RSS

Monthly Archives: જાન્યુઆરી 2013

હું પોતે…. ;)

સૌજન્ય : અકિલા

સૌજન્ય : અકિલા

પ્રોડ્યુસર-ડાયરેક્ટર વિવેક પટેલ અને એન્કર રૂપલ સોની સાથે સેટ પર..

પ્રોડ્યુસર-ડાયરેક્ટર વિવેક પટેલ અને એન્કર રૂપલ મોદી સાથે સેટ પર..

* યુટ્યુબ લિંક પછી અહીં પણ મુકીશ : http://www.youtube.com/etvgeetgunjan

# ઇન્ટરવ્યૂમાં ઘણા વખતે મને ય બહુ મજા પડી. આમે ય વાત કરવામાં હું વિસ્તારવાદી ખરો ને ! અને ફ્રેન્કલી આટલો લાંબો સમય પણ ઓછો પડ્યો ! તો જોજો-સાંભળજો ત્યારે. સરસ વાતોનો ખજાનો ખુલ્યો છે. માણવા જેવો અને મેઘધનુષી. અને અહીં લખજો કેમ લાગ્યું તે. ફિલ્મસ્ટાર્સની સંગાથે આ કલમકાર પણ પહોંચી ગયો ! થેન્ક્સ ઈટીવી, રૂપલ,  કૌશલ અને વિવેક.

 
43 ટિપ્પણીઓ

Posted by on જાન્યુઆરી 26, 2013 in personal

 

ઇસ ધરતી કે શેષનાગ કા ડંખ બડા ઝહરીલા હૈ…. સદીયાં ગુજરી આસમાં કા રંગ અભી તક નીલા હૈ !

courtesy : Times of India and cartoonist Neelabh

courtesy : Times of India and cartoonist Neelabh

અર્ધી રાતે આઝાદી’ પુસ્તક લખીને ભારતભરમાં જાણીતી થયેલી લેખક બેલડી લેરી કોલિન્સ-ડોમિનિક લેપીઅરમાંના લેરીએ એક હૃદયસ્પર્શી પુસ્તક લખ્યું છે – ‘એક હજાર સૂરજ !’ (વન થાઉઝન્ડ સન્સ) લેરીએ એમાં વિશ્વભરમાં અસાધારણ પરિસ્થિતિ સામે ઝઝૂમતા સાધારણ માણસોની સંઘર્ષકથાઓ લખી છે. પુસ્તકનું નામ એક બંગાળી કહેવત પરથી છે: વાદળોની પેલે પાર હજાર સૂર્યો પ્રકાશતા હોય છે ! મતલબ, અંધકારની આફતો વચ્ચે પણ આશાનું અજવાળું આપણને ટકાવી રાખે છે.

આખી કિતાબ કોલકાટ્ટાની ઝૂંપડપટ્ટીઓમાં ખાસ્સું દાન આપનારા લેખકે આઠ વરસની એક ભારતીય છોકરી પદ્માને નામ ધરી છે. પદ્મા કોઈ ઉંમર કરતાં વહેલી મોટી થઈ ગયેલી ટીવી સ્ટાર સલોની નથી. એને બોર્નવીટા કે કેડબરી મળતી નથી. એની પાસે મિકી માઉસના રમકડાં કે પોકેનોન્સની ડીવીડી નથી. એણે કોઈ સ્પોર્ટસ ચેમ્પીયનશીપ જીતી નથી.

પદ્મા શું કરે છે ? એ રોજ સવારે વહેલા ઉઠીને રેલ્વેના પાટા પર જાય છે. આઠ વરસની એ બાળકી ત્યાંથી જીવતા કોલસા ભેગા કરે છે. જે એની બીમાર માને આપે છે. જે વેંચીને મા ભાત લઈ આવે છે. પછી પદ્મા તૈયાર થઈ સ્કૂલે નથી જઈ શકતી. પણ પોતાના નાનકડા ભાઈને રમાડીને નવડાવે છે. એને હેતથી માલિશ કરીને ખિલખિલાટ હસાવે છે. પદ્માને દિલ્હીની ગાદી પર વાજયેપી બેઠા હોય કે મનમોહનસિંહ-કશો ફરક નથી પડતો. ૧૫ ઓગસ્ટ હોય કે ૨૬ જાન્યુઆરી, ખબર જ નથી પડતી. કારણ કે એ કોલસા ન વીણે, તો એને ખાવાનું ન મળે. એ જ એની જીંદગી છે.

* * *

સુરત શહેરમાં થોડા સમય પહેલા મિત્ર સાથે રાત્રે આઈસ્ક્રીમ ખાવા ઉભવાનું બન્યું. મધરાતે બારણાઓ બંધ થવા લાગેલા. નાનકડા બે ભાઈ-બહેન ત્યાં ધાણીનાં પડીકાં વેચતા ઉભા હતા. એ પાસે આવ્યા. ના, કોઈ મવાલી પાસેથી તાલીમબદ્ધ ટોળકી જેમ ભીખ માંગવા વળગી પડે (એકને કદાચ આપો તો બીજાઓ મંકોડાની જેમ ચોંટી જાય ! સમૃદ્ધિના દાતા ઈશ્વરના મંદિરો આસપાસ તો ખાસ !) એ રીતે નહિ. મહેનત કરીને પોતાની ચીજ વેંચવા પાંચ રૃપિયાની ધાણી વેંચી એમાંથી મળતા દસ-વીસ પૈસા ગજવે ભરવા. વાતવાતમાં કશું ધ્યાન અપાયું નહિ. એ ચાલતા થઈ ગયા. સાથેના કોથળામાં જે રીતે પેકેટો ભરાયેલા હતા, એ જોતા જ ખબર પડી જાય એમ હતી, કે આજે કશું વેચાયું નથી.

અચાનક આ નિરીક્ષણની બત્તી થઈ. થયું કે આપણે આઈસ્ક્રીમ ખાઈ નાખીએ, એટલાની ધાણી તો લેવી જોઈએ. પણ બાળકો ત્યાં નહોતા. અંદર ચચરાટ થયો. એમણે ભીખ નહોતી માંગી, કામ માંગ્યું હતું. એ પણ વળગ્યા વિના. સૂમસામ ગલીઓમાં એમને શોધવા માટે ચક્કર માર્યા. કઈ દિશામાં ગયા હશે, એનો અંદાજ માંડયો. પોણી કલાકના અંતે દૂરના રસ્તા પર ઝાંખી પીળી સોડિયમ લાઈટની રોશનીમાં ન વેંચાયેલા માલનો કોથળો અને એકબીજાનો હાથ હાથમાં લઈ બંને ટબૂકડાંઓ થાકેલા કદમે ચાલતા હતા. દોડીને એમની પાસે જઈને એક મોટી નોટ આપી.

થોડીવાર એ લોકો અવાચક તાકી રહ્યા. પછી જરા હરખાઈને થેલામાંથી એ નોટની સામે આપવાના ધાણીના પેકેટ કાઢવાની શરૃઆત કરી. બસ, એમની રૃપિયા મેળવવાની લાયકાત એમની આ સહજ પ્રામાણિકતાની લાયકાત દર્શાવીને એમણે પુરવાર કરી હતી. ધાણીની જરૃર નહોતી, કોઈની આંખોમાં સ્મિત આંજવાનો સંતોષ મળી ગયો હતો. હવે એ નાનકડા થાકેલા કદમો જરાક વધુ જોરથી ઉપડતા હતા.

* * *

પ્રજાસત્તાક દિન

કઈ પ્રજા ? કઈ સત્તા ? ભારતની પ્રજા પાસે ક્યાં કોઈ સત્તા જ બચી છે ? પોપૈયાં વેચવા હોય તો પોલીસવાળાને હપ્તો આપો, મકાન લેવું હોય તો મ્યુનિસિપાલિટીને આપો ! ફોન કરાવ્યા વિના કોઈ કામ થતાં નથી. કહેવાતા વીઆઈપીઓ ત્રાસી જતા હોય, તો સામાન્ય માણસનું શું ગજું ? ઓળખાણની ખાણ ન હોય તો આ દેશમાં હીરો કોલસાના ભાવે ટીચાય છે. પાણીપુરીની રેંકડી કે પાનનો ગેરકાયદે ગલ્લો લઈને લખપતિ થનારાઓ છે, તો હજુ એ ભારતમાં સેંકડો એવા પરિવાર છે, જે માંડમાંડ રોજેરોજનું કામ કરી ખાવા ભેગા થાય છે. ભદ્ર વર્ગના સંવેદનશીલ માણસોને અચાનક એવાં ફિતૂર ચડે છે કે આપણો ડ્રાઈવર શું ખાતો હશે, એ જાણી લઈએ. વોટ ધ હેલ ? મજાક સમજી છે માણસોની જીંદગી ? ડ્રાઈવરને તમે ખાવ, એ જ ખવડાવવાનું ન હોય ? આટલી માનવીય સંવેદના માટે શું વર્કશોપ કરવા જવા પડે ? તો પછી સીડી પ્લેયર પર કલાસિકલ મ્યુઝિક શું જખ મારવા સાંભળો છો ? એ વખતે રણઝણતા હૃદયના તાર નજર સામે હાંફતા હાંફતા મજૂરી કરતા કોઈ વૃદ્ધને જોઈને કેમ સ્થિર થઈ જાય છે ?

સવારના પહોરમાં ઘેર એક વયોવૃદ્ધ બાપા સાઈકલ પર કુરિયરની કવર દેવા આવે છે. સામે કોઈ મોટા સાહેબ છે, અને બારણુ ખખડાવવામાં ય અપરાધ થશે, એવા ઓશિયાળા ભાવે ઉભા રહે છે પણ ગમે તેવી ઠંડી કે વરસાદમાં એ પોતાની ફરજ બજાવવા પહોંચે છે. પવાલું પાણી પીને વિદાય થાય છે. ૨૬ જાન્યુઆરીના ગણતંત્રે શું કર્યું છે, એમના માટે ? એ જ કે, રસોઈયણ જે વાનગી પીરસે, તે જમી ન શકે ! બાપ જે રમકડાં વેંચે, તે પોતાના બાળકને અપાવી ન શકે !

* * *

પ્રજા ધૂળ ને ઢેફાં. આ કલમાડીઓ કે રાજાઓ કે એની સાંઠગાંઠવાળા ધોળા ઝભ્ભા અને કાળા સૂટ વાળાઓ, રાજકારણીઓ અને કોર્પોરેટ માંધાતાઓ – આ બધા કોના કોળિયા જમી જાય છે ? પેલા બિચારા કચરો વીણતા, ફુગ્ગા વેંચતા બાળકોના….રેંકડી ફેરવતા કે મજૂરી કામ કરતા વૃદ્ધોના. હજુ સ્વીસ બેન્કના પૈસા લઈ આવવા છે. પછી ? એ સ્વીસ બેન્કમાંથી ગામેગામના વહીવટી અધિકારીઓના ખાતામાં ટ્રાન્સફર થતાં જશે. જો પૈસા લઈ આવો, તો સાથે એના વિતરણ માટે વિદેશી વહીવટદાર લઈ આવજો, બાપલિયા. અને કોઈ યોજનાની પત્તર ફાડયા વિના બધા દેશવાસીઓને રોકડા રૃપિયા જ ભાગે પડતા ગણી આપજો !

કોઈ પણ રાષ્ટ્રનું દૈવત અને કૌવત ફક્ત એના નેતાઓ પરથી નહિ, પણ પ્રજા પરથી નક્કી થતું હોય છે. કયા મોઢે આપણે પ્રજાસત્તાક દિનની ઉજવણીની વાત કરીએ છીએ ? મોંધવારી ઉચ્ચ મધ્યમવર્ગને એટલી નડતી નથી. પણ કેટલાંય કુટુંબોની કરોડરજ્જુમાંથી વગર ઠંડીએ લખલખું પસાર થઈ જાય છે. અનાજ-શાકભાજી-દૂધનાં ભાવ વધે છે. ખેડૂતોને પૂરતા ભાવ મળતા નથી. તો પછી પૈસા ક્યાં જાય છે ? લુચ્ચા વેપારીઓ, લાલચુ અધિકારીઓ અને લબાડ દલાલોના ઘરમાં જાય છે. બંધારણીય આઝાદી અગાઉ તો અંગ્રેજોની કશીક જવાબદારી પણ હતી. હવે માતેલા સાંઢ બધા ખુલ્લા ખેતરમાં ચરવા ભેલાણ કરી ચૂક્યા છે.

આફ્રિકન દેશો જેવો ભૂખમરો અને કંગાલિયત હોત, તો સહન થઈ શકત. પણ ભારતમાં તો આમ આદમીના હકના પૈસા બારોબાર જમી ગયેલા દીવાન-એ-ખાર્સે આ વિષમતા સર્જી છે. રેઢિયાળ, આળસુ, કામચોર લફંગા, લુખ્ખાઓની વાત નથી. પણ હજુ ય આ દેશમાં કરોડો એવા ઈન્સાનો છે, જે ચૂપચાપ પોતાનું કામ કરે છે. પૂરી મહેનત અને ઈમાનદારીથી કરે છે. કડકડતી ઠંડીમાં આખી રાત જાગીને ડયુટી કરતાં કોન્સ્ટેબલો છે. સવારમાં શેરી સાફ કરવાવાળા સફાઈ કામદારો છે. દૂર દૂર ટપાલુ નાખવાવાળા ટપાલીઓ છે. ખારી શિંગની રેંકડીવાળાઓ પણ રૃપિયા લીધા પછી શિંગ આપે છે. રીક્ષાવાળાઓ લૂંટયા વિના સરનામે પહોંચાડે છે. કબૂલ, અપરાધો વધ્યા છે. પણ એ ય હજુ અપવાદો છે. રોજેરોજ પોતાનું નિષ્ઠાથી કામ કરનારા લોકો ‘રૃટિન’માં ગણાય છે. એમની સારપ એટલે ‘ન્યૂઝ’ નથી બનતી. પણ હજુ યે ગમે તેટલા ધર્મઝનૂન, રાજકારણ, અભાવો, નિરક્ષરતા, ગુંડાગીરી, શોષણની વચ્ચે મોટા ભાગની પ્રજા પોતાનું કામ કરી બે ટંકનો રોટલો રળવાની મહેનત કરે છે. નહિ તો આ દેશ નરક બની ગયો હોત, અને તમે આ છાપું ય વાંચી ન શકતા હોત. છાપા વાંચવા-ચર્ચવાવાળાઓની બહાર પણ એક વિશ્વ છે ! આઝાદ પ્રજાસત્તાક ભારત આવા કરોડો સામાન્ય માણસોની અસામાન્ય નિષ્ઠા પર ઉભું છે.

ભારત એક નથી. ભારત ત્રણ છે. (અપડેટ : ના, ભાગવતપુરાણની વાત નથી!) એક ‘ઇન્ડિયા એ’ છે. આ એ લોકો છે, જે ન્યૂઝમેકર્સ છે. સોનિયા ગાંધીથી સોનાક્ષી સિંહા. કેટલાંક ઉપરથી વધુ ઉપર પહોંચ્યા છે. કેટલાક નીચેથી ઉપર આવ્યા છે. પણ આ એ નેતાઓ, અધિકારીઓ, ડૉક્ટરો, વકીલો, રમતવીરો, કલાકારો વગેરે છે, જે ભારતને ચલાવે છે. (એમને તો એવું લાગે જ છે !) જે ભારતની આંતરરાષ્ટ્રીય પહેચાન છે. એ જે કંઈ કહે, કરે કે વિચારે-વર્તે એ મુજબ ભારતના વિકાસના, ગીઅર બદલવાના છે. ‘ઈન્ડિયા એ’ ભારતને લીડ કરે છે. એ પ્રીમીયમ-સેગમેન્ટ છે.

બીજું છે ‘ઈન્ડિયા બી’ જે ‘ઇન્ડિયા એ’ને ઓળખે છે એને બિરદાવે કે વખોડે છે. એને જાણ્યે-અજાણ્યે અનુસરે છે. એમના રોલ મોડેલ ‘ઈન્ડિયા એ’ માંથી આવે છે. ઈન્ડિયા બી તેજસ્વી છે, – ચાલાક છે. મહેનતુ છે, અને મોટા ભાગના સાધનસંપન્ન પણ છે જ. નથી, એ બન્યા છે. બની રહ્યા છે. એ ભ્રષ્ટાચારની ફરિયાદ કરે છે. સાનિયા મિર્ઝાની ગોસિપ કરે છે. સચીન તેંડુલકરના પોસ્ટરો રાખે છે. સચીન પાયલોટના ભાષણો સાંભળે છે. ‘ઈન્ડિયા એ’ના સ્ટાર્સ અને વિલન્સ માટે એમને અહોભાવ કે તિરસ્કાર છે. કારણ કે, એ એમને ઓળખે છે. જે ભણે છે. ટ્વીટ કરે છે. પૂજા કરે છે. ગરબા ગાય છે.

પણ ત્રીજું એ ‘ઈન્ડિયા સી’ છે, જેને તો ‘ઈન્ડિયા એ’ની ઓળખ જ નથી ! ચા વેચવાવાળા છોકરાઓને મહાત્મા ગાંધીનું આખું નામ ખબર ન હોય એમ પણ બને. રોડ પર ડામર પાથરતી શ્રમજીવી ગૃહિણીને રાજેન્દ્ર શુક્લની ગઝલો શું એ આજીવન ધ્યાન બહાર રહી જાય, એમ પણ બને. થોડાંક ફિલ્મી પોસ્ટરો, થોડાંક સ્થાનિક ધર્મસ્થાનકો. બસ. આ વર્ગની સંખ્યા ભારતમાં સૌથી મોટી છે. ભારતને બનાવવું કે બગાડવું એ એના હાથમાં છે. પણ ‘ઈન્ડિયા એ’ને ‘ઈન્ડિયા સી’ની થોડા સગવડિયા ચેરિટી પ્રોજેક્ટ સિવાય ખાસ કશી દરકાર નથી. ઈન્ડિયા સી માટે તો ઈન્ડિયા એ કોઈ જુદો જ ગ્રહ છે ! ઈન્ડિયા બી આ બે છેડા વચ્ચે કન્ફયુઝડ થઈને કોમ્પિલકેટેડ થતું જાય છે !

૨૬ જાન્યુઆરી ઉજવવાનો હક તો છે, જો ‘ઈન્ડિયા સી’માં જે ત્રેવડવાળા, ટેલેન્ટેડ, ડિઝર્વિંગ, લાયક છોકરા-છોકરી છે, એમને ‘ઈન્ડિયા એ’ સુધી પહોંચાડવાનો પ્રયત્ન કરી શકો. કમ સે કમ, ઢંઢોળવા, બેઠા કરવા. ટેકો આપવો. થોડુંક એમના માટે પણ દાઝવું જોઈએ. વગર એસિડિટીએ એની છાતીમાં બળતરા થવી જોઈએ. અને બાકીના એ સુધી ન પહોંચે તો કંઈ નહિ, એ કમસેકમ ‘બી’ સુધી પહોંચે એટલા જાગૃત, સ્વનિર્ભર બનાવવા. એમની દુન્યવી જંજાળ થોડી ઘટાડવી. એમના હકનું એમને આપવું. જમીનો ચાવી જતા બિલ્ડરો કે ખૂન કરતા બદમાશોને સલામી આપવી, અને પાથરણું પાથરી પતંગ વેંચનારાને લાતો મારવી-આ રાષ્ટ્રધ્વજનું ખરું અપમાન છે. રાષ્ટ્રધ્વજની બિકિની પહેરવી તે નહિ !

મિડલ કલાસ પબ્લિક દિવસે દિવસે રિમોટ કન્ટ્રોલ્ડ થઈ જાય છે. નબળો ફોટો એન્લાર્જ કરો તો પિકસેલ્સ ફાટી જાય, એમ તેમની પાસે સુવિધાઓ વધી છે. પણ જ્ઞાાન કે ડહાપણ વધ્યું નથી. દેખાદેખી, સંકુચિતતા, અંધશ્રદ્ધા, લોભ, હરીફાઈ વધે છે. એમને પેકેજડ ફૂડ ખાવું છે, અને પેકેજ્ડ એજ્યુકેશન લેવું છે ! એનઆરઆઈ મૂરતિયા/સલૂન કટ હેરસ્ટાઈલ/ટુવ્હીલર કે ટીવી એમના ખ્વાબ છે. એમને ભવિષ્ય બદલાવવું નથી. ઈતિહાસ સર્જવો નથી. મેચ જોઈ, ગુટકા ખાઈ કે ગુટકામાંથી ગીતાપાઠ કરી સૂઈ જવું છે.

પણ નાની પાલખીવાલા કહેતા એમ જે મહાન ભારત સ્વતંત્રતા પછી ‘પાવરહાઉસ’ થવાનું હતું, એ ‘પૂઅરહાઉસ’ થતું જાય છે. સ્વર્ગસ્થ ઘનશ્યામદાસ બિરલાએ કહ્યું, ”ભારતે સંપત્તિનું સર્જન કરવું જોઈએ. રોજગાર વધારવા જોઈએ. હું મૂડીવાદી છું, જે સમાજવાદમાં માને છે. મારો સમાજવાદ ગરીબીની સમાનતા નથી, પણ જીવનધોરણ બધા માટે સુધારી દરેકને સમાન તક મળે અને બહેતર જીંદગી જીવવા મળે એ છે !”

સોરી. આપણને અર્ધનગ્ન પોસ્ટરની જેટલી ફિકર થાય છે, એટલી અર્ધનગ્ન અવસ્થામાં ફરતા ભારતના ભાવિ નાગરિકોની નથી થતી. આપણે તો એ દ્રશ્યો દેખાય નહિ, માટે ચેનલ બદલાવી નાખવી છે. પણ ટીવી ઓફ કરવાથી સિગ્નલ ઓફ થતા નથી. પ્રજાસત્તાક ભારત રાષ્ટ્રના કેટલા બાળકો જેમ-તેમ કરી યુનિફોર્મ ચડાવી હોંશે હોંશે સ્કૂલે જાય છે ? ….અને બદલામાં એમને કશું મળતું નથી. મોટા થાય એમ એમની આંખોમાં સપનાના દીવા ઓલવાઈ ગયા પછીનો હતાશાનો ધૂમાડો બાકી બચે છે. બીજું કંઈ નહિ, તો આવા કામ કરનારા લોકો માટે શાબાશી-આશ્વાસનના બે શબ્દો તો આપણે આપી શકીએ.

અને આ દેશના નફ્ફટ, નપાવટ, નાલાયક, નીચ, નકામા, નઘરોળ, નાગા અધિકારીઓ, નેતાઓ, વેપારીઓ અને હાઈ સોસાયટીના મોટા ભાગના વર્ગને તો એમ જ છે કે ૨૬ જાન્યુઆરી એમના માટે છે. એમને પ્રજા નહિ, સત્તા જ દેખાય છે ! એ માત્ર પૈસો અને પ્રતિષ્ઠા જ નથી હડપી ગયા. પેલા શ્રમજીવી બાળકોના આવનારા અને શ્રમિક વૃધ્ધોના વીતી ગયેલા વર્ષો પણ જમી ગયા છે !

છી ! હાક થૂ !

(શીર્ષક પંક્તિ:કતીલ શિફાઈ)

# ગયા વર્ષે ૨૬ જાન્યુઆરીએ લખેલો લેખ, આ વર્ષે ય કશું ના બદલાયું એના વસવસા સાથે ! 

 

 
51 ટિપ્પણીઓ

Posted by on જાન્યુઆરી 26, 2013 in india

 

લા મિઝરાબનો શરાબ !

victor hugo 1

આજે મારી કોલમ સ્પેકટ્રોમીટરમાં અત્યાર સુધીમાં મેં વાંચેલા તમામ પુસ્તકોમાં સર્વાધિક પ્રિય એવી ૧૫૦ વર્ષ જૂની ફ્રેંચ ક્લાસિક “લા મિઝરાબ” ( Les Miserables )પર લખ્યું અને એ વાંચવા માટે ઇન્કવાયરીનો મારી પર ધોધ વરસી પડ્યો !

મારાં લેખો તો હજુ ય આના પર આવશે, એટલે એ એકસાથે અહીં મુકીશ પછીથી..પણ અત્યાર પૂરતી આ પોસ્ટ વાંચનરસિયાઓ માટે.

ગુજરાતીમાં આ કૃતિના એકથી વધુ અનુવાદ થયા છે પણ અંગત વિનંતી છે કે એનો અંગ્રેજી અનુવાદથી પણ સરસ આનંદ ઉઠાવવો હોય તો મૂળ ૧૯૦૦થી વધુ પાનાંની ફ્રેંચ પરના ૧૪૬૩ પાનાં અંગ્રેજીમાં થયા – એની ય આબાદ ચરબી ઉતારી, એકદમ રસાળ સ્વરૂપમાં દાયકાઓ પહેલા ગુજરાત સમક્ષ મુકનાર મૂળશંકર મો. ભટ્ટ ( સાહસિકોની સૃષ્ટિ વાળા સ્તો ! )નો “દુ:ખિયારાં” જ અચૂકપણે વાંચવો.

ભાવનગરના સંસ્કાર સાહિત્ય મંદિરે બહાર પાડેલી એની છેલ્લી આવૃત્તિ હાલ તો બજારમાં અપ્રાપ્ય છે. ( મારી પાસેની કોપી ઝેરોક્સ કરાવવા માટે આજે કુલ ૪ વિનંતીઓ સ્વીકારી ! માટે  ક્યાંય ન મળે તો મને કહેજો અહીં કોમેન્ટ દ્વારા ). સારી લાયબ્રેરીમાં એ મળે. આજે મૂળશંકરભાઈના પુત્ર વિક્રમભાઈનો ફોન આવ્યો અને એમણે કહ્યું કે બે ભાગનું એક ભાગમાં સંકલન કરી સચિત્ર સંસ્કરણ અમદાવાદનું ગુર્જર પ્રકાશન તૈયાર કરે છે. થાય ત્યારે ખરું. છતાં ય ત્યાં તપાસ કરજો. પણ ફરીને કહું છું, તક મળે અને ગુજરાતી વાંચતા આવડે ( એટલે તો તમે આ ય વાંચતા હશો ને ! ) તો જીવનમાં એક વાર એ “દુખિયારાં” વાંચજો, વાંચજો અને વાંચજો જ.

જેમને અંગ્રેજીમાં જ વાંચવી છે , એમના માટે તો એ શોધવી સાવ આસાન છે, છતાં એટલી ય તસ્દી ના લેવી હોય તો આ રહી એ ડાઉનલોડ કરવાની લિંક.

http://www.gutenberg.org/ebooks/135

મૂળ ફ્રેંચ કૃતિ પરથી નાટકો અને ફિલ્મો પારાવાર ઘણી ભાષામાં સર્જાયા છે. અત્યારે જે ફિલ્મ ઓસ્કાર ગજવે છે – એ એના સુપરહિટ મ્યુઝિકલ પરથી બની છે ( એટલે ભારતમાં ચાલવાના ચાન્સ સાવ ઓછા ! ગુજરાતમાં અત્યારે ફક્ત અમદાવાદમાં પીવીઆર /સિનેપોલિસ ખાતે છે ). મારાં જેવા હરેડ બંધાણીને ટ્રેલર નીરખીને ખબર પડી જાય કે ડાયરેક્ટર ટોમ હૂપર ( કિંગ્સ સ્પીચ) એને ઘોળીને પી ગયા છે, ને પુરો ન્યાય આપ્યો છે. ઉમદા અભિનેતા હ્યુ જેકમેનને જીન-વાલજીન / જ્યાં-વાલજ્યાં તરીકે લીધો એ જ સો ટચની પસંદગી છે, હ્યુગોના વર્ણન મુજબનો જ બાંધો અને ચહેરો છે એનો ! એ ફિલ્મનું ટ્રેલર અને ફર્સ્ટ લૂક અહીં નિહાળો :

એક ફિલ્મ લિઆમ નીસન અને ઉમા થર્મનને લઈને પણ ૧૯૯૮માં  હોલીવૂડમાં બનેલી , એનું ય ટ્રેલર જોઈ લો.

લા મિઝરાબના મ્યુઝિકલ ઓપેરા / નાટકને ગ્રાન્ડ સક્સેસ મળી એ માનમાં થયેલું સ્પેશ્યલ સંગીતમ્ય સ્ટેજ પરફોર્મન્સ આખું અહીં માણો :

એક જૂની લાંબી ફિલ્મ પણ એના પર ૧૯૫૭માં બનેલી એ આખી સબટાઈટલ સહિત અહીં જોઈ શકાશે :

અને ૨૦૦૦માં ફ્રેન્ચોએ બનાવેલી એક ફિલ્મ પણ અહીં બે ભાગમાં મોજુદ છે :

લો, આટલો ખજાનો ખુલ્લો કર્યો……નવી ફિલ્મ અત્યારે થીએટરમાં જઈને જોજો અને દુ:ખિયારાં મેળવીને વાંચજો એટલે દુખતી આંખે અને વહેલી સવારનો પ્રવાસ હોવા છતાં કરેલો આ ઉજાગરો લેખે લાગે ! હજુ મારી કોલમમાં તો લેખ આવશે… અહીં પણ પોસ્ટ્સ આવશે…આફ્ટરઓલ, અપુન કિ ફેવરિટ હૈ ભાઈ ! ઔર ૧૫૦ સાલોં સે દુનિયા કી ભી ! નશો કરાવી દે એવું શબ્દસૌંદર્ય છે એમાં !

જય વિક્ટર, જય મૂળશંકર, જય હૂપર… 🙂

 
88 ટિપ્પણીઓ

Posted by on જાન્યુઆરી 21, 2013 in art & literature, cinema

 

મુકામ પોસ્ટ : ૨૦૧

વેલ, વેલ, વેલ….કહો દિલ સે, શુક્રિયા ફિર સે….આ “બ્લોગબચુડિયા”ની તો વળી ૨૦૦ પોસ્ટ્સ થઇ ગઈ લાસ્ટ પોસ્ટ સાથે ( ઝહેનસીબ, હુસેનસા’બ….આ બ્લોગ તમારી કલાની માફક તમારે ખાતર દિમાગથી નહિ, દિલથી બનાવ્યો હતો અચાનક અને દિલના અવાજની ગૂંજ ગર્જના ના બને તો નવાઈ ! 😛 )

હવે આમાં કહેવા જેવું અને આભાર માનવા જેવું તો વારંવાર કહેવાઈ ગયું… નયે રંગરૂટ,..વાંચી લો અહીં , અહીં , અહીં , અહીં , અહીં, અહીં અને અહીં ! ( હીહીહીહી નો કેવો પ્રાસ બેસે છે નહિ? 😉 )

એટલે અત્યારે ફક્ત વર્ડપ્રેસે જ તૈયાર કરી મોકલાવેલો ૨૦૧૨નો એન્યુઅલ રિપોર્ટ. અંગ્રેજી લખાણ નીચે લિંક ક્લિક કરશો તો આખો વાંચવા મળશે. ટૂંકો અને રસાળ છે. ગુજરાતી નેટવિશ્વમાં આ ગ્રહ “આધે મેં રામ, આધે મેં ગામ” જેવો છે – એવું હું નહિ, કંપની સરકાર જ કહે છે…અને એ ય એવા વરસમાં જ્યાં અમારા પ્રવાસો અને પપ્પાની બીમારીને લીધે ક્યારેક તો સળંગ મહિના સુધી પોસ્ટ મૂકી ના શકાઈ હોવા છતાં !  કિરપા માલિક કી, કરમ આપ કી મહોબ્બત કા.

The WordPress.com stats helper monkeys prepared a 2012 annual report for this blog.

Here’s an excerpt:

About 55,000 tourists visit Liechtenstein every year. This blog was viewed about 490,000 times in 2012. If it were Liechtenstein, it would take about 9 years for that many people to see it. Your blog had more visits than a small country in Europe!

Click here to see the complete report.

અને બોનસમાં વેલ, આ વખતની મારી રિયલ  સ્વજનો  સાથેના મિલનના વાર્ષિક મોકા સરીખી  બર્થ ડે પાર્ટી ( આ વખતે દશેરા હતો એ દિવસ , ૨૪ ઓક્ટોબર, ૨૦૧૨ ) ની આ ગયા વર્ષ જેવી તસવીરી ઝલક એ પછી તરત જ ત્રાટકેલા પપ્પાની તબિયતના તોફાનને લીધે લઇ ગઈ, અને હવે તો બહુ મોડું થયું…પણ આ ૨૦૧મી પોસ્ટ નિમિત્તે અંગત મિત્રમંડળની આ મેહફિલની જસ્ટ ઝલક આ પ્લેનેટજેવી પરિવાર માટે…ચૂંટેલી થોડીક તસવીરો નીચે કેપ્શન છે જ.

jvbd 15

ઈમ્પીરિયલ….એ રિયલ જેમ ફ્રોમ માય ડિઅર ફ્રેન્ડ્સ શેઠ ફેમિલી…માય ફેવરિટ 🙂

આર્ટિસ્ટ મિત્ર ગિરીશ ચૌહાણણી બર્થ ડે ગિફ્ટ...બાબલો જય સાથે બાઘડો જેવી...એ વિશાળ ફ્રેમ પર બધાએ બહુ મસ્ત મસ્ત મેસેજીઝ લખ્યા...

આર્ટિસ્ટ મિત્ર ગિરીશ ચૌહાણની બર્થ ડે ગિફ્ટ…બાબલો જય સાથે બાઘડો જેવી…એ વિશાળ ફ્રેમ પર બધાએ બહુ મસ્ત મસ્ત મેસેજીઝ લખ્યા…

jvbd3

વાયોલેટ ફ્રુટ કેક !

અને એ એ કેક કટિંગનો સ્પેશ્યલ ગેસ્ટ ઓફ પ્લેઝર ..ગટુડિયો છોટા ભીમ માસ્ટર જહાન એના વ્હાલા  પપ્પા ઘનશ્યામ સાથે , જેનો ખુદનું ફર્સ્ટ બર્થ ડે સેલિબ્રેશન એ પાર્ટીના એક વીક પછી હતો અને એની મમ્મી અને ફ્રેન્ડ લાઈક ફેમિલી એવી બીજલનો તો બીજે જ દિવસે ! ( અને પાછળ ઉભો છે અમારો કૌટુંબિક જીવનદાતા ડૉ.ચિરાગ.. )

અને એ એ કેક કટિંગનો સ્પેશ્યલ ગેસ્ટ ઓફ પ્લેઝર ..ગટુડિયો છોટા ભીમ માસ્ટર જહાન એના વ્હાલા પપ્પા ઘનશ્યામ સાથે , જેનો ખુદનું ફર્સ્ટ બર્થ ડે સેલિબ્રેશન એ પાર્ટીના એક વીક પછી હતો અને એની મમ્મી અને ફ્રેન્ડ લાઈક ફેમિલી એવી બીજલનો તો બીજે જ દિવસે ! ( અને પાછળ ઉભો છે અમારો કૌટુંબિક જીવનદાતા ડૉ.ચિરાગ.. )

એક ઔર હેપીવાલા બર્થ ડે પપ્પા અને મામા સાથે...

એક ઔર હેપીવાલા બર્થ ડે પપ્પા અને મામા સાથે…અને બધી કિડ્સ ગેંગ ઓફ કોર્સ ! 🙂

પહેલી બાઈટ પપ્પાને...

પહેલી બાઈટ પપ્પાને…

બીજી મને....

બીજી મને….

અને ત્રીજી પાર્ટીના સૌથી ટબુકડા મહેમાન જહાનને !

અને ત્રીજી પાર્ટીના સૌથી ટબુકડા મહેમાન જહાનને !

દર વર્ષે ડોક્ટર મિત્રો, સ્કુલ ટાઈમના હજુ યે સાથે રહેલો દોસ્તો , અંગત મિત્રો અને મનગમતા પારિવારિક સ્વજનોને સપરિવાર મળવા માટે દશેરાની મારી જન્મતિથીની મિજબાની નિમિત્ત બને છે..એ સહુના તેજપુંજ પર તો મારો થોડોઘણો પ્રકાશ છે..એ બધાનો ફરી વાર ખાસ આભાર...એમણે ગિફ્ટ એટલે જ લઇ આવવાની હોતી નથી પણ હું સામેથી પ્રતીક રૂપે કશુંક આપીને ઋણ ઉતારવા પ્રયાસ કરું છું..તો ય પ્રિય કિન્નર આચાર્યે સાચે જ પ્લેઝન્ટ સરપ્રાઈઝ આપ્યું...લેવાનો ઇન્કાર ના થઇ શકે એવી ગિફ્ટ..અમારા ઇન,મીન, તીનના પરિવારની મેમોરેબલ મોમેન્ટસનું કોલાજ.  એ બહાને પાર્ટીમાં સ્વ.મમ્મીની પણ હાજરી પુરાઈ ગઈ ! :-"

દર વર્ષે ડોક્ટર મિત્રો, સ્કુલ ટાઈમના હજુ યે જોડે રહેલો દોસ્તો , અંગત મિત્રો, વ્યવસાયથી વહાલ સુધી પંહોચેલા પ્યારા સાથીઓ અને મનગમતા પારિવારિક સ્વજનોને સપરિવાર મળવા માટે દશેરાની મારી જન્મતિથીની મિજબાની નિમિત્ત બને છે..એ સહુના તેજપુંજ પર તો મારો થોડોઘણો પ્રકાશ છે..એ બધાનો ફરી વાર ખાસ આભાર…એમણે ગિફ્ટ એટલે જ લઇ આવવાની હોતી નથી પણ હું સામેથી પ્રતીક રૂપે કશુંક આપીને ઋણ ઉતારવા પ્રયાસ કરું છું..તો ય પ્રિય કિન્નર આચાર્યે સાચે જ પ્લેઝન્ટ સરપ્રાઈઝ આપ્યું…લેવાનો ઇન્કાર ના થઇ શકે એવી ગિફ્ટ..અમારા ઇન,મીન, તીનના પરિવારની મેમોરેબલ મોમેન્ટસનું કોલાજ. એ બહાને પાર્ટીમાં સ્વ.મમ્મીની પણ હાજરી પુરાઈ ગઈ ! :-“

તો થેન્ક્સ ગ્રહવાસીઓ અને પ્રવાસીઓ…જેવા ૨૦૦ પોસ્ટ સુધી ફળ્યા, એવા આગળે ય ફળજો… 🙂 😀

 
45 ટિપ્પણીઓ

Posted by on જાન્યુઆરી 17, 2013 in personal

 

માઝમ રાતે શીત લહર….. :-“

winter1

આજે મારી વ્હાલી મોસમ શિયાળા પરનો મારો વધુ એક ( પણ એકનો એક નહિ, હોં કે ! 😉 ) આ લેખ છપાયો છે.

અહીં સૌરાષ્ટ્રમાં એકદમ મસ્ત ઠંડી પડી રહી છે, જો કે હમણાં મેં અમુક કારણોસર સોશ્યલાઈઝિંગ ખાસ્સું ઓછું કરી નાખ્યું છે. પણકૂઊઊલ કોલ્ડ  ફીલ કરવાની ચિલ પિલ લઉં જ છું . 😛

લેખમાં મારું અતિપ્રિય લંકા ફિલ્મનું સીમા સૈનીએ લખેલું સોંગ (lyrics) મુક્યું છે, એનો યુટ્યુબ વિડીયો અધુરો છે, માટે આખું ગીત આ શિયાળુ રાત્રિએ અહીં સાંભળો…ખૂબસુરત કવિતા, હૃદયસ્પર્શી કમ્પોઝીશન. એકાંતને ખાલીપાથી ભરપૂર કરે એવી અનુભૂતિ. જસ્ટ ફ્લો વિથ સ્નોફોલ.

અને લેખમાં ટાંકેલી સ્વરોત્તમ પુરુષોત્તમ ( ઉપાધ્યાય )ની એક અદભૂત તરજમાં બદ્ધ કૃતિ ( જે ડિજીટલ રિ-મેક બવધુ સારી એરેન્જમેન્ટ સાથે થાય તો જલસો પડી જાય ! રવીન નાયક જેવા મિત્રો સ્ટેજ પર તો કરે જ છે ) વેણીભાઈ પુરોહિતની માઝમ રાતે આખી અહીં વાંચો…અને પછી સાંભળો અહીં આ લિંક પર લતાના અવાજમાં !

        માઝમ રાતે નીતરતી નભની ચાંદની
	અંગે અંગ ધરણી ભિંજાય માઝમ રાતે

	માઝમ રાતે નીતરતી નભની ચાંદની
	અંગે અંગ ધરણી ભિંજાય માઝમ રાતે

	સૂનો રે મારગ ને ધીમો ધીમો વાયરો
	એના જોબનિયા ઘેલા ઘેલા થાય

	આભલા ઝબૂકે એની સંગ રે સુંદર
	ઓ..ગીત કાંબિયુંનું રેલાય

	હે રે એને જોઈ આંખ અપલંકી થાય
	માઝમ રાતે

	માઝમ રાતે નીતરતી નભની ચાંદની
	અંગે અંગ ધરણી ભિંજાય માઝમ રાતે

	કેડે બાંધી'તી એણે સુવાસણી
	એમાં ભેદ ભરેલ અણમોલ

	એક ડગલું એક નજર એની
	એનો એક કુરબાનીનો કોલ

	એક ડગલું એક નજર એની
	એનો એક કુરબાનીનો કોલ

	એ ઝૂલે ગુલ ફાગણનું ફુલ દોલ, ફુલ દોલ
	માઝમ રાતે

	માઝમ રાતે નીતરતી નભની ચાંદની
	અંગે અંગ ધરણી ભિંજાય માઝમ રાતે

	નેણમાંથી નભના રંગ નીતરે રે
	એનો ઝીલણહારો રે દોલ
	હશે કોઈ બડભાગી વ્હાલિડો પ્રીતમ
	જેને હૈડે ફોરે ચકોર
	હે સપનાની કૂંજ કેરો મયુર

	માઝમ રાતે
	માઝમ રાતે નીતરતી નભની ચાંદની
	અંગે અંગ ધરણી ભિંજાય માઝમ રાતે....

વેલકમ વિન્ટર…..સીઝન ટુ ગેટ વોર્મ હગ ફ્રોમ ફર્મ સ્વેટર 🙂

 
17 ટિપ્પણીઓ

Posted by on જાન્યુઆરી 9, 2013 in art & literature, cinema, feelings, romance

 

યે વકત કયા હૈઃ જવાબ વગરનો સવાલ !

travel 10


યે વકત કયા હૈ?

યે કયા હૈ આખિર કિ જો

મુસલસલ (લગાતાર) ગુજર રહા હૈ

યે જબ ન ગુજરા થા,

તબ કહાં થા?

કહીં તો હોગા…

ગુજર ગયા હૈ

તો અબ કહાં હૈ

કહીં તો હોગા

કહાં સે આયા કિધર ગયા હૈ

યે કબ સે કબ તક કા સિલસિલા હૈ


યે વકત કયા હૈ?

યે વાકયે (ઘટનાઓ),

હાદસે (અકસ્માતો)

તસાદૂમ (ટકરાવ), હર એક ગમ

ઔર હર એક મસર્રત (ખુશી)

હર એક અઝીયત (તકલીફ)

હર એક લજ્જત (આનંદ)

હર એક તબસ્સુમ (સ્મિત)

હર એક આંસૂ, હર એક નગ્મા

હર એક ખૂશ્બૂ

વો જખ્મ કા દર્દ હો

કિ વો લમ્સ (સ્પર્શ) કા જાદૂ

ખુદ અપની આવાઝ હો

કિ માહોલ કિ સદાયેં

યે જહન મેં બનતી ઔર

બિગડતી હુઇ ફિઝાયેં

વો ફિક્ર મેં આયે ઝલઝલે (ભૂકંપ) હો

કિ દિલ કી હલચલ

તમામ અહેસાસ, સારે જઝબે

યે જૈસે પત્તે હૈ

બહતે પાની કી સતહ પર

જૈસે તૈરતે હૈ

અભી યહાં હૈ, અભી વહાં હૈ

ઔર અબ હૈ ઓઝલ !

દિખાઇ દેતે નહીં હૈ, લેકિન

યે કુછ તો હૈ

જો કિ બહ રહા હૈ

યે કૈસા દરિયા હૈ

કિન પહાડોં સે આ રહા હૈ

યે કિસ સમંદર કો જા રહા હૈ

યે વકત કયા હૈ?


કભી કભી મૈં યે સોચતા હૂં

કિ ચલતી ગાડી સે પેડ દેખો

તો ઐસા લગતા હે

દૂસરી સમ્ત (દિશા) જા રહે હૈ

મગર હકીકત મેં

પેડ અપની જગહ ખડે હૈ

તો કયા યૈ મુમકિન હૈ

સારી સદિયાં

કતાર અંદર કતાર

અપની જગહ ખડી હો

યે વકત સાકિત (સ્થિર) હો

ઔર હમ હી ગુજર રહે હો!

ઇસ એક લમ્હે મેં સારે લમ્હે

તમામ સદિયાં છુપી હુઇ હોં


ના કો આઇંદા (ભવિષ્ય),

ન ગુજીશ્તા (ભૂતકાળ)

જો હો ચૂકા હૈ

વો હો રહા હૈ

જો હોનેવાલા હૈ

હો રહા હૈ

મૈં સોચતા હૂં

કિ કયા યે મુમકિન હૈ

સચ યે હો

કિ સફરમેં હમ હૈ

ગુજરતે હમ હૈ

જીસે સમજતે હૈ હમ ગુજરતા હૈ

વો થમા હૈ

ગુજરતા હૈ યા થમા હુઆ હૈ

ઇકાઇ હૈ યા બંટા હુઆ હૈ

હે મુજમિન્દ(જામેલો)

યા પિધલ રહા હૈ

કિસે ખબર હૈ, કિસે પતા હૈ

યે વકત કયા હૈ


યે કાઇનાતે અઝીમ (વિશાલ બ્રહ્માંડ)

લગતા હૈ અપની અજમત (મહાનતા) સે

આજ ભી મુતમઇન (સંતુષ્ટ) નહીં હૈ

કિ લમ્હા લમ્હા

વસીઇતર ઔર વસીઇતર (વિશાળ)

હોતી જા રહી હૈ

યે અપની બાહેં પસારતી હૈ

યે કહકશાંઓ (આકાશગંગાઓ) કી

ઉંગલિયોં સે

નયે ખલાઓ (અંતરિક્ષો) કો

છૂ રહી હૈ


અગર યે સચ હૈ

તો હર તસવ્વુર (કલ્પના) કી

હદ સે બાહર

મગર કહીં પર

યકીનન એસા કોઇ ખલા હૈ

કિ જીસ કો ઇન કહકશાંઓ કિ

ઉંગલિયો ને

અબ તક છુઆ નહીં હૈ

ખલા, જહાં કુછ હુઆ નહીં હૈ

ખલા કિ જીસને કિસી સે ભી

‘કુન’ (સૃષ્ટિ રચવાનો ઇશ્વરીય આદેશ)

નહીં સુના હૈ

જહાં અભી તક ખુદા નહીં હૈ

વહાં કોઇ વકત ભી ન હોગા

યે કાઇનાતે અઝીમ ઇક દિન

છૂએગી ઉસ અનછુએ ખલા કો

ઔર અપને સારે વજૂદ સે

જબ પુકારેગી ‘કુન’

તો વકત કો ભી જન્મ મિલેગા


અગર જનમ હૈ તો મૌત ભી હૈ

મૈં સોચતા હૂં, યે સચ નહીં હૈ

કિ વકત કી કોઇ ઇબ્તિદા (આદિ) હૈ

ન ઇન્તહા (અંત) હૈ

યે ડોર લંબી બહુત હૈ લેકિન

કહીં તો ઇસ ડોર કા સિરા હૈ

અભી યે ઇન્સાં ઉલઝ રહા હૈ

કિ વકત કે ઇસ કફસ (પિંજરા) મેં

પૈદા હુઆ

યહીં વો પલા બઢા હૈ

મગર ઉસે ઇલ્મ (ભાન) હો ગયા હૈ

કિ વકત કે ઇસ કફસ કે બહાર ભી

ઇકા ફિઝા હૈ

તો સોચતા હૈ, પૂછતા હૈ

યે વકત કયા હૈ?

* * *

‘ઇટ્‌સ એ લોંગ પોએમ… યક્સ!’ કહીને વાંચતા પહેલાં જ થાકીને એ પડતી મૂકનારાઓ માટે કે વાંચીને હાંફતા હાંફતા આંખો મીંચી ગ્લાસ ભરીને પાણી ગટગટાવનારાઓ માટે આ રચના નથી. કારણ કે જાવેદ અખ્તરની માફક કે ઉપનિષદના ૠષિની માફક કે વિજ્ઞાની આઇન્સ્ટાઇનની માફક એમને કદી એ સવાલ સતાવતો નથી : યે વક્ત કયા હૈ?

જુઓ, જાવેદ અખ્તરની આ એક અઝીમોશ્શાન ઉર્દુ રચનામાં કળા, અઘ્યાત્મ અને વિજ્ઞાન ત્રણેનો ત્રિવેણી સંગમ થયો છે. મેટ્રિકસ ફિલ્મના કાલ્પનિક નાયક નિયોથી લઇને ટ્રાઇમ ટ્રાવેલની ફિકશન રચનારા એચ. જી. વેલ્સ સુધીનાને આ સવાલ પજવે છે. એકચ્યુલી, જે કોઇ જરાક ઉંડાણથી જીંદગી જાણે છે, અને વિચારે છે… એ કયારેક બીજાને નહિ, તો પોતાની જાતને પૂછી બેસે છેઃ વોટ ઇઝ ટાઇમ?

આ પ્રશ્ન પૂછાય કે પશ્ચિમ જવાબ માટે તરત જ સ્ટીવન સ્પીલબર્ગ જેવાઓની સાયન્સ ફિકશન ફિલ્મોથી લઇ સ્ટીફન હોકિંગ જેવાઓની સાયન્સ ફેકટ કહેતી ચોપડીઓ સુધી દોટ મુકશે… અને પૂર્વ ધર્મગ્રંથોના ખોળામાં લપાઇ જશે… જીસસથી જીબ્રાન, મહંમદથી મોહન, બુદ્ધથી મહાવીર, ભગવદ્‌ ગીતાથી કઠોપનિષદ- બધે એક જ સવાલનો ઉત્તર શોધવાનો તડફડાટ- સમય શું છે? માયા છે? મિથ્યા છે? સત્ય છે? શક્તિ છે?

વઘુ એક વર્ષ  હમણાં જ પસાર થઇ ગયું… સટાસટ, ફટાફટ… કેલેન્ડરના પાનાઓ ફાટતાં રહે છે. જીંદગી રફતાર પકડતી રહે છે. ફરી એ જ દિવાળી, એ જ ૩૧ ડિસેમ્બર, એ જ મીઠાઇઓ, હેપી ન્યુ ઇયરના સંદેશાઓ, મહેફિલો… ફરી એ જ પ્રકાશ પછીનો અંધકાર, સન્નાટો, સૂનકાર… પાર્ટી પુરી થયા પછી ભીતર વાગતા રહેતાં કોલાહલના ભણકારા! આ બઘું ફરી થશે, ફરી આવશે, ફરી વિખરાશે, ફરી રચાશે… શંકરાચાર્યે ગિન્નાઇને કહી દીઘું હતું:  ‘પુનરપિ જન્મમ્‌, પુનરપિ મરણમ્‌, પુનરપિ જનની જઠરે શયનમ્‌… ભજ ગોવિંદમ્‌ મૂઢમતે!’

વેલ, આ સૂચનનો પૂર્વાર્ધ ઘારો કે વાસ્તવિકતા છે: ફરી જન્મવાનું, મરવાનું, એ જ રીતે માના ગર્ભમાં સૂવાનું ને અવતરવાનું…. પણ ઉત્તરાર્ધ માન્યતા છે. મૂઢમતિઓ ભજ ગોવિંદમ્‌ કર્યા કરીને મૂઢમાંથી જડ બની જાય છે. માનસિક રાહતનો અહેસાસ એટલે થાય છે કે મનમાં બીજા વિચારોને નામજપના બહાને આપણે પ્રવેશવા દેતાં નથી. ઘરમાં બેસીને વરસાદથી બચવાનો વટ મારવા જેવી વાત છે. ખળભળાટમાં ચાલવું અગ્નિપથની યાત્રા છે. જગતમાં ઘણી વાર ઉત્તમ કળાનું સર્જન શાંતિને બદલે અકળામણમાં, આનંદને બદલે પીડામાંથી થતું હોય છે.

અને એ કળા, એક શાયર પૂછે છેઃ સમય શું છે? માણસ કેમ નાના-મોટા ‘રૂટિન’થી ઝટ કંટાળી જાય છે? માણસ કેમ એકના એક પ્રકારે વર્ષો સુધી જીવવામાં કદી કંટાળતો નથી? આ વિરોધાભાસો કેમ? અલ્ટીમેટલી આ બધાનો અંત શું? જન્મ્યા, મોટા થયા, મજા કરી, પરણ્યા, બીજાને જન્માવ્યા, બુઢ્ઢા થયા, સલાહો આપી, મર્યા… ચિન્તકો કહેશે… સંન્યાસ લો, સાક્ષીભાવ રાખીને મોક્ષ મેળવો, નિર્વાણ પામો…

મોક્ષ? એની કલ્પના પણ થથરાવી મૂકે તેવી નથી? પરમ શાંતિ, પરમ ચૈતન્ય, ઇશ્વરમાં એકાકાર…. પણ પછી યે શું? બસ? ફુલ સ્ટોપ? ધ એન્ડ? ખત્મશત? યાને કે શૂન્યાવકાશ… યાને કે ચિરમૃત્યુ, બેહોશી, સ્વપ્ન નિદ્રા.. ફરીથી જાગી ન શકાય તેવી!

જો અંધકાર છે, તો પ્રકાશનું અસ્તિત્વ છે. એમ સર્જકતા, વિચાર અને સંવેદનો છે તો જ જીવનનું, આનંદનું, શાંતિની સુખાનુભૂતિનું અસ્તિત્વ છે. પરમ શાંતિ એટલે ચરમ નિષ્ક્રિયતા! જે અવસ્થાએ આ કશું જ ન રહે, ત્યાં પહોંચ્યા તો પણ શું? નથંિગ! પૂર્ણથી પૂર્ણ કહો કે નથિંગ ટુ નથિંગ!

પણ કાળ, એઝ રાઈટલી પોઈન્ટેડ આઉટ બાય જાવેદસા’બ… આપણા માટે છે. સમય કદાચ કોઈ ભાગ્યવિધાતા પરમાત્માની નહિ, માણસની શોધ છે. ઈસ્વીસનો કે વિક્રમ સંવતો પહેલાં પણ માણસજાત હતી, જીંદગી હતી. પૃથ્વી પરના દિવસ-રાત કે કલાકો સૂર્યમાળાના જ બાકીના સભ્યો પર લાગુ નથી થતા… આ વર્ષ, માસ, દિવસ, કલાક તો આપણી સુવિધા માટેનું સર્જન છે. તારીખો નહિ હોય તો શ્વાસ અટકી જવાના છે? શ્વાસના અટકવાથી સમય થંભી જશે? કાળનું સર્જન માણસે કર્યું છે કે માણસનું સર્જન કાળે?

વક્ત, ઈન્સાન છે ત્યાં સુધી જ છે. આપ મુઆ પીછે ડૂબ ગઈ દુનિયા. પછી આ તવારિખ, આ કેલેન્ડર, આ ઘડિયાળ… એ બધાનું શું કામ? ડેડબોડીને ડેડલાઈન હોતી નથી. માણસના જન્મ સાથે જ એના માટેનો સમયનો જન્મ થાય છે. એના મૃત્યુ સાથે જ એના પૂરતો એનો અંત! અખ્તરજી તો એટલે જ પૂછી નાખે છે કેઃ જેમ ટ્રેન દોડતી હોય ત્યારે આપણે સ્થિર લાગીએ, અને બહાર સ્થિર રહેલા વૃક્ષો દોડતા લાગે… એવો આ ભ્રમ નથી ને? કે આપણે ઉભા છીએ, અને સદીઓ સરપટ દોડી રહી છે!

વિજ્ઞાને સાપેક્ષવાદની મદદથી સિદ્ધ કર્યું છે કે આ સંસાર જ નહિ, સમગ્ર બ્રહ્માંડમાં પ્રકાશના વેગ સિવાય કશું જ અચળ-અફર નથી! (એટલે બધી સંસ્કૃતિમાં અલૌકિક અનુભૂતિ પ્રકાશરૂપે થતી હશે?) સમય પણ નહિ! સાપેક્ષવાદની એક લીટીમાં સમજૂતી સ્વયં આઈન્સ્ટાઈને આપી હતીઃ રેલ્વે સ્ટેશન પર પ્રેમી ૧૦ મિનિટ પ્રેયસીની રાહ જુએ એ એને ૧ કલાક જેવી લાગે અને પ્રેયસીના આગમન પછી ૧ કલાક એની સાથે વાતો કરે એ ૧૦ મિનિટ જેવી લાગે! સમય ખરેખર એક જીંદગીના માઈલેજ માપતો એકમ છે, કે ફક્ત એક અનુભૂતિ છે? ટાઈમ, ટુ મેઝર ઓર ટુ ફીલ? કાળા વાળ શ્વેત થાય, ગુલાબી ગાલ પર કરચલી પડે… રીખતું બાળક ચાલતું થાય… બધે જ સમય દોડતો રહે છે.

વક્ત વક્ત કી બાત હૈ, ‘જબ જો જો હોના હૈ તબ તબ સો સો હોતા હૈ’ કહી બેઠા રહેવું કે ‘સોચના ક્યા જો ભી હોગા દેખા જાયેગા’ કહીને દોડતા રહેવું?

છે કોઈ જવાબ? યે વક્ત ક્યા હૈ? એ જવાબ મળે તો બીજો સવાલ પ્રગટશેઃ આ સમયનો સર્જક કોઇ છે? એની ગતિ વિકાસ છે કે વિનાશ?

કોઈક વખતે સમય મળ્યે એમાં ભેજાનું દહીં જમાવીશું ..!

ફાસ્ટ ફોરવર્ડ

Today is tomorrow you worried about yesterday! (માર્ક ટ્‌વેઈન)

# વર્ષો પહેલાનો એક લેખ, સમયની રેતી ખંખેરીને ૨૦૧૩ના આરંભે પુન: સજીવન…..હેપી ન્યુ ઈયર, રીડરબિરાદર !

 
47 ટિપ્પણીઓ

Posted by on જાન્યુઆરી 1, 2013 in philosophy

 
 
%d bloggers like this: