ago. In fact, we moved from Stratford to Los Angeles. So you can imagine what a seamless transition this was from LA… Actually we lived in a place called Snittlefield just outside Stratford, which is where Shakespeare’s father was born. Are you struck by a new thought? I was. You don’t think of Shakespeare having a father, do you? Do you? Because you don’t think of Shakespeare being a child; Shakespeare being seven. I never thought of it. I mean he was seven at some point and he was in somebody’s English class, wasn’t he? How annoying would that be? ‘Must try harder.’ Being sent to bed by his dad. To Shakespeare, ‘Go to bed now.’ you know, to William Shakespeare. ‘And put the pencil down and stop speaking like that, you know, it’s confusing everybody.’

    Anyway, we moved from Stratford to Los Angeles. Now, I just want to say a word about the transition, actually my son didn’t want to come. I’ve got two kids. He’s 21 now and my daughter is sixteen. He didn’t want to come to Los Angeles, he loved it, but he had a girlfriend in England, this was the love of his life, Sara. He had known her for a month. Mind you, they’d had their fourth anniversary. ‘Cause it’s a long time when you’re sixteen. Anyway, he was really upset on the plane. He said, ‘I’ll never find another girl like Sara. ‘And we were rather pleased about that frankly, because she was the main reason we were leaving the country.

    But something strikes you when you move to America and when you travel round the world; every education system on earth has the same hierarchy of subjects, everyone. It doesn’t matter where you go. You think it would be otherwise, but it isn’t. At the top are Mathematics and Languages, then the Humanities, and at the bottom are the Arts, everywhere on earth. And in pretty much every system too. There’s a hierarchy within the Arts; Art and Music are normally given a higher status in schools than Drama and Dance. There isn’t an education system on the planet that teaches Dance everyday to children the way we teach them Mathematics. Why? Why not? I think this is rather important. I think Maths is very important, but so is dance. Children dance all the time if they are allowed to, will do. We all have bodies, don’t we? Did I miss a meeting? Truthfully what happens is as children grow up we start to educate them progressively from the waist up and then we focus on their heads and slightly to one side.

    If you were to visit education as an alien and say, ‘what is it for? Public education‘. I think you’d have to conclude, if you look at the output… Who really succeeds? Who does everything they should? Who gets all the Brownie points? Who are the winners? I think you’d have to conclude the whole purpose of public education, throughout the world, is to produce university professors, isn’t it? They’re the people who come out the top and I used to be one, so there! You know, and I like university professors, but, you know, we shouldn’t hold them up as the high water mark of all human achievement. They’re just a form of life, you know, another form of life. But they’re rather curious and I say this out of affection for them. There’s something curious about professors in my experience, not all of them, but typically they live in their heads. They live up there and slightly to one side. They’re disembodied, you know, in a kind of literal way. You know, they look upon their body as a form of transport for their heads. You know, it’s… don’t they? It’s a way of getting their heads to meetings. If you want real evidence of out of body experiences, by the way, get yourself along to a residential conference of senior academics and pop into the discotheque on the final night. And there you will see it; grown men and women writhing uncontrollably off the beat, waiting to end so that they can go home and write a paper about it.

    Now our education system is predicated on the idea of academic ability and there’s a reason; the whole system was invented round the world there were no public systems of education really before the 19th Century, they all came into being to meet the needs of industrialism. So the hierarchy is reasoned on two ideas; number one, that the most useful subjects for work are at the top. So you had probably steered benignly away from things at school when you were a kid, things you liked on the grounds that you would never get a job doing that. Is that right? Don’t do music you are not going to be a musician. Don’t do art, because you won’t be an artist. Benign advice. Now profoundly mistaken. The whole world is engulfed in a revolution. And the second is academic ability, which has really come to dominate our view of human intelligence because the universities designed the system in their image. If you think of it the whole system of public education around the world is a protracted process of university entrance and the consequence is that many highly talented, brilliant, creative people think they’re not, because the thing they were good at in school wasn’t valued or was actually stigmatised and I think we can’t afford to go on that way.

    In the next thirty years, according to UNESCO, more people worldwide will be graduating through education than since the beginning of history, more people. And it’s the combination of all the things we’ve talked about; technology and it’s transformational effect on work, and demography and the huge explosion in population. Suddenly degrees aren’t worth anything, isn‘t that true? When I was a student if you had a degree, you had a job if you didn’t have a job it was because you didn’t want one. And I didn’t want one, frankly. But now kids with degrees are often heading home to carry on playing video games. Because you need an MA where the previous job required a BA and now you need a PH D for the other. It’s a process of academic inflation. And it indicates the whole structure of education is shifting beneath our feet.

    We need to radically rethink our view of intelligence. We know three things about intelligence, one it is diverse; we think about the world in all the ways that we experience it. We think visually, we think in sound, we think kinaesthetically, we think in abstract terms, we think in movement. Secondly intelligence is dynamic. If you look at the interactions of a human brain, as we heard yesterday from a number of presentations, intelligence is wonderfully interactive. The brain isn’t divided into compartments, in fact, creativity, which I define as the process of having original ideas that have value, more often than not, comes about through the interaction of different disciplinary ways of seeing things.

    By the way, there’s a shaft of nerves that joins the two halves of the brain called the corpus collosum it is thicker in women. Following on from Helen yesterday, I think this is probably why women are better at multi-tasking because you are, aren’t you? There’s a raft of research, but I know it from my personal life. If my wife is cooking a meal at home, which is not often, thankfully, but you know, if she’s doing… She’s good at some things. But if she’s cooking, she’s dealing with people on the phone, she’s talking to the kids, she’s painting the ceiling, you know, she’s doing open heart surgery over here. If I’m cooking, the door is shut, the kids are out, the phone’s on the hook. If she comes in, I get annoyed. I say, ‘Terry, please I’m trying to fry an egg in here. You know. ‘Give me a break‘. Actually, do you know that old philosophical thing? If a tree falls in a forest and nobody hears it, did it happen? You know that old chestnut. I saw a great T-shirt recently, which said if a man speaks his mind in a forest and no woman hears him, is he still wrong?

    And the third thing about intelligence is, it’s distinct. I’m doing a new book at the moment called, Epiphany, which is based on a series of interviews with people about how they discovered their talent. I’m fascinated about how people got to be there. It’s really prompted by a conversation I had with a wonderful woman who most people have never heard of, she’s called, Julian Lynn. Have you heard of her? Some have. She’s a choreographer and everybody knows her work. She did Cats and Phantom of the Opera. She’s wonderful. I used to be on the board of the Royal Ballet in England, as you can see. And eh, anyway Julian and I had lunch together one day and I said, ‘Julian how did you get to be a dancer?’ And she said it was interesting; when she was at school she was really hopeless. And the school in the thirties wrote to her parents and said, ‘we think Julian has a learning disorder.’ She couldn’t concentrate, she was fidgeting. I think now they’d say she had ADHD, wouldn’t you? But this was the 1930’s and ADHD hadn’t been invented, you know, at this point, so it wasn’t an available condition, you know. People weren’t aware they could have that. Anyway, she went to see this specialist in this oak panelled room and she was there with her mother and she was led and sat on this chair at the end. And she sat on her hands for twenty minutes while this man talked to her mother about all the problems she was having at school. And at the end of it (because she was disturbing people and her homework was always late and so on, a little kid of eight) In the end, the doctor went and sat next to Julian and said I’ve listened to all these things your mother has told me I need to speak to her privately so he said, ‘wait here we’ll be back. we won’t be very long’ And they went and left her. But as they went out of the room, he turned on the radio that was sitting on his desk, and when they got out of the room, he said to her mother, ‘just stand and watch her.’ The minute they left the room she said she was on her feet moving to the music and they watched for a few minutes and he turned to her mother and said, ‘You know, Mrs Lynn, Julian isn’t sick she’s a dancer. Take her to a dance school.’ I said, ‘what happened? She said, ‘She did. I can’t tell you how wonderful it was. We walked into this room and it was full of people like me; people who couldn’t sit still. People who had to move to think.’ They did ballet, they did tap, they did jazz, they did modern, they did contemporary. She was eventually auditioned for the Royal Ballet School. She became a soloist. She had a wonderful career at the Royal Ballet. She eventually graduated from the Royal Ballet School and founded her own company; the Julian Lynn Dance Company, met Andrew Lloyd Weber. She has been responsible for some of the most successful musical theatre productions in history. She has given pleasure to millions and she’s a multi-millionaire. Somebody else might have put her on medication and told her to calm down.

    What I think it comes to is this, Al Gore spoke the other night about ecology and the revolution that was triggered by Rachel Carson. I believe our only hope for the future is to adopt a new conception of human ecology. One in which we start to reconstitute our conception of the richness of human capacity. Our education system has mined our minds in the way we strip mine the earth for a particular commodity and for the future it won’t service. We have to rethink the fundamental principals on which we are educating our children. There was a wonderful quote by Joan Assault ‘If you were to… ‘if all the insects were to disappear from the earth, within 50 years, all life on earth would end. If human beings were to disappear, all forms of life on earth would flourish’ And he’s right. What TED celebrates is the gift of the human imagination. We have to be careful now that we use this gift wisely and that we avert some of the scenarios that we’ve talked about and the only way we’ll do it is by seeing our creative capacities for the richness they are and seeing our children for the hope that they are. And our task is to educate their whole being so that they can face this future. By the way? we may not see this future, but they will and our job is to help them make something of it. Thank you very much.

    Like

     
  13. Mitul Koradia

    October 10, 2011 at 4:41 PM

    You are my all time favorite author. Hu basically commerce no student chhu.. ane have IT industry ma kam karu chhu.. College na time me mara account na knowledge ne practically apply karyu tu mara bhai ni dukan na First year na hisab karva mate

    Je paka sarvaya no dakhlo exam ma ame 30 minute ma kari nakhta ane e pan koi moti company no, ej hisab mane ek nankdi dukan ma apply karva ma 3 divas thaya ta.. Then i realize ke practical knowledge is more important then theory (Gokhan pati).

    Atyare ghana knowledge and information no difference khabar nathi, maths ma sara marks lave e Gokhanpati nathi karto evu samjye karan ke ema ekaj dakhlo judi judi rakam thi alag ans vado thay but ej dakhlo practicle solution mate vaparta na avde to ene gokhan pati j kevay ne (like trikon miti vadu example for calculating actual area of any small mountain)

    I went for campus drive interview in technical panel, where i have to take the interview of Mech engg who are toppers from their bench. I am an IT and commerce guy so i don’t know much about mechanical basics but using my common sense i asked him to calculate a weight of a cylinder by giving him a length, height and weight per square gram. The poor fellow unable to calculate the same.. Then i realize what is practical knowledge and what is theory.

    I salute your mother for keeping you out from this stupid education system.

    Like

     
  14. Jinal

    October 10, 2011 at 4:57 PM

    Superb JV..looking for more and more such articles..

    Like

     
  15. vivek pabani

    October 10, 2011 at 5:51 PM

    “ત્રિકોણમિતિના દોઢસો દાખલા ગણનાર વિદ્યાર્થીએ કદી નજીકની ટેકરીનો ઢોળાવ ત્રિકોણમિતિના આધારે માપવાનો પ્રયત્ન કર્યો? એવો વિચાર સુદ્ધાં તેને આવ્યો?” touched my heart..

    Like

     
  16. Paras Kela

    October 10, 2011 at 7:14 PM

    u r wonderful JV.. આજના હરીફાઈ ના જમાના માં માં-બાપ પોતાના અધૂરા સપના તેમના ફૂલ જેવા કોમલ સંતાનો પર ઠોકી બેસાડે છે.. ઉપર થી હરમી પ્રધાનોએ સડાવી દીધેલી education system..
    દર વરસે તેના કારણે ભારત માં હજારો વિદ્યાર્થીઓ આત્મ-હત્યા ને સરણે થવું પડે છે.. કળી ફૂલ બનતા પહેલા જ મુરજાઈ ને નાશ પામે છે… છતાં પણ, દુખ ની વાત એ છે કે રોજ-બરોજ આના પર ચર્ચા, મીટિંગ્સ, કોન્ફરેંસ, સેમિનાર થાય છે, વિશેષ કશું જ નહીં .. પણ, હજી આ બધુ ચાલે રાખે છે.. સાચ્ચે જ આ દેશ ભગવાન ના ભરોસે છે..

    Like

     
  17. Namrata

    October 10, 2011 at 8:54 PM

    Jaybhai…. I just loved your article..it is the hard truth of our educational system…practical approach is always the best.. Here is an example abt the system in other country.

    Ahi US ma badha indians em kehta hata ke aha karta India ma education better che…mane pan saru ma evu lagyu jyare bija ne joya…but now when my own son is studying, my vote is different…My son is only 5.6 yrs old..he is in kindergarton here…but he knows about bugs and musical instruments and also abt computer far more then I used to know in my 10th standard….He has already started reading books…I am amazed how they work with students…badhi vastu o practically teach kare….crafts thi mandi ne music ane reading thi mandi ne fitness badhu KG level na student ne school ma sikhve…. jate lunch buy karvanu ane pasand na books ane music pan pote j select karvana… Schools mathi j sports classes pan arrange thata hoi..jene interest hoi e bhag lai sake…It really makes difference in overall developement..

    I also agree, we definitely need change in our system…..how many of us remember all that we had studied in history or civic …..? tyare gokhelu ketlu yaad rehse…? ane student age ma kon tya samjave che ke textbook jetlu j jaroori external readings pan che…. ane je samje che e loko mate pan possible kya bane che badhu…resources pan hova joye..schools ma library jevu kai hovu joye etlu kon samjave….? schools ma to su cities ma pan sari library hovi ane badha mate easily available hovi etlu thai to pan saru…

    Like

     
  18. parth

    October 10, 2011 at 8:56 PM

    jay again a unique topic and special treatment….BTW i have hard copy of this article cut fm GUJ.

    Like

     
  19. Harsh..

    October 10, 2011 at 10:40 PM

    Powerful Truth…

    Like

     
  20. Gaurang Patadia

    October 10, 2011 at 11:03 PM

    Hi JV,

    Being a reader or your articles for last 14 years I am very much aware about your frunstration for our rubbish education system. I have personally been a victim of this education system and my parents were not that much aware in those days of 80s and 90s. I was very poor in maths and the only reason of being poor in maths was bloody home work given in the school. My father was very idealistic and person and very much against our “navneet guides and apekshit” books so I was not allowed to buy those and our maths teacher in school was hitler. Due to him i was bunking my school and I did that for 4 years from standard 5th to 8th and I failed in my 10th board exam as well in maths. Unfortunately my parents were not capable enough to address this issue. Personally I was a person of languages and social sciences. What you said is absolutely right “YOU STUDY WHAT YOU LOVE AND LOVE WHAT YOU STUDY” I did exactly same I took arts stream from 11th and believe me sir I took psychology as a major and that was my favourite subject and I achieved first class throughout my higher education from standard 11th to my M.A in psychology.

    After reading your milestone article on your “MOTHER” I have decided that I will raise my kids in that way atleast I will not force my kids to get marks and tell them to study whatever they like because I have suffered a lot in my childhood.

    I just pray to god that one day this system will change.

    Attention to all parents and teachers listen and read this article.

    Thank you

    Yours truly JV

    Gaurang

    Like

     
  21. ashwinahir

    October 10, 2011 at 11:05 PM

    totally acceptable!

    Like

     
  22. vijayeta

    October 10, 2011 at 11:09 PM

    such type na articles read karine j always himmat aavi chhe and like to study for improvement of life and for betterment of life . not just to clear the exam and getting the so cold high percentage .
    but though i pursued the CA as my career. but reason is not all are doing and i m also doing .

    Like

     
  23. Ek student

    October 11, 2011 at 12:14 AM

    jaybhai,…

    કેટલાક અણિયાળા સવાલો એવા છે કે, જે ખુદ એમણે એમની જાતને પણ પૂછવા જોઈએ. આજથી દસ, પંદર કે વીસ વર્ષ પહેલા પણ આવા મહાન ગૌરવવંતા સિતારાઓ હર સાલ ખ્યાતનામ વિભૂતિ બનીને ચમકતા હતા… એ વખતે વિદ્યાર્થી રહેલા એ તારલાઓ આજે ડોકટર, એન્જીનીઅર, મેનેજર, એકાઉન્ટન્ટ કે ટેકનોક્રેટ બની ચૂકયા હશે. પોતપોતાની પસંદગીના ફિલ્ડઝમાં જામી ગયા હશે. રૂપિયા રળીને સંસાર વસાવી ચૂકયા હશે.

    હવે આમાંના કેટલા નામો તમને અત્યારે યાદ આવે છે? એક વખતે જેનો છાપામાં પહેલા પાને હોંશિયાર વિદ્યાર્થી તરીકે ફોટો છપાયેલો, એનું નામ પણ પછી છાપામાં કેટલીવાર ઝળક્યું છે? આ બધા રાજ્યની શ્રેષ્ઠતમ પ્રતિભાશાળી અને મહામહાવિદ્વાન વ્યક્તિએા હતી, એવું આપણે સ્વીકારેલું… તો પછી આવા છેલ્લા ૨૦ વર્ષના અલગ અલગ એકઝામ્સના ૫,૦૦૦ ટોપર્સમાંથી ઝાઝા નહિ, પણ માત્ર ૫૦ સ્ટુડન્ટસ આગળ ચાલીને અદ્‌ભુત ક્રાંતિ કરી નાખનાર ઘુરંધરો બન્યા?

    એમાંથી એકાદો ન્યૂટન કે એકાદો અંબાણી તો ઠીક, એકાદો હર્ષ ભોગલે કે એકાદી સુનિધિ ચૌહાણ પ્રગટી? મતલબ, આ લોકો જેટલી ખ્યાતિ કોઈએ મેળવી બતાવી? એમાંના કોઈનું જીવન કે પ્રગતિ સમાજમાં આદર્શ તરીકે પેઢીઓ સુધી સ્થાપિત થયું ? એમના ‘ગુણ’ (માર્કસ)ના ગાન તો ગવાયા, પણ એમના ‘ગુણ’ (વેલ્યૂઝ)ના ગાન પછી ગૂંજયા? એમાંનું કોઈ ‘લીજેન્ડરી અચિવર’ યાને દંતકથામય સફળ વ્યક્તિ બની ગયું? ઈન શોર્ટ, એમના નામો અજરઅમર થઈ ગયા? એમના કામોથી દુનિયા મોંમાં આંગળા નાખીને અભિભૂત થઈ ગઈ?

    i am not agreed with this line..

    Why are expect this type of career from topers?
    12th exam ke 10th exam na students gokhaniya karine top aave chhe.
    I am fully agree. But thing is about our creativity, our idea, our thought, so what about those student ke jene marks nathi lavi sakya. Te students ne khabar hati ke te gokhaniya nathi kari sakto to tyare teni creativity kya gayi, kya gaya tena thought. According to your lines, te student kai kari sakta nathi. Only topers can do all things. These lines are only belog to toper.
    Please see beside from topers. Ketlak student to aeva chhe je khali rakhadva mate 12th science join kare chhe.
    Jo students school ke tution class ma jato hoi fee bharine, her/his responsibility ke utilized that schools hours with pay fully attention. But most of the students are enjoy that hours with friends and harass the sir.
    This is the fact because I experience all the things. All 12th science students thought that they got admission in one of college because every year sits are empty. But I want to say that, GTU nu result kyare pan te lokoye joyu chhe? Only 23% overall. This is fact on all enjoyment during 12th. Jo tame matra toppers mate lakhata hov to kyarek others mate lakho, nahitar te lokone chhut mali jase ke amare marks nathi aavta tenu karan gokhaniya chhe. Now thing is ke jo toppers koi bija careers ma interest na leta hoi to su others students do… if not then why are you oppose that toppers.
    First you tell others student about this fact after his/her interest then tell toppers.

    I am not agreed with this education……but thing is that we are not agreed then what about we are agreed things which are fully utilized? But fact is that we only focus only our negative part….

    Like

     
    • jay vasavada JV

      October 11, 2011 at 4:15 AM

      dear 1. others mate pan lakhytu j chhe. tame vachyu chhe?
      2. je board mna sara marks e pass nathi thata ke fail thay e j creative hoy chhe evu tame kya vachyu dost? aavu me to kyay lakhyu nathi!

      Like

       
    • Kamal H

      January 12, 2012 at 12:54 AM

      Pehla e kaho k 12th science no course su etlo complicated chhe k 7 hours school ane te pachhi 2-2 hours na 3 subjects ma tution karvani jaroor pade? (24hours – 7hours of school – 6hours of tution – 6 hours purti unghna = 5 hours). Ama jamvana-nahva-dhovano-school-tutuion aava javano time-journal lakhavano nathi ganyo. Jo e ganva ma aave to hardly 2 hours made roj reading-writing mate. Atla samay ma fakta gokhij sakay Jate vichari-samji na sakay. Jate samaji-vicharvathi virtulisation karvani adat pade chhe ane mara case ma ej uttam rit chhe learn karvani.

      Jo school (ane collage ma pan) ma 30000-40000 (chhatha pagar panch pachi prof. ni salary 70,000-80,000) thousand salary leta teachers sarkhu bhavave tou tution ni jaroor karvani kai jaroor rehti nathi. Ketlo samay bachhe? 6 hours+2hours = 8 hours.

      Mari personal vaat karu tou, 7am-12.30 pm school, 1pm-2.30 pm maths tution, 2.30pm thi 4 pm chemistry and 4 thi 6 Physics. Haji biology ma tution nu nathi ganyu. Sane 7pm thaki ne ghare avi 8-8.30pm suthi ma jamvanu. Ane jami ne sidha vanchva besi javanu. Pan Vanchay tou ne? unghj aave. Ane virtulisation karva mate purti ungh jaroori chhe (gokhva mate nahi. Jo gokhanpattij karvi hoy to tame aakhi raat na ungho tou pan chhale).

      Amari collage ma mara ek senior friend chhe. Hamesha 9 grade upper SPI/CPi darek semester ma. Mane em k Ketla hosiyar chhe. Ketlu dedication ketlu virtulisation hase tou atla marks aave. Ek vakhat mane ek subjects ma problem hato. Hu hose hose emni pase gayo ame main mandi ne taqlif janavi. Tou ene mane literally janavi didhu k aa subjects tou mai gokhyo chhe. Main vadhare janvani kosis kari tou janva madyu k emne akhhi bookj gokhi nakhi hati (Gokhya vagar thoda 9 upper grade aave). Hu tou heran thai gayo k ek akhho subject gokhi kemno sakay? (E pan Hydraulics/structure analysis jeva subjects). Tyarthi main 9 grade lavani asha chhodi didhi (Mane bou hosh hato 9 ni aaju-baju grade lavano). Mara grade aave 6-7 ni vachhe aave chhe(Exam-ma time ochho pade chhe. Gokhiyu hot tou sadsadat lakhiy jaat pan exam-ma mare visulisation lakhvu pade chhe pade chhe etle vadhare time jay chhe). Pan ena thi hu khush chhu. Bhale grade nathi avta pan hu aakho subjects bija ne Atkt hoy ne bhavavi saku chhu-visulize karta sikhvi saku chhu (Dar semester ma mari pase eva 2-3 case aave chhe eloko ne hose thi akkha subjects bhanavu chhu. Maro time bagadine pan bhanavu chhu. karan k eloko ne bhanavta mara concept vathare clear thai chhe ane vadhu karine mari visulisation ma bhul thati hoy janva made chhe)

      Bhaad ma gai rupeeya kharchine tution karvani taq. Ek challenge aapu Chhe himmat Collage ma admission lidha vagar k tution lidha vagar akhhi discipline atmasaat karvani?

      Tution ni taq upayog kari su karvu? Tya pan aaj gokhvano silsiloj chhe, albat tya sari kai rite gokhi sakay ena thi vadhare biju kai nathi thatu hotu. Jya visulisation-virtulisation thi sikhva madtu hoy eva tution k collage hoy tou hu eno chokas taq uthava tayar chhu

      trasi gayo chhu/ heram thai gayo chhu gokhanyao sathe copitition kari kari ne

      Like

       
      • Kamal H

        January 12, 2012 at 12:58 AM

        trasi gayo chhu/ heram thai gayo chhu gokhanyao sathe compitition kari kari ne

        Like

         
  24. Ankit

    October 11, 2011 at 3:23 AM

    I ‘virtually’ own three factories. I m master of engineering student in mechanical engg… but sometime (infect often) I realized workers know stuffs well than me! they hv good problem solving skills, better common sense..

    after 4 year of BE with ‘jalasa pani’ and ‘ek raat ane pachhi exam’..when I sat in meeting with my father at factory with clients, I just observed their ‘communication skill’..!!! I never understood those technical words exchanged (I should have learned those at clg..) It was eye opener, I was not even eligible to guide workers, I had no ideas to implement..! and then I felt like I wasted 4 years in clg, even whole 12 standards just with purpose of good marks and then to enjoy so called life..!

    I decided to go for masters(US) and get good grip on it..I worked hard and sincerely so far… I appeared for interview last week with gentleman, and he said exactly same things to me as JV mentioned here…I had very vague ideas about grades and marks before like,’ we should sell ourselves in interview with our degrees and GPA,we should do any kind of jobs that pays good to us blah blah blah…
    but that guy said to me, “I am looking for ‘artist’ than engineer (it was for mechanical design engineer post) and I always dnt like GPA in bold fonts in resumes. It shows somebody is forcing himself to be considered. He is insecure about his abilities. for me it is too early, judge them for creativity,but they give me sign by doing so!!”
    In whole interview he asked me about what is the ‘future scope of projects’ that I completed during my masters, and gave me some puzzles..!! another eye opener..!!! till now I used to improve my mechanical aptitude but now more parameters “imagination” “innovation” “creation” “implementation” that I should work on to succeed..now I get to know meaning of engineering ‘application of science’..!! To answer a question may be difficult, but in real world we would be creator of questions which is far more difficult than to answer…it s all about being creative with skills..

    once my uncle(50+ age) was reading ‘AutoCAD book'(mechanical drafting software).. and I surprised and asked “why do you read this book.? I mean you dont have to read it…” He said “at other day, client asked me for drawing, he was bit confused about my hand sketches.. and client said that everyone used to use autocad tool to sketch or draft. and I thought I may be good presenter if I learn this..!” we dnt even think that way during our academics, and some people are lifetime students, eager to learn.

    somebody alone or few may not change the whole system of ‘memory game’, but one should not wait for system to be changed or to wait for changes to be accepted and recognized by others..there are positive points in every system just we need to recognize it.. at least parents (I hope they are ‘mature’ enough to extract good points) should encourage child to be innovative, creative, teach in different ways, involve in their study(some parents do learn english with their child! isnt it exciting?).. and those who are at teenage, should start thinking about themselves and connection between their interests and what they want to become.

    I completely agree with JV about this article.. and encourage others to think about it.. share your experience freely, ask your doubts/questions to JV or put in debate..! It may change somebody’s thoughts for good or at least make them think..
    Thanx to JV for inspiration..
    sorry for long long comment post and possible vague ideas(please dnt hesitate to point those out..)

    Like

     
  25. Mayur Raw

    October 11, 2011 at 3:26 AM

    khare khar a education systrem na karane mane shu bhanvu joiye e 25 varshe khabar padi jo mane 10th std pachi yogya salah madi hot to jindagi kaink alag hot.

    Like

     
  26. Jani Divya

    October 11, 2011 at 5:38 AM

    well written article!! and that too blast from past!

    pela thayu ke eva badhu lakhvani su jarur hati ke aa article vakte taare zammen par ne 3 idots notu!! pan have khabar padi ke tame ghana far sighted cho!!! ae article lakhyo tyare 2002 hu toh khali 8th ma hois but ema je biotech no ulekh karyo che ema hu atyare master karu chu!!

    mara papa na ek freind ne Educational Nazi keva ni gustakhi karu chu😛 (sorry hitler!!) ek bhai e ek saras equation besadi didhu je niche majub che

    12th science atle
    chokro = maths= engineer
    chokri = biology = doctor

    saru thayu hu bachi gayo ne BSc kari ne bhanyo chu baki aajakal dr atle lakho rupiya karcho ne Mbbs pachi su ?? nake ek dukan kholvani ne MR nu khavanu😛

    asha che ke tmane kyarek chance made ek divas na at least education minister banvano🙂

    Like

     
  27. Nitin Bhatt

    October 11, 2011 at 6:59 AM

    Well written Jaybhai.

    Corrections will have to be made right from KG level.Our attempts at eliminating competition & diluting pressure at a school in Vadodara were successful due to continued efforts by Parents and teachers Association. It was more difficult to convince parents not to indulge in petty comparison of their child’s performance than to convince Principal and Trustees to change the pattern.

    We have a classic example in Dakshinamurti school of Bhavnagar where they implemented all ideals of stress free education almost hundred years ago.They eliminated marks and competition,encouraged learning of arts and crafts..It is indeed sad to see that the same school degrade down to current rot,forgetting all that Nanabhai.Gijubhai and Harbhai taught

    Best regards
    Nitin Bhatt

    Like

     
  28. Nitin

    October 11, 2011 at 10:35 AM

    “PARIKSHA NI BIK” – Dar Evo Darkroom Chhe,
    Jya Nagative Prakriya j Chale Chhe !

    Dear Jaybhai,
    Varsho pahela lakhela aa adbhut article na lidhe aaje hu jindgi ne sari rite jivu chhu,
    tene vachya pachhi j hu “Ekayudhdha” banyo chhu, trija prayashe TY bcom pass kryu, ane aaje pan te page mari file ma sobhe chhe ane mara bija friends ane relatives ne hatasa mathi ne marksheet na moh mathi bahar niklwama help kre chhe. Hu aaje Sari govt job mate ni comptetive exams aasanithi thi pass kru chhu, jyare marathi khub vadhare marks
    wala mari pase sikhva aave chee…. Thnks Jaybhai for such a wonderful article…

    Like

     
  29. Maulik Patel

    October 11, 2011 at 10:57 AM

    Jay Sir, Please also post your article “Top 10 નુ ગુલાબી ઘેન”…..

    I had read it once and it was really excellent as this one is…..

    Like

     
  30. vandana

    October 11, 2011 at 4:00 PM

    for all who read this artical

    one request, \
    when all of you be a parents at that time pls keep this artical in mind and behave like this so atleast we can start origanal teaching…. dont become usual parents but do something new and unusual for your child and keep them out of such pressure cooker,….

    Like

     
  31. PRASHANT GODA

    October 11, 2011 at 7:40 PM

    MARA MAT MUJAB “MARK” SYSTEM J KADHI NAKHOVI JOYE……….

    Like

     
  32. ek gujarati

    October 12, 2011 at 4:51 AM

    હાશ કોઈ તો લખે છે કોઈ તો બોલે છે , એક અરજ આ લેખ ને ગુજરાત સમાચાર માં ફરી આપો (બે ચાર જીંદગી બચાવી શકશો !!).
    મને તો આ artical ખુબ ગમ્યો !! artical સાથ બધી comments પણ વાંચી અને આનંદ થયો કે આ મોકાણ ની કાણ માંડનાર હું એકલો નથી.

    વાત કરીએ મૌલિકતા ની વ્યક્તિ ની મૌલિકતા એ એના સમાજ ની માનસિકતા ને નિકટ નો સબંધ છે મૌલિકતા ના વિકાસ માટે એક મુક્ત અને વિચારશીલ સમાજ જરૂરી છે, દરેક મૌલિક રજૂઆત સફળ જ ના થાય અને નિષ્ફળતા માં પણ મૌલિકતા ને જીવંત રાખવી એ વ્યક્તિ અને પછી એના સમાજ ની માનસિક પરિપક્વતા ની નિશાની છે.અને એક સમાજ તરીકે આપણે દંભી છીએ, આપડે એક ચીતરેલા ચીલે ઘેટાચાલ ચાલે રાખીએ છીએ.

    એક સારા actor સારા cricketer ને celebrity status આપનારા આપણે DRDO ( Defence research and development organization India ) માં કામ કરતા કેટલા scientist ના નામ સાંભળ્યા છે, આપણે સ્વીકારી લીધું છે કે scientist એટલે સંત . બીચારા એમને ભૌતિક સુખનો ભૂલ થી પણ એહસાસ ના થવા દેવાય નહીતર એ અપવિત્ર થઇ જાય. ગાડી બંગલો પ્રસિદ્ધિ એ કદી કોઈ વિજ્ઞાન જગત ના માનવી ને ભારત માં મળી એ જોયું, જીવતે જીવ તો છોડો માર્યા પછી પણ બિચારો ને કોઈ જાણતું પણ નથી. ગુજરાત સમાચાર ની શતદલ પૂર્તિ ના વફાદાર વાંચકો એવા આપણા માંથી કેટલા લોકો Dr . વિહારી છાયા નો ડીસ્કવરી નામની coloum કેટલા વાંચે છે ????

    Like

     
  33. ek gujarati

    October 12, 2011 at 4:53 AM

    “Madness of Marks ” વાત સાચી પણ એક મહત્વ નો મુદો દરેક માણસ ને સફળ થવું છે (Failure is always Orphan ) વાલી કે વિદ્યાર્થી માટે સફળતા ની શોધ નો આસન રસ્તો એટલે શિક્ષણ !! તમે કહ્યું એમ કે conventional degrees માં એક સામાન્ય સફળ જીંદગી મળવા ની સંભાવના વધુ છે. ( ૩ idiot નો dialouge છે ને degree નહિ હોગી તો company નોકરી નહિ દેગી bank લોંન નહિ દેગી ઓર કોઈ બાપ અપની બેટી નહિ દેગા!! ) કહેવાનો મતલબ એ કે શેરબજાર ની જેમ career માં પણ આપણા સમાજ માં એક secure return વાળી સ્ક્રીપ્ટ ના હોય તો investment ના કરવું એ નિયમ છે એટલે બધા ને ડિગ્રી ની maturity વખતે પાકતી રકમ પર નજર રાખી ને investment કરે છે. બસ પછી education factory of INDIA LTD માંથી બધા ભણેલા મજુરો પેદા થાય જેમનો ગોલ ૨૨,૨૩ વર્ષે કોઈક MNC માં જોડાવું પછી ૨૫ થી ૨૮ શુધી એક સરસ જીવનસાથી , ૩૦ વર્ષે સારી ગાડી , ૩૨ વર્ષે એક સરસ ઘર ને ૪૦ પછી Pension ને insurance ગણતરી કરે ને જીવન પૂરું કરવું .આમાં આપણી કામ પ્રત્યે ની સમર્પિતતા એટલે રોજ ૮ કલાક કામ પર જવું એમાં આવી જાય. (રજા ના દિવસે પણ પોતાની મરજી થી office જઈને કામ કરનારા કેટલા ?) આપણી આ માનસિકતા માં સફળતા ના પરિમાણ આર્થિક સદ્ધરતા ની આસપાસ જ રમતી હોય છે ને , કોઈ પણ company જુવો સૌથી વધુ સવલતો marketing department ના માણસો ને મળશે, research and development વાળા તો બીચારા એક ખૂણા માં sadya કરશે. કોઈ ભુતોભાઈ પણ એને નહિ જાણતો હોય. આપણે નવું સર્જન કરવામાં નહિ પણ કોઈ ની રચના આપણા નામ પર બીજા ને પધરાવા માં પાવરધા છીએ. આપણી આ શાહુકારી સફળતા ની માનસિકતા ના ડાભલા બીચારા વિદ્યાર્થી પર એવા સજ્જડ બેસાડી દેવાય કે ને બીજું કંઈ દેખાય જ નહિ. આ પરિસ્થિતિ નો બદલાવ ઉપર થી લાવવો પડે , સમાજ ની માનસિકતા બદલવી પડે તો બીચારા વિદ્યાર્થી ની સમજ માં બદલાવ આવે

    Like

     
  34. ek gujarati

    October 12, 2011 at 5:09 AM

    હવે વાત કરીએ unconventional career ની , એમાં પણ બધા convetional success ને જોઈ ને career શોધે છે, સચિન તેંદુલકર ની career જોઈ ને cricket ના coaching class કરાવનારા parents જોઈએ એટલા મળી જશે. પણ કોઈ ને કદી hocky ના class કરવા જતા જોયા , Machester United ની football leauge માં બેકહેમ કે રૂની ના નામ થી હરખપદુડા થઇ જતા એકેય ને ઇન્ડિયા માં સારી football leauge develop કરી ને એમાં career બનાવતા જોયા. unconvetional career માં પણ cricket, dancing અથવા singing અને એ પણ શોર્ટ term fame માટે પસંદ કરાતા options છે બાકી realityshows ના રાફડા માંથી મુશ્કેલી થી પણ એક season થી વધારે ટકે એવી taletns કેટલી ?

    બીજા કોઈ નો નહિ પણ તમારો જ દાખલો લોને , તમે પણ તો એક કટાર લેખક ની બદલે વાર્તાકર કે ગીતકાર કે એક reporter બની શક્યા હોત અને journalism નો course કરનારા ૮૦% લોકો reporter જ બને છે પણ તમે field રહી ને કંઇક અલગ કર્યું એટલે તમે વધારે વાંચકો ધરાવો છો.

    પણ આ પણ એક કરમની કથની છે કે સફળતા મેળવવાની final receipe તો સફળ થયા પછી જ મળે છે અને દરેક સફળ માણસની બહાર થી સરખી લાગતી સંઘર્ષ ગાથા માં આવતા રોમાંચક ઉતારચઢાવ તો બિચારો કથાનાયક જ જાણતો હોય છે !!

    સફળતા અને પ્રેમ એ એવી ચીજ છે જેની સોનેરીસવાર તો જોવી સૌને ગમે એની પહેલા ની રાતનો અંધકાર કેવી રીતે કાઢવો ને એજ ખરી પરિક્ષા છે અને એનું શિક્ષણ માત્ર જીંદગી ની શાળા માં જ મળે છે

    Like

     
  35. ek gujarati

    October 12, 2011 at 5:14 AM

    આતો જરા ભૂતકાળ યાદ આવી ગયો એટલે થોડો જોશ વધી ગયો ને દમદાર દલીલ લખવા ના ચક્કર માં જોડણી ની જોરદાર ભૂલો થઇ હોય તો ગુજરાતી ધુરંધર વાંચકો ની પહેલે થી ક્ષમાં માંગી લઉં છું

    Like

     
  36. bansi rajput

    October 12, 2011 at 6:46 PM

    Hu 10th ma 90% vadi pan me gokhan patti nathi kari….10th ma pehli var tution rakhavelu ae b tution craze ne lidhej vadi i guess jarur noti aaje evu lage 6… je samjyu 6 ae j lakhyu tya sudhi aetli khabar noti padti tv interviews haju nahota…. morning school hati aetle khali ek sunday j suvano male aema tution ma test savarna 6:30 vage hoy je me kyarey bhari nathi…😉 sir Pu6e rathod test kem nahi bharta to me sir ne kahyu tu sir sunday ek divas suvano male mode sudhi aema b marathi jaldi nahi utahy…… aaje b sir bija student ne example aape 6 k Rathod test na bharta pan marks lavya….aema vadi ame STAR bench ma hata….pa6i aa marks na chakkar n vadhu padti expectation n study ek maja karta competition boj n tame ko 6o aem ae umar na ferfar ne karne vajah ghani badhi 12th ma gabadi padya………… he he pan aaje lage 6 ae ek Failure face karvi b jaruri j hati….. aema thi j ghanu sikhi ghanu face karyu Mari ae nishfadta ae mane vadhare ghadi….. and aaje jya 6u tya 6u tya khush 6u………….. kryu 6 man thi j j sikhyu 6 ane sikhi rahi 6u te mara mannu mara ras nu 6 aetle maja pade 6…………. And JV aapna aartical aapnu lakhan aapni vato mathi b bahuj badhu sikhva male 6…….🙂

    Like

     
  37. MeHuL DhiNoja

    October 15, 2011 at 6:44 PM

    જયભાઈ તમારૂ planetjv મને ગાંડો કરી મુકે છે અને પાછું તેને રોજ જોઈ લેવાની લાલચ રોકી સકાતી નથી …hats off man,,,તમે શું ખાઈ ને વિચારો છો ? !!

    Like

     
    • shivam

      October 19, 2011 at 9:26 PM

      jaybhai kai khai ne nai pn by heart vichare 6e ane aa antar ni j vedna 6e jena sivay biju kai sachu nathi (to fill something one should go through it!!)

      Like

       
  38. hardik

    October 17, 2011 at 11:19 AM

    very nice article.

    Like

     
  39. Sameer Sumara

    October 27, 2011 at 2:24 PM

    Dear Jay Sir..! આ મારો નમ્ર પ્રયાસ છે દિલ ની વાત કેહવાનો..

    એ આંખે આજ ભી ઉનકો ખોજ રહી હે જિસને કહા થા…:-
    “ખાલી ૧૨મુ પાસ કરી લો પછી કોલેજ માં તો જલ્સાજ કરવાના છે…”

    હાશ પરીક્ષા પૂરી,યાર આ પરીક્ષાના આઠ દિવસ તો આઠ મહિના જેવા લાગે છે..
    આખું સેમેસ્ટર પૂરું થતા જેટલી વાર નથી લગતી એટલી વાર તો આ પરીક્ષા પૂરી થતા લાગી જાય છે.
    સાલું કેટલું બધું વાંચવાનું અને પાછુ રોજ એકજ કામ વાંચો અને પરીક્ષા આપો, ફરી થી વાંચો પરીક્ષા આપો…
    પણ હવે શાંતિ છે.
    પરીક્ષા પૂરી…. ફેસ્ટીવલ સીજન…..દિવાળી વેકેશન….ફુલ્લ એન્જોયમેન્ટ…..

    આ શબ્દો છે એક કોલેજીયન ના….
    આમ તો આપણી એક્ષામિનેશન સિસ્ટમ વિષે ઘણું બધું લખાયી ને કેહ્વાયી ચુક્યું છે છતાં તેમાં કોઈ સુધારો થયો નથી
    અને જે કઈ સ્કૂલ લેવલ ની એટલે કે ૧૧મા,૧૨મા ધોરણ ની પરીક્ષા પદ્ધતિ માં જે સુધારા કેહવા ખાતર કરાયા છે તેને ઉલટા નું વિદ્યાર્થી ઓ પર અભ્યાસ નું ભારણ ઘટાડવા ને બદલે વાધરી દીધું છે

    મને મળેલા એક વિદ્યાર્થી એ મને કીધું હતું કે “જયારે મેં સેમેસ્ટર સિસ્ટમ વિષે સાંભળ્યું ત્યારે લાગતું હતું કે કૈક સારું હશે પણ જયારે હું ચોપડીયો લેવા ગયો ત્યારે મેં જોયું ક એક સેમેસ્ટર ની ચોપડી તો જૂની સિસ્ટમ ની અખા વર્ષ ની ચોપડી કરતાય મોટી છે. હવે છ મહિના માં આ ચોપડી પૂરી કરવાની છે એટલે સ્કુલ અને ટ્યુશન માંથી ટાઈમ જ નથી મળતો હવે રોજ નું રોજ વાંચવું પડે છે ને ટ્યુશન માં રોજે રોજ ટેસ્ટ લેવાય છે….”
    ઘણા લોકો કહેશે કે સારું જ છે ને રોજે રોજ વંચાય તો તો સારા માર્ક્સ આવે અને અમે ભણતા છોકરા એ બીજું કરવાનુય શું હોય..?
    પણ મારા સાહેબો વિદ્યાર્થી ના જીવન માં એવી ઘણીબધી બાબતો છે જે શીખવાની રહી જાય છે “ભણવા ની લાહ્ય માં”
    જીવન માં સ્પોર્ટ્સ અને સામાજિક સંબધો નું એટલુજ મહત્વ છે જેટલું ભણવા નું. અને છોકરો/છોકરી રમશે નહિ તો સ્વાસ્થ્ય કઈ રીતે સારું રેહશે અને બોડીટોન કઈ રીતે જળવાશે પછી તમારી છોકરી ને માયકાંગલો મુરતિયોજ મળશે અને છોકરા ને સુકલકડી છોકરી…પછી માચો મેન કે પરફેક્ટ ફિગર નઈ મળે…

    ૯મા ધોરણ સુધી સ્પોર્ટ્સ માં અવ્વલ નંબરે રહેલા છોકરા ને પ્રોત્સાહિત કરતા રહેલા માતા-પિતા જયારે છોકરો ૧૦મા કે ૧૨મા ધોરણ માં આવે છે ત્યારે પ્રેક્ટીસ તો ઠીક પણ કામ વગર ઘર ની બહાર નીકળવા નું પણ સદંતર બંદ કરી દેવા માં આવે છે .
    લેટ્સ કમ બેક ટુ ધ ટ્રેક આપણે વાત કરતા હતા કોલેજ ની પરીક્ષા ઓ ની….
    આજ સુધી હું જેટલા સ્કુલ માં ભણતા વિદ્યાર્થી ઓ ને મળ્યો ચુ એ બધા એમ જ કહે છે કે”ઓહો તું તો કોલેજ માં છે ને તારે તો જલ્સાજ હોય ને અમારી જેમ કુટાવા નું તો ની ને…”
    આ એક દરેક સ્કુલબોય ની અને જેને કોલેજ નથી કરી એવા મહાનુભાવો ની માનસિકતા હોય છે.
    કે ભાઈ કોલેજ માં તો જલસા, ફરવાનું ને રમવાનું, કોઈ ટેન્શન નહિ…
    ok i am agreed કે કોલેજ માં સ્કુલ કરતા થોડી વધારે છૂટ મળે ફરવાનું મળે પરંતુ કોલેજ માં કઈ બધા રખડપટ્ટી કરવા વાળા ના હોય.મોટાભાગ ના લોકો નો હેતુ ૧૨મા ધોરણ પછી ભણી ને સારા માર્ક્સ લાવવા નો હોય છે, જેથી સારી નોકરી મળે અથવા સારી કોલેજ માં એડમીશન મળે હાયર એજ્યુકેશન માટે….(અલ્યા ભલા માણસ તે જે કોલેજ માં એડમીશન લીધું એ સારી નથી..?? અને નથી તો પછી એડમીશન કેમ લીધું..??)
    પણ બને છે એવું કે જે કોલેજ માં એડમીશન લીધું હોય તેના અસલ રંગરૂપ તો તેમાં છ મહિના કાઢ્યા પછી દેખાતા હોય છે.
    ઘણી વાર ઢગલાબંદ વિદ્યાર્થી ઓ ને એડમીશન આપ્યા પછી પણ કોલેજ માં એમને બેસાડવા માટે પૂરતા ક્લાસરૂમ કે બેંચો ઉપલબ્ધ નથી હોતી.
    અને આ પ્રોબ્લેમ ને એડજસ્ટ કરવા માટે વિદ્યાર્થી ઓ ના રોજીંદા ટાઈમટેબલ માં ધરખમ ફેરફારો રોજેરોજ થયા કરે છે.
    ચાલો વિદ્યાર્થી આ પ્રોબ્લેમ ને પણ એડજસ્ટ કરી લે પછી પ્રેક્ટીકલ લેબ માં કોમ્પ્યુટર માં લોચા. ત્યાં બેસાડેલા લેબ આસિસ્ટ કરતા સાહેબો કરતા ત્યાં રહેલા અમુક વિદ્યાર્થીઓને વધારે સારી રીતે લેબ ઓપેરેટ કરતા આવડતી હોય છે.
    પછી આટલી મોઘી વાર્ષિક ફી ભર્યા પછી પણ ફોર્મ ફી, એક્ષામ ફી, લેટ ફી, ફાળો, વગેરે ભેગું થાય એટલે મિડલ ક્લાસ માતા-પિતા નીચોવાયી જાય છે.અરે ઘણી કોલેજો માં તો વિષય ને અનુરૂપ ફેકલ્ટી પણ નથી હોતા, હોય લીટરેચર ના પ્રોફેસર અને ભણાવે મેનેજમેન્ટ ના પાઠ, પાછુ કહે કે ” જોવો મિત્રો હું લીટરેચર નો શિક્ષક થઇ ને મેનેજમેન્ટ ભણવું છું મેં આ વિષય એક ચેલેન્જ તરીકે લીધો છે.”
    અલ્યા તારી ભલી થાય આવા experiment કરવા માટે તને અમેજ મળ્યા? તારા ચાલેંજ ની તો હમણા કઉ એ….અમને આ સબ્જેક્ટ માં ટપ્પો નઈ પડે ને માર્ક્સ ઓછા આવશે તો અમારું આખું કરીઅર ચેલેન્જ થઇ જશે એનું શું..??
    પણ આવા પ્રશ્નો ના જવાબ આપવા માટે એમની જોડે ટીમ ક્યાં હોય છે??
    ઘણીવાર નવા વિષયો એક પ્રાયોગિક ઢોરને સેમેસ્ટર માં પરને ઘુસાડવા માં આવતા હોય છે. પણ એ સબ્જેક્ટ માટે એક્ષપર્ટ ફેકલ્ટી નથી મળતા. તો પછી એ વિષય તૈયાર કરવાનો બોજો.? અફ્કોર્સ વિદ્યાર્થી ઓ ના માથે..
    એ સબ્જેક્ટ ના પ્રોફેસર ને પણ એ વિષય નું ઊંડું જ્ઞાન નથી હોતું પણ એ સ્વીકારવા માં તો એમનો ઈગો હર્ટ થાય ને એટલે જયારે ક્રિએટીવ students પ્રશ્નો પૂછે ત્યારે એ લોકો વિદ્યાર્થીઓ ને ગોલ ગોળ ફેરવે રાખે છે અને ખોટા ખોટા વખાણ કરી કુણી એ ગોળ ચોટાડે છે.
    માન્યું કે પ્રોફેસર એ ગુરુ છે એટલે આપણે એમનો આદર કરવો જોઈએ પણ જ્યાં નોલેજ છે ત્યાં તો આ માથું આપમેળે જ્હુકી જાય છે, સ્કીલ જોઈને હાથ સલામ કરવા આપમેળે ઉઠી જાય છે.
    પરંતુ જો ગુરુ સાચું જ્ઞાન ના આપે તો કઈ નહિ પણ એ જ્ઞાન સુધી પહોચવાનો રસ્તોય ના બતાવી શકે એવા ગુરુઓ ને શું ધોઈ પીવાના?
    પછી ભણતર ના બોજ્હા હેતલ કચડતો પીડાતો વિદ્યાર્થી ડિપ્રેસ થાય છે, અપસેટ થાય છે, ખરાબ સંગત ના રવાડે ચઢે છે અને બહુ સેન્સેટીવ હોય તો આત્મહત્યા કરે છે.પણ બધા ચલાવ્યે જાય છે. કારણકે આપડી અડત છે જ્યાં સુધી પગ નીચે રેલો ના આવે ત્યાં સુધી ચલાવે રાખવાનું અને આપઘાત ના સમાચાર સાંભળી ” દુખ થયું,ખોટું થયું, આપણે બે મિનીટ મોંન પાળીશું, ધ શો મસ્ટ ગો ઓન” કહી પોતાની શૈલી માં પરોવયી જતા હોય છે શિક્ષકો.
    અને પછી નેતા ઓ અને સમાજ શાસ્ત્રી ઓ માથું કૂટે છે ” બ્રેઇન ડ્રેઇન થઇ રહ્યું છે યુવા ધન નું..આપડું યુવા ધન પરદેશ માં વેડફાયી રહ્યું છે” તે વેડફાય જ ને સ્વદેશ માં જે નથી મળતું એ પરદેશ માં થોડી બાંધછોડ કરવાથી મળી જતું હોય તો એડજસ્ટ થવાનું તો પેહલા થીજ શીખવાડાય છે.
    એજ્યુકેશન સિસ્ટમ માં ફેરફાર જરૂરી છે
    કારણકે તો જ એક્ષામિનેશન સિસ્ટમ માં ફેરફાર થશે.
    કારણકે ગોખાન્પત્તી નહિ જ્ઞાન જરૂરી છે.
    કારણકે યંત્રમાનવ નહિ માનવ ની જરૂર છે.
    અને જો એમાં ફેરફાર થયી ગયો તો પછી વિદ્યાર્થીઓ એ કેહવું નહિ પડે કે:-
    “સારી ઉમ્ર હમ મર મર કે જી લિયે,
    એક પલ તો અબ હંમે જીને દો જીને દો..”

    લી. તમારા થી inspired થયેલો એક કોલેજ બોય

    Like

     
  40. rahullionking

    January 8, 2012 at 4:46 PM

    આંકડાઓ માણસના ગુલામ છે, માણસ આંકડાઓનો મોહતાજ નથી………………વાહ શું પંચ લાઈન છે…… જયભાઈ મજા નાં આવી..તમારા લેખ માં…..કારણ………કારણકે ઘણા લેખો મજા માટે હોતા જ નથી……..મને લેખ ઘણો ટુંકો લાગ્યો… એવું લાગ્યું કે ઘણું બધું તમે કહેવા અને લખવા માંગો છો પણ કદાચ અમને વિહંગાવલોકન કરાવી ને સંતોષ માન્યો હશે…….લેખ હજુ વિસ્તારથી હોત તો સંતોષ થાત….એવું લાગ્યું કે એક ઘુંટડો જ પાણી પીધું અને પાણી પૂરું થયી ગયું…..અને પ્યાસ અધુરી રહી ગયી….

    Like

     
  41. killol mehta

    April 30, 2012 at 1:57 AM

    creativity ne koi pan sanjogo ma chupavi nathi sakati………………………

    Like

     
  42. JIshant

    September 14, 2012 at 2:23 AM

    Saheb tamne khabar nathi pan tamne hu varso thi vanchu chu…….ane tamara vicharo mane Chi guera or Adolf hitler banavi dese…….!

    Like

     
  43. kapta kartik atulbhai

    December 28, 2012 at 1:44 AM

    wah jay sir wah…ane je students gokhaniya nathi ae loko ne kyarey gokhaniyao sathe compeititon thay che evu lagtu j nathi…eni competiton. khud sathe j hoy che….hu lst 3yr thi engineering ma mara field ma pura gujrat ma top karu chu…ane hu gokhvama jaray nathi manto …ane mane evu kyarey aaj sudhi lagyu pan nathi ke mari sathe koi competition ma che…. jst enjoying the knowledge …… thanks again to jay sir…..ke tame madya cho amne….luv u sir…

    Like

     
  44. kapta kartik atulbhai

    December 28, 2012 at 1:47 AM

    top karvu ae kyarey maro goal hoto pan nathi….ae to bas em j thai jay che…..bas knowledge enjoy karie ema j anand che…..🙂

    Like

     
  45. jignesh

    February 22, 2014 at 9:46 AM

    So,jay bhai really like but koi tamaro evo lekh Hu bachavo pasand karish j aano paryay bani re. Hu usally vanchan dharavato nathi pan Mara friend j tamara Sara vachak 6.

    Like

     

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

 
%d bloggers like this: