RSS

મંઝર, મઝાર, મિર્ઝા…..

27 Dec

gaalib

કાસિદ કે આતે આતે ખત ઇક ઔર લિખ રખું
કિ મૈં જાનતા હું, વો જો લિખેંગે જવાબ મેં !

( પ્રિયજનનો સંદેશ લઈને આવતો મેસેન્જર કે મેસેજ  આવે એ પહેલા નવો પત્ર કે મેઈલ  લખીને તૈયાર રાખું, કારણ કે જવાબમાં એ શું લખશે એ તો મને રજેરજની ખબર છે, એવો હું એમની મહોબ્બતમાં ગળાબૂડ છું ! )

૨૧૫ વર્ષ.

એકમેવ. અજોડ. અદ્વિતીય. અનન્ય…આ તમામ વિશેષણોની સાપેક્ષે લઇ શકાય એવું એક નામ :  મિર્ઝા ગાલિબ. ૧૭૯૭ની ૨૭ ડિસેમ્બરે જન્મેલી આ ટાવરીંગ ટેલન્ટ કોઈ પણ એન્ગલથી એની સાથે જ બર્થ ડેટ શેર કરતા સલમાન ખાનથી પણ વધુ ફેન ફોલોઈંગ મેળવવા દરજ્જેદાર છે. ટાગોર, ગાલિબ, હુસેન, ઓશો, કબીર…આ પાંચ દાઢીઓ ભારત સાંસ્કૃતિક ખુશ્બૂનું પંચામૃત છે !

કમબખ્ત મિયાં ગાલિબ…… ટીન એજમાં જ પપ્પાના પ્રતાપે એમનો દીવાન વંચાઈ ગયા પછી અડદિયો ખાધા પછીની કોફી મોળી લાગે, એમ બહુ વખણાતી કે ગવાતી અમુક શાયરીઓ પણ ફિક્કી જ લાગે છે, તાઉમ્ર ..આજીવન ! ગાલિબ એટલે શહેનશાહે શાયરી. ધ અલ્ટીમેટ. નરસિંહ મહેતાની જેમ પેલે પાર કશુંક ભાળી ગયેલો ઈશ્કમસ્ત મૌલા. આગઝરતા કટાક્ષના તણખા વેરતી ભાષા અને નાભિમાંથી ઉઠેલી પીડાની કાળી ચીસ. બે પંક્તિઓમાં આખી નવલકથા કહેવાનું જૌહર અને હુનર રાખનાર આદમી.

વાંચીએ તો લાગે કે આદમી નહિ પાંખો વિના ફરતો ફિરસ્તો હોવો જોઈએ, જેના કદમ ચૂમીને ત્યારના દિલ્હીની ધૂળ સોનેરી બની ગઈ હશે અને વાંચીને આજે ય દિલમાં હીરા મઢાઈ જાય છે. શું કસબ, શું કમાલ ! ૧૬ વરસ પહેલા લેખનની શરૂઆતમાં જ એમના પર ખૂન નીચોવીને લખ્યું એ આજે સોલ્ડ આઉટ અને હવે સંવર્ધિત આવૃત્તિ રૂપે ફરી આવનારા મારા પુસ્તક ” સાહિત્ય અને સિનેમા”માં વાંચવા મળશે. એટલે આજે એમના પર કશું લખવું નથી, પણ એમને સજદો કરવો છે. પાનની દુકાને ઉભેલા આશિક આવારાઓની ચિઠ્ઠીબાજી કે ચોકોચિપ્સ આઈસ્ક્રીમ ખાતાં થતી એસ.એમ.એસ.બાજીની ડાયરીછાપ શાયરીઓ માટે ગાલિબ નથી. એ ખરા અર્થમાં  શેર કહે છે. દહાડતો , ગરજતો, ધ્રુજાવતો બબ્બર શેર!

વર્ષોની તમન્ના બાદ આ વર્ષના શિયાળે દિલ્હીના આંતરરાષ્ટ્રીય બુક ફેરની મુલાકાત દરમિયાન દોસ્તો સાથે ગાલિબની મજાર પર જવાનું થયું. એક જમાનામાં મૂતરડીમાં ફેરવાઈ ગયેલી જગ્યા આજે મીડિયા અને ચાહકોના હોબાળા પછી જરાક વ્યવસ્થિત થઇ છે. ઇલાકો ગીચ, ગરીબ ને ગંદો છે પણ અમે ગયા ત્યારે મજાર ચોખ્ખી હતી. અને કેમ ના હોય? ત્યાં એવી કોઈ અવરજવર જ નહોતી કે એ બહુ ખરાબ થાય ! મહાન આત્માઓ પેદા કરવાનું વરદાન અને ભૂલી જવાનો શ્રાપ બંને આ દેશના લલાટે લખાયો છે. જો કે બાજુમાં રહેલી સરકારી ઈમારતમાંથી વાજબી ભાવે બે-ત્રણ સરસ પુસ્તક જરૂર મળ્યા. અને મળી યાદો અને ત્યાં મનમાં ગુંજી ઉઠેલા ચંદ અશઆર.

ગાલિબ લોકપ્રિયતા અને ગુણવત્તા, વરસો નહિ, દસકાઓ નહિ, સદીઓ સાથોસાથ હોઈ શકે છે , એનો ટટ્ટાર લહેરાતો ધ્વજ છે. આસમાનની બુલંદીને ચુમતું એક આતિશી નામ, સાગરની ગહેરાઈઓ સુધી ઉછળતું એક ધોધમાર કામ.  એક જીવતી જાગતી હ્યુમન બ્રાન્ડ, જે શાયરી નામના શબ્દનો આજે ય બેન્ચમાર્ક છે, પર્યાય છે. એક નશો છે ખુમારનો , એક નકશો છે બહારનો…સલામ ગાલિબસાહબ, ચમનમેં આપ કિ ફિઝા હી કુછ ઐસી બિખરી હૈ કિ ગુલ તો ખીલતે રહેંગે જઝબાતો ઔર ખયાલાતો કે ! સાકીને કુછ મિલા હી દિયા હૈ શરાબ મેં…

મિર્ઝાની મજાર સામે  ઉપર ફોટોમાં ઝૂકીને માથું ટેકવી ( ક્લિક કરીને ફોટો ક્લોઝ અપમાં નિહાળી શકશો )  આજે ફેસબુક પર મુકેલી એક રચનાની આ ચુનંદા પંક્તિઓ માણો અને ગાલિબ ટકોરાબંધ જીવંત કરનાર નસીર-ગુલઝાર-જગજીતની સિરીયલના આ ચિરંજીવ કૃતિઓમાંથી પ્રતિનિધિ રૂપે બે સૌથી પોપ્યુલર રચનાઓ…

ख़ुदाया जज़्बा-ए-दिल ( मन का भाव ) की मगर तासीर उल्टी है
कि जितना खिंचता हूं और खिंचता जाए है मुझसे…

उधर वह बदगुमानी है, इधर ये नातवानी ( निर्बलता ) है
न पूछा जाये है उससे, न बोला जाये है मुझसे !

हुए हैं पाँव ही पहले नबर्दे-इश्क़ ( प्रेम का संघर्ष )में ज़ख़्मी
न भागा जाये है मुझसे, न ठहरा जाये है मुझसे…!

 
23 Comments

Posted by on December 27, 2012 in art & literature, feelings, heritage, india, travel

 

23 responses to “મંઝર, મઝાર, મિર્ઝા…..

  1. ayesha8

    December 27, 2012 at 7:42 PM

    Very Nice🙂

    Like

     
  2. bhogi gondalia

    December 27, 2012 at 7:47 PM

    excellent indeed !!

    Like

     
  3. Dipen

    December 27, 2012 at 7:58 PM

    Aaa Galibbhai, shero sayari na etla mota maapdand mukta gaya chhe ke bija to sabdo ma nirdhan lage. Joke sabdo na aa dhani jadugar aakhi jindagi kangaliyat ma kaadhi… athava to em kaho ke sarasvati ni puja ma lakshmi nu dhyan j na rahyu?

    Like

     
  4. mukesh bavishi

    December 27, 2012 at 8:57 PM

    Jay, excellent ! A
    small correction – it should be और खिंचता जाए है मुझ से and not खींचता … (with due regards)

    Like

     
    • jay vasavada JV

      December 27, 2012 at 9:07 PM

      thank u very much sir. sorry for mistake. corrected🙂

      Like

       
      • keyur.acharya

        December 28, 2012 at 2:23 AM

        i think its a tip point of perfection, you are also excepting it very politely, i observeing all this things to improve myself, thanks.

        Like

         
  5. mayuri

    December 27, 2012 at 10:00 PM

    well said jv…. btw galib sahebe ishq ni j shayri lakhi 6 k bija topic pr pn lakhi 6… just for info… plz tell me…

    Like

     
  6. Envy

    December 27, 2012 at 10:44 PM

    અદ્ભુત ગાલીબ અને અદ્ભુત તમારો લેખ

    Like

     
  7. hasit vyas

    December 27, 2012 at 11:26 PM

    labz jaisi ki sab mere hi dil ke, teri kalam se hai tapake…… ki ghalib ishq hai mera to tu bhi kya chhiz hai bande..

    Like

     
  8. bansi rajput

    December 27, 2012 at 11:45 PM

    Nice

    Like

     
  9. sonideepali

    December 28, 2012 at 8:43 AM

    v nice

    Like

     
  10. saumil

    December 28, 2012 at 10:23 AM

    saras shabd rachana…!!! JV..!!!

    Like

     
  11. Chintan Oza

    December 28, 2012 at 12:00 PM

    “ટાગોર, ગાલિબ, હુસેન, ઓશો, કબીર…આ પાંચ દાઢીઓ ભારત સાંસ્કૃતિક ખુશ્બૂનું પંચામૃત છે” …kya baat JV, khub mast vat kari..I almost read your very famous articles on Gaalib, Osho and Hussain..can you please share your articles on Tagore and Kabir..!!

    Like

     
  12. Dinesh Rathod

    December 28, 2012 at 12:11 PM

    વાહ વાહ મજા આવી ગઇ……સવાર સુધરી ગઇ….

    Like

     
  13. nirav

    December 28, 2012 at 3:04 PM

    please tell us your new book release date.

    Like

     
  14. Parth Veerendra

    December 28, 2012 at 9:22 PM

    આસમાનની બુલંદીને ચુમતું એક આતિશી નામ, સાગરની ગહેરાઈઓ સુધી ઉછળતું એક ધોધમાર કામ…kya line hei boss

    Like

     
  15. vijay

    December 29, 2012 at 1:20 AM

    Thx………. Sir

    Like

     
  16. હરનેશ સોલંકી

    December 29, 2012 at 1:22 PM

    ખુબ સરસ માહિતી

    Like

     
  17. Prashant

    December 31, 2012 at 4:59 AM

    thanks for sharing
    as always awesome one
    have one question…what would your advise be for someone who wants to learn Urdu ?
    Thanks again

    Like

     
  18. Uday maru

    January 2, 2013 at 6:35 AM

    न भागा जाये है मुझसे, न ठहरा जाये है मुझसे…!
    kya bat hai…. maja aavi gai….

    Like

     
  19. Darshita Shah

    January 3, 2013 at 6:52 PM

    wow……you dont know sir aje mane mara golden days yaad avi gaya…I was a kid when this serial use to come on national. The reason why I still love Nassruddin Shah. Now I am independent so looking forward to learn urdu just bcz I can read and understand Mriza Galib. Jay sir videos are AWESOME……..Thank you so much.

    Like

     
  20. utsav patel

    January 7, 2013 at 7:01 PM

    chhota muh badi baat …
    Galib sir had great poetic sense…
    i wish his some of fragments come into me..

    Like

     

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

 
%d bloggers like this: