RSS

Monthly Archives: માર્ચ 2013

યે અંદર કી બાત હૈ ! ;)

વન્સ અપોન અ ટાઈમ અમે બ્યુટી કોન્ટેસ્ટના ફાઈનલ ક્વેશ્ચન એન્સર રાઉન્ડમાં પૂછી શકાય એવો એક સવાલ આર્ટીકલમાં પૂછેલો.

“જો અંદર પહેરવાના અન્ડરવેર આપણા સહિત કોઈ જોવાનું જ ના હોય ( અને જે જોવાના હોય એ તો મોટે ભાગે એ ઉતારી નાખવાવાળા હોય ! ) તો એમાં આટઆટલી મોંઘીદાટ અને જાતભાતની વરાયટીઝ શા માટે ?” 😉 lolzz.  

વેલ, ઈન્ટરનેટના અફાટ રત્નાકરમાંથી બે કાર્ટૂનછીપલાં જડી આવ્યા અને અને જોઈ હસીહસી લોટપોટ થયા પછી અમને થયું કે રડવાનું એકલા હોય એ તો બરાબર પણ હસવામાં આટલી કંજૂસી ? તો સંભવત ઈડન સ્નાઈડરના હોય એવા આ બે કાર્ટૂન શનિવારની હલ્કીફૂલકી સાંજને ઓર હળવીફૂલ બનાવવા આપની નજરે ઇનાયત ખાતર પેશ કરીએ છીએ ! આ જ ગ્રહ પર શેર કરેલા  પ્રકારના ફની ફલોચાર્ટ્સ યાદ છે ને ? એની કડીમાં કાર્ટૂન જોડી લો આ !

વધુ કહેવાની જરૂર નથી, હસતા હસતા સત્ય અહીં કહેવાઈ જ ગયું છે. ખરું ને ? આ ફન જો કે રાભાઓ માટે આ નથી, “રૂપા”ઓ માટે છે 😛 😀 ચુલબુલીઓની અલબેલી ચોઈસ સીસ્ટમનું આખું પરીક્ષામાં ના પૂછાતું વર્તનવિજ્ઞાન અહી સમાઈ ગયું છે ! 🙂

Girls

અને પ્રમદાઓની પસંદગી પ્રક્રિયા જાણ્યા પછી પ્યાદાઓની જાણવી છે ?


*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*

Boy

ખીખીખીખી…..have ROFL weekend 🙂 😉 😀

 
43 ટિપ્પણીઓ

Posted by on માર્ચ 23, 2013 in fun

 

મને અંધારા બોલાવે, મને અજવાળાં બોલાવે…

sanjayjail

મને વાંચવા ગમતા લેખક શિશિર રામાવતની આ જ શીર્ષક ધરાવતી સ-રસ કથા હમણાં જ બહાર પડી. ( વાંચવા જેવી વાર્તા છે !) પણ આ શીર્ષક ૬ વર્ષ પહેલાના સંજય દત્ત પર લખેલા એક લેખમાં મેં આપેલું , એમ ફરી મુક્યું. આજે ન્યુઝ પર સંજય દત્ત છવાયેલો રહેવાનો. આટલા મહત્વના કેસનો ચુકાદો છેક ૨૦ વર્ષે આપતી આપણી (અ)ન્યાયપ્રણાલી પર ઘણું કહેવું છે. હજુ દાઉદ જેવા દીકરી પરણાવી પરવારી જાય એવી સડેલી સરકારો પર પણ. પણ આજે સંજય દત્ત પર એક વરસના ગાળામાં વર્ષો અગાઉ લખેલા બે લેખનું સંયોજન કરી એનું રિ-રન. એમાં સાવ નજીવા ટાઈમને લગતા મુખ્ય ફેરફારો સિવાય ખાસ કશું બદલાવ્યું નથી. શાંતિથી આખું વાંચજો. ચીલાચાલુ હો-હાને બદલે આદત મુજબ ઊંડા ઉતરી કેટલાક નવા જ એન્ગલેથી મામલો જોયો છે. નાની આફતોથી હતાશ થઇ જતા દોસ્તો માટે એમાં આગેકદમનો વિશ્વાસ છે, અને આક્રોશમાં આવી જનારા માટે આ પ્રકારના ક્રાઈમમાં આવી સેલીબ્રીટી કેવી રીતે આવે છે એનું વિશ્લેષણ.
Agneepath-2012-Sanjay-Dutt

‘તમને તો ભાઇ સિનેમાનું ઘેલું છે તે સંજય દત્ત રાષ્ટ્રદ્રોહ અને આતંકવાદના આરોપમાંથી છૂટી ગયો એટલે રાજી થયા હશો!‘

એક મિત્રે ટાડા કોર્ટે સંજય દત્તને ગેરકાનૂની શસ્ત્ર રાખવાના આરોપ સિવાય બાકીના તમામ આરોપોમાંથી મુક્તિ આપી હતી, ત્યારે આવો પ્રતિભાવ આપ્યો. ‘એ તો બધું સેટિંગ… જજને પ્રસાદી ખવડાવી દીધી હશે…‘

ન્યાયપાલિકામાં ભ્રષ્ટાચાર નથી ચાલતો એવું નથી. પણ જે થનગનભૂષણો આવા અભિપ્રાયો આપે છે એ ખુદ પોતાના જ ચરણકમળો પર કૂહાડી મારે છે. મુંબઇ બોમ્બબ્લાસ્ટ કેસના ૮૦% આરોપીઓ દોષિત સિધ્ધ થયા છે. તો-તો પછી પાકિસ્તાનને એક મુદ્દો મળી જાય કે ટાડા કોર્ટે પૈસા કે પ્રેશરમાં આવીને જ બાપડા નિર્દોષોને ત્રાસવાદી ઠેરવ્યા છે! ટાઇગર મેમણના ભાઇને સજા થાય તો ટાડા કોર્ટના જસ્ટિસ કોડે નિષ્પક્ષ… અને એ જ માણસ કાનૂની દલીલો, પુરાવાઓ અને રજૂઆતના આધાર પર સંજય દત્તને રાહત આપે તો એ પક્ષપાતી?! આ તે કેવો ન્યાય? સુપ્રીમ કોર્ટે પણ આર્મ્સ એક્ટની મિનીમમ સજા જ કરી છે, વધુ નહિ. અને સર્વોચ્ચ અદાલતનો ફેંસલો સ્વીકારવાનો જ હોય. એ મોદીને લાગતો હોય કે એમ.એફ.હુસેનને લગતો. અફઝલ-અજમલનો કે સંજય દત્તનો. એમાં સિલેકશન ના ચાલે. સરેન્ડર જ હોય.

ખરેખર તો અભિનેતા તરીકે સંજય દત્તના ચાહકોને એના પ્રત્યે ‘અનુગ્રહ‘ ન હોય, એથી વધુ કેટલાક વેદિયા ચોખલિયાઓને એના અભિનેતા હોવાને લીધે જ એના તરફ પૂર્વગ્રહ છે. સ્ટાર છે, ફિલ્મી એકટર છે… વાસ્તે દો ઓર જૂતા મારો સાલે કુ!

તાર્કિક દલીલ જડબેસલાક છે. ‘લગે રહો મુન્નાભાઇ‘ને સમજવાની બુધ્ધિક્ષમતા કે માણવાની નિર્દોષતા ન ધરાવતા કેટલાક ગમાર ગાંધીવાદીઓ હજુય ‘દાઉદભાઇનો દોસ્ત સંજય દત્ત‘ની કાખલી કૂટીને વેવલા કટાક્ષ કરતા રહે છે. વેલ, આવા માપદંડે ભારતના ૯૦% પત્રકારો આ જ હરોળમાં આવી જાય. કારણ કે પોતપોતાની કક્ષા અને પહોંચ મુજબ એ લોકો સ્થાનિકથી લઇને આંતરરાષ્ટ્રીય ભાઇલોગની રહેમનજરમાં રહેવા છૂપી પગચંપી કરતા રહે છે. એક જમાનામાં પોરબંદરના માફિયાઓના ખાસ ઈન્ટરવ્યૂ કરી લઇ આવી, એમની ગુડબુકમાં રહેવા માટે જાણીતા ગુજરાત લેખક-પત્રકારોમાં રીતસર હરિફાઇ ચાલતી હતી! એ વાત ભૂલાવી ન જોઇએ કે એક સમયે દાઉદ-શકીલ ડોન હોવા ઉપરાંત ફિલ્મ ઇન્ડસ્ટ્રીના ઈન્વેસ્ટર્સ હતા. યાને નાણાં રોકનાર અન્નદાતાઓ! અને માત્ર સંજય-સલમાન જ નહિ, ૮૦% ફિલ્મ ઇન્ડસ્ટ્રી એમની આગળ પાછળ ફરતી.

કબૂલ, કે સ્વરક્ષણના ટેન્શનમાં કંઇ એકે-૫૬ કે હેન્ડગ્રેનેડ જેવા શસ્ત્ર ઘરમાં ન જ રાખવાના હોય. એ ભૂલ જ નહિ, કાનૂની અપરાધ જ છે. તો એની કબૂલાત પણ સંજયે કરી, એની કાયદાકીય જ નહિ, લાંબા કાનૂની કેસની માનસિક સજા પણ એને થઇ, અને હજુ વધારે થશે- જરૂરી લાગે ત્યાં થવી જ જોઇએ એમાં શું વાંધો હોઇ શકે? પણ એટલે કંઇ સંજુબાબાને અબુ સાલેમ ઠેરવી દેવાના? મુદ્દે, એ જમાનામાં પોલિસ અફસરો પણ મુંબઇમાં ભાઇલોગના આદેશનું કોઇ પૂછપરછ વિના પાલન કરવામાં ધન્યતા અનુભવતા! અને સંજય દત્તની ‘વાટવા‘વાળાઓમાં ખુદમાં વળી સત્યનિષ્ઠાનો કેટલો ગાંધીબ્રાન્ડ ‘અભય‘ છે? ગલીનો કોઇ ટપોરી ગાળ બોલે ત્યાં બગલમાં શાકની થેલી દબાવીને ઘરભેગા થઇ જનારા પાછા ફિલ્મસ્ટારોને માફિયાઓથી લાગતી બીકની ટીકા કરે છે! જેવો બીકણ સમાજ, એવા ડરપોક એમના નાયક-નાયિકાઓ… કૂવામાં હોય તો હવાડામાં આવે. જેણે પાપ ન કર્ય઼ું એકે, એ પહેલો પથ્થર ફેંકે.

આવેશ અને આક્રોશમાં જીવતા દેશવાસીઓ સમજતા નથી કે ન્યાય એટલે માત્ર પુરાવાઓ અને કાનૂની કલમો નહિ, ગુનેગારોની સજા અને પોલિસની મજા નહિ. તો તો સબ ઈન્સ્પેકટર પણ ન્યાય તોળી દે? મેજીસ્ટ્રટ અને કોર્ટની વ્યવસ્થા એટલે ઊભી કરવામાં આવી છે કે ગુનાની પરિસ્થિતિ, ગુનેગારનું વ્યક્તિત્વ, ઈરાદો, આગળપાછળનું બેકગ્રાઉન્ડ, અપરાધ થયા પછીની માનસિકતા કે પશ્ચાતાપ – આવા કેટલાય પરિબળોનું સૂક્ષ્મ અર્થઘટન કરવાનું હોય છે. અલબત્ત, આપણી ધીમી, ભ્રષ્ટ અને જર્જરિત ન્યાયવ્યવસ્થામાં આવું ભાગ્યે જ થાય છે. એનો એક અંતિમ  જેસિકા લાલ જેવો કેસ છે. બીજો સંજય દત્તનો કેસ છે. સંજય ફિલ્મસ્ટાર ન હોત, મિડિયાની એના કેસ પર બાજનજર ન હોત… એને બદલે આવી જ હાલતમાં કોઇ સામાન્ય માણસ હોત, તો આટલું ઝીણું કાંતવામાં ન આવ્યું હોત, એ ય વરવી વાસ્તવિકતા છે. ખરેખર તો વીસ વર્ષે સંજયનો, સત્તર વર્ષે રાજીવ ગાંધીનો  કે અઢાર વર્ષે સિધ્ધુનો ચૂકાદો આવે, એમાં જ અનેક સમીકરણો ફરી જતા હોય છે.

બેવકૂફો શંકા કરે છે કે ‘લગે રહો મુન્નાભાઇ‘ જેવી ફિલ્મ પણ સંજૂબાબાની લોકજુવાળ ઊભો કરવાની આયોજનબધ્ધ વ્યૂહરચના હશે! અરે ભાઇ, સંજય દત્તનું ભેજું એટલું લાંબુ ચાલતું હોત તો તો પૂછવું જ શું? અને એ ફિલ્મના સર્જક વિધુ વિનોદ ચોપડા તે ફિલ્મ ઇન્ડસ્ટ્રીમાં પણ એમના સિધ્ધાંતો, મૂલ્યો અને પારદર્શક વ્યવસ્થાને લીધે અપવાદરૂપ ગણાય છે. પણ ‘સનસની‘માં રૂપિયાની ‘છનાછની‘ ગણનારાઓને આવા ઊંડાણપૂર્વકના અભ્યાસની ફૂરસદ છે?

એક્ચ્યુઅલી, સંજય દત્તને નજીકથી ઓળખનારા દરેક વ્યક્તિ કબૂલ કરે છે કે એ રિયલ લાઈફમાં મુન્નાભાઇ જેવો જ છે. શરારતી, પણ શેતાન નહિ. તોફાની બાળક જેવો. એક ટીવી મુલાકાતમાં પ્રભુ ચાવલાની ‘ટેઢી બાત‘થી ગૂંચવાઇને એણે કહેલું ‘આપ મુઝસે યે કહેલવાના ચાહતે હૈ ન, કિ મૈં બદમાશ હું- તો મૈં હું. બસ? ખુશ?‘ બહુ ઉમદા બોલીને ગંદા વિચારો કર્યા કરતા અનેક ગુજરાતી સાહિત્યકારો આપણે ત્યાં ઉભરાય છે. બધાની જીભે કંઇ સરસ્વતી ન હોય. સંજય સારું બોલી ન શકે- એટલે એ બિચારો પોતે પોતાનો બચાવ લાલુ યાદવ કે સ્વ. પ્રમોદ મહાજનની અદાથી કરી ન શકે. મોટું માછલું ફસાય તો નેતાઓ, પત્રકારો, પોલીસવાળાઓ, વકીલો- તમામને પૈસા અને પ્રસિધ્ધિના નવા રાજમાર્ગો ખુલ્લા દેખાય!

મુદ્દો પહેલો  કે છેલ્લો એ જ હતો કે સંજય દત્તે ગંભીર અપરાધ જરૂર કર્યો છે, પણ એ રાષ્ટ્રદ્રોહી ત્રાસવાદી નથી. વાસ્તવમાં તો ચાલબાઝ ખંધા ખેલાડીઓથી છલક છલક થતા શો બિઝનેસમાં સંજય દત્તની છાપ કોઇને નુકસાન ન પહોચાડનારા અને દોસ્તીયારી ખાતર પોતાની પ્રોફેશનલ કરિયર તો શું પર્સનલ લાઇફ પણ દાવ પર લગાડી દેનારા દિલેર આદમીની છે. (“જીના ઇસી કા નામ હૈ નો એનો એપિસોડ જોવા જેવો ખરો !) જસ્ટ થિંક. પૈસાને પરમેશ્વર ગણતા આ ક્રૂર બોલીવૂડવર્લ્ડમાં સંજય દત્ત જો એટલો નાલાયક હોત, તો એની સાથે કામ કરનારા પ્રોડયુસર- ડિરેકટર એને વારંવાર રિપિટ કરે ખરા? તૌબા પોકારીને બીજા પાસે ન જતા રહે? પણ એની સાથે એકવાર કામ કર્યા પછી વારંવાર બધાએ કામ કર્ય઼ું છે ઃ વિધુ વિનોદ ચોપરા, સુભાષ ઘાઇ, મહેશ ભટ્ટ, જે.પી. દત્તા, ડેવિડ ધવન, મહેશ માંજરેકર, સંજય ગુપ્તા, મણિશંકર,રાજકુમાર હિરાણી ઈત્યાદિ! સંજય દત્તે પણ કેટલાય સાવ જ નવા ડાયરેકટર્સ સાથે મોજથી વિનાસંકોચે પોતાની શરતોમાં બાંધછોડ કરીને પણ કામ કર્ય઼ું છે. એની સાથેના જેકી, અનિલ, સની, બન્ટી ભૂલાતા ગયા, પણ એ ટકી રહ્યો એનું રહસ્ય પણ આ જ છે! હા, શરાબ કે પ્રેમસંબંધો માટે એ જાણીતો થયો- પણ એ એની પર્સનલ ચોઇસ છે. (લફરાંબાજીના માપદંડને માનો તો કેટલાય ગાંધીવાદીઓ સંજય કરતાં ય સવાયા છે!) હા, એમાં એણે બળજબરી કે છેતરપિંડી કરી હોય તો જરૂર એની ટીકા થવી જોઇએ. સંજય નાના માણસોનો કાયમી મદદગાર રહ્યો છે, એની વ્યક્તિગત ખબર છે. બાળ ઠાકરેએ પણ જીવતેજીવ એને ટીકાબાણોમાંથી જતો કરેલો.

પણ ‘નેગેટિવ‘ લાગતો સંજય દત્ત ખરેખર તો ‘પોઝિટિવ‘ પ્રેરણાનું એક અદ્ભુત ઉદાહરણ છે! નથી માનવામાં આવતું?

જુઓ, સંજય દત્તકી લાઇફ કા ચેપ્ટર શરૂ કૈસે હુઆ મામૂ? અમીર માં-બાપ કા બિગડૈલ બચ્ચા! આજે શેરી ગલીએ જોવા મળે એવા બાપુજીના પૈસે તાગડધિન્ના કરી સીનસપાટા કરતો લાડકોડમાં બગડેલો છોકરો! ટીના મુનિમ જેવી હિરોઇનો સાથે ઈશ્ક કરે, ધમ્માલ કરે ને ફિલ્મી નખરા કરે! એમાં ય મમ્મીના અવસાન પછી ડ્રગ એડિક્ટ થઇ ગયો. નશાની લતમાં કંઇક આંતરરાષ્ટ્રીય સેલિબ્રિટીઝ આજીવન બરબાદ થઇ છે. ફૂટબોલ લીજેન્ડ ડિયોગો મારાડોના યાદ છે ને? ઉંઘરેટી આંખે ફિલ્મોના સેટ પર આવે. એક્ટિંગમાં કશી ભલી વાર નહિ! (એની શરૂઆતની ફિલ્મ જોઇને ખુદ હી ચેક કર લીજીયે ના!)

આવા વળાંકે કંઇક ચમરબંધીઓ કાયમી ગુમનામીમાં ખોવાઇ ગયા છે. પણ સંજય દત્ત અચાનક બાઉન્સ બેક થયો. ભાગ્યે જ જેમાંથી છૂટી શકાય એ ડ્રગ્સના બંધાણમાંથી (અફ કોર્સ, પ્રેમાળ પિતા સુનીલ દત્તના સહારે) એ મુક્ત થયો. થયો તો એવો થયો કે એનું સૂકલકડી નશાખોર શરીર આજે ય કસાયેલી કસરતી કાયાની મિસાલ ગણાય છે! ફિટનેસની બાબતમાં વધુ જાડા કે પાતળા હોવાને લીધે હતાશ રહેતા માણસ માટે સંજય દત્ત એક રોલ મોડલ છે. એણે ચમત્કારિક રીતે પોતાનું શરીરસૌષ્ઠવ બનાવ્યું, અને જાળવ્યું.

વાત કંઇ આટલી જ નથી. કેન્સરમાં કિશોરવયમાં જ ખૂબ વ્હાલી માતાને ગુમાવ્યા પછી અંતે એણે એન.આર.આઇ. એક્ટ્રuસ એવી બ્યુટિફિલ અને ચાર્મિંગ રિચા શર્મા સાથે લગ્ન કર્યા. ચાલો, છોકરો ઠરીઠામ થયો! હોય કંઇ? એક દીકરીને જન્મ આપ્યા પછી રિચાને કેન્સર જેવું જ અસાધ્ય બ્રેઇન ટયુમર નીકળ્યું! વિચારજો, તારા જીવનમાં તમે જેને દિલ ફાડીને પ્રેમ કર્યો હોય એવી બે સ્ત્રી  : માતા અને પત્ની – બંનેને તમારે ભયંકર બીમારીમાં નજર સામે મરતા લાચાર હાલતમાં જોવાનું આવે- ત્યારે કેટલા માણસો ડિપ્રેશનનો ભોગ બન્યા વિના શ્વાસ લઇ શકે? એકનો એક કરૂણ અનુભવ જુવાન ઉંમરે બબ્બે વખત કેટલા ફિલસૂફીના ફોતરાં ફાડનારા ચિંતકો પણ જીરવી શકે? માણસ પાગલ થઇ જાય, સાહેબો!

પણ સંજય દત્ત જીરવી ગયો. ભલે, એણે કદાચ ભગવદ્ગીતાનું મુખપૃષ્ટ પણ નહિ જોયું હોય- પણ એણે આ બબ્બે આઘાત, બે મૃત્યુ, બે તરડાયેલા સંબંધોમાંથી પણ પોતાની જાતને બહાર કાઢી અને એ વખતે (નેવુંના દાયકાની શરૂઆત), એંશીના દાયકાનો અંત)માં પોતાની ધમાકેદાર સેકન્ડ ઈનિંગ્સ શરૂ કરી. નામ, સડક, સાજન, ક્રોધ… ફિલ્મો સુપરહિટ ગઇ. એની હેરસ્ટાઇલે પહેલી વખત બોલીવૂડ સ્ટાર્સને ઈન્ટરનેશનલ લૂકની પહેચાન કરાવી. માત્ર એકશન હીરો ગણાતી સંજય સરપ્રાઈઝિંગલી ફિલ્મ ‘સાજન‘માં એકદમ હૃદયસ્પર્શી એવો લઘુતાગ્રંિથથી પીડાતા સંવેદનશીલ પ્રેમીનો એવોર્ડવિનિંગ અભિનય કરી વધુ એક ચેલેન્જ ઝીલી બતાવી! એ વખતે સંજય દત્ત નવો ઈતિહાસ લખી રહ્યો હતો. કોઇ પણ છોકરી માટે ‘અસલી મર્દ‘ જેવી પાવરપેક પર્સનાલિટી એની લાગતી હતી. સંજયને પડદા પર ચાલતા જુઓ, ને તમને ‘ફીલ‘ થાય કે કોઇ પુરૂષ ચાલી રહ્યો છે! લોકપ્રિયતા ટોચ ઉપર અને માધુરી દીક્ષિત જેવી નંબર વન બ્યુટી ક્વીનનું દિલ એના માટે ધક ધક કરતું હતું.

– ને વળી પાછો એ બોમ્બ બ્લાસ્ટ કેસમાં સલવાયો. હાથ ઉપર રહેલી મોટી મોટી ફિલ્મો જતી રહી. કોર્ટના ચક્કર જ નહિ, અઢાર મહિનાનો જેલવાસ આવ્યો! મોંમાં ચાંદીની ચમચી લઇને જન્મેલાએ લોખંડના સળિયા ગણવાના આવ્યા! બાઇક પર ધૂમ સ્ટાઇલમાં ધનાધન કરતો કોઇ પણ જીમમાં જઇને બોડી બનાવનાર છેલબટાઉ કોન્સ્ટેબલનું ખાખી લૂગડું જોઇને ઢીલોઢફ થઇ જતો હોય છે. જે રીતે પ્રસિધ્ધિ અને સફળતાના મહેલમાંથી (એ પણ ડ્રગ્સથી મૃત્યુ સુધીની થપાટો વેઠયા પછી) એ જેલમાં ગયો- એ પણ ભલભલાની કારકિર્દી (રાજકારણીઓને અપવાદ ગણવા!) પર ફૂલસ્ટોપ મૂકવા કાફી છે.

પણ સંજય દત્ત ફિનિક્સ યાને દેવહૂમાની જેમ વધુ એક વાર પોતાની રાખમાંથી બેઠો થયો. આ વખતે જગતે એક ઉત્તમ અભિનેતા જોયો. મર્યાદિત ક્ષમતાવાળા નબળા અભિનેતા એવા પિતા સુનીલ દત્ત કરતા અનેકગણી ચડિયાતી એકટિંગ કરીને અંતે સંજયે માતા નરગીસની કૂખ ઉજાળી બતાવી! દુશ્મન, દૌડ, જોડી નંબર વન, હસીના માન જાયેગી, મુન્નાભાઇ એમબીબીએસ, કાંટે, ખૌફ… પ્રચલિત છાપથી વિરૂધ્ધ આ બધામાં કંઇ માત્ર ‘ડોન‘ના જ રોલ નહોતા. કોમેડીથી કેરેકટર રોલ સુધીનું વૈવિધ્ય હતું. રેન્જ તો સંજયે એવી પુરવાર કરી કે મહેશ માંજરેકરની ‘વાસ્તવ‘માં ખતરનાક ડોન તરીકે છવાઇ ગયા પછી, એ જ મહેશની બીજી ફિલ્મ ‘કુરૂક્ષેત્ર‘માં એ પ્રામાણિક પોલિસ ઓફિસર તરીકે પણ એટલો જ અસરકારક લાગ્યો! ફિરોઝ ખાનની ‘યલગાર‘માં પણ બાપના પ્રેમને ઝંખતા યુવકનો એનો અભિનય રસપ્રદ હતો. ‘મુસાફિર‘માં રમૂજી ડોન બિલ્લાનું સાઇડ કેરેકટર હીરો અનિલ કપૂરને ખાઇ ગયું! ‘ઝિન્દા‘માં સાવ વેગળો પડકારરૂપ રોલ, અને ‘દીવાર‘ (નવું)માં અમિતાભ સાથે ખભો મિલાવવાનો! અગાઉ ‘હથિયાર‘ (જૂનું) જેવી ફિલ્મોમાં જ ચમકારા બતાવવા સંજયે ‘વાહ લાઇફ હો તો ઐસી‘ કે ‘એન્થની કૌન હૈ‘ જેવી ફિલ્મમાં પોતાની હાજરી હોય એટલા સીનમાં ચારસો ચાલીસ વોટનો ઈલેકટ્રિક કરન્ટ ફેલાવતો અભિનય કર્યો. એ તો ઠીક ‘પરણિતા‘ કે ‘શબ્દ‘ જેવી ફિલ્મમાં તો ઈમેજથી સાવ અલગ શાંત ભૂમિકાઓમાં પણ ખીલી ગયો… ગાંધીગીરીનો ગમતીલો શિષ્ય તો છે જ!… અને મિત્રદાવે કરેલી નાની-નાની પણ પ્રભાવશાળી ભૂમિકાઓ તો વીણી વીણાય નહિ, ગણી ગણાય નહિ! એકલવ્યથી ઓલ ધ બેસ્ટની જમાવટ પણ ખરી. લમ્હાથી અગ્નિપથ પણ. છેલ્લે છેલ્લે વળી કાનૂનના રખેવાળની ભૂમિકાઓ એણે શૂટઆઉટ એટ લોખંડવાલાથી લઇને ડીપાર્ટમેન્ટ સુધી બહુ કરી ! એ ય કેવું અજબ !

એમાં બહેન-ભાણેજોને ટેકો આપ્યો. પ્રોડકશન કંપની ખોલી. ચેરિટીવર્ક કર્ય઼ું. નદીમની જેમ દેશ છોડી ફરાર થઇ જવાને બદલે કોર્ટકેસમાં ચૂપચાપ હાજરી આપી. હવે ‘લગ્ન કરીશ કે નહિ એ જાણતો નથી‘ એવી નિખાલસ કબૂલાત આપી એકલતા સ્વીકારી. અમેરિકા ભણતી દીકરીને લાડ કર્યા. લાગવગથી એવોર્ડ ફંકશનમાં ચોક્કસ અભિનેતાઓ જ દર વર્ષે એવોર્ડ લઇ જાય એ જોયા કર્ય઼ું અને મોં હસતું રાખ્યું. છૂટાછેડા લીધેલી બીજી પત્ની રિયાએ લીયાન્ડર પેસની પુત્રીને જન્મઆપ્યો એનેય અભિનંદન આપવો ગયો! માન્યતા જેવી બબ્બે લગ્નમા નિષ્ફળ સ્ત્રી સાથે લગ્ન કરી મોટી ઉંમરે બાળકો પણ પેદા કર્યા. અતિ વહાલા પિતાના મૃત્યુનો આઘાત જીરવ્યો. સંજય ગુપ્તા જેવા દોસ્તો છૂટ્યા. વધી ગયેલું શરીર ઉતારવા  સાથે ફરી ફિલ્મમાં સક્રિય થવા પ્રયાસ કર્યા.

બોલો, નાની નાની હારથી ભેંકડો તાણનારા હતાશ આત્મઘાતીઓ માટે પડદા પાછળની સંજય દત્તની ઉતાર-ચઢાવથી ઉભરાતી જીંદગી પ્રેરણારૂપ છે કે નહિ! ખલનાયક ? નાયક ? હી ઈઝ ધી હીરો? ઓર ઈઝ હી ધ વિલન ?

લાઈફના જજમેન્ટ કાયદાની કલમ જેટલા વન ડાયમેન્શનલ નથી હોતા.

***

Sanjay Dutt new wallpapers by oowallpaper.com

૧૯૩૮માં હોલીવૂડની એક વિખ્યાત ફિલ્મ આવી હતીઃ એન્જલ વિથ ડર્ટી ફેસ. એની સંઘેડાઉતાર નકલ એટલે શાહરૂખખાનની રામજાને. ફિલ્મમાં બે દોસ્તો છે. બંને સડકછાપ ટપોરી બાળકો છે. ચોરી કરવા જતાં એક પકડાઇ જાય છે, બીજો છટકી જાય છે. છટકી ગયેલો છોકરો પકડાઇ જવાની વાસ્તવિકતાથી એવો ભયભીત થઇ જાય છે કે એ એક ધાર્મિક સંસ્થામાં જઇ પાદરી બની જાય છે. મોટા થયા પછી એ પોતાના જેવા બચપણમાં જ અનાથ રખડતા છોકરાઓ (સ્ટ્રીટ ચિલ્ડ્રન) માટે એક ઘર બનાવી એમને મૂલ્યશિક્ષણના પાઠ આપે છે.

પકડાઇ ચૂકેલો છોકરો રોકી સુલિવાન  બાળકોની જેલમાં જાય છે. એ જેલ સુધારાગૃહને બદલે વધુ મોટા ગુનાઓની તાલીમશાળા બને છે. એ શહેરનો મોટો ‘ડોન‘ ઉર્ફે ભાઇ બની જાય છે. વર્ષો પછી બે જૂના મિત્રો મળે છે. બંને સમાજમાં સામસામેના છેડે ઉભા છે. છતાં રોકી સુલિવાનને જૂના દોસ્ત અને એણે સાચવેલા બાળકો પ્રત્યે હમદર્દી છે. એ એને મદદ કરે છે. બાળકો સ્ટાઇલિશ, પ્રભાવશાળી, હથિયારોને રમકડાંની જેમ રમાડતાં, લક્ઝુરીયસ જીંદગી જીવતા અને બધી જ રીતે નફકરા બનીને બેફામ ઐશ કરતા રોકીથી અભિભૂત થવા લાગે છે. પાદરીની નજરે એ ગમે તેવો વિલન હોય, બાળકોની નજરમાં હીરો છે. લાઇફ હો તો ડોન સુલિવાન જૈસી!

ટુ કટ એ લોંગ સ્ટોરી શોર્ટ, પાદરી મિત્રને બચાવવા જતા પોતાના જ સાથીઓ સાથે બાખડી પડેલા સુલિવાનની ધરપકડ થાય છે. જાહેર ફાંસીની સજા થાય છે. પહેલેથી જ ડરને હજમ કરી ગયેલા સુલિવાનને અફસોસ નથી. લાઇફને એણે લિજ્જતથી ભરપૂર જીવી લીધી છે. પણ આગલી રાત્રે એને જેલમાં પાદરી દોસ્ત મળવા આવે છે. એ વિનંતી કરે છે કે બીજે દિવસે ફાંસીએ ચડતી વખતે સુલિવાને ‘ડરવું‘. ધમપછાડા કરવા, રોકકળ કરવી અને પોતાના પાપ માટે માફીની ભીખ માંગવી!‘ સુલિવાન પૂછે છે ‘કેમ?‘ પાદરી કહે છે કે ‘તેં તારી મરજી મુજબ જીંદગી જીવી લીધી. પણ આ બાળકોને હું પ્રેમ, શ્રધ્ધા, આશા, ઉદારતા, પ્રામાણિકતા, ક્ષમા અને કરૂણાથી મોટા કરવા માંગુ છું. ભલે સમાજ એવો ન પણ હોય. પરંતુ, આજે એ છોકરાઓ તને આદર્શ માને છે. તારી નકલ કરવામાં બહાદૂરી સમજે છે. એ લોકોને હું જો તારો ડરેલો, રડતો ચહેરો બતાવીશ – તો એમનો ભ્રમ ભાંગી જશે. તારા રસ્તે ચાલીને કેવો અંજામ આવી શકે એનો એમને અત્યારથી અહેસાસ થશે, અને એ તને ધિક્કારી સાચા રસ્તે વળશે.’

‘એવી વાતો શીખીને તો એ દુનિયામાં વધુ હેરાન થશે‘ની કટાક્ષમય કોમેન્ટ કરીને સુલિવાન એને વળાવી દે છે. પણ બીજે દિવસે અચાનક જ એ ફાંસીએ ચડતા પહેલા પાદરીએ કહ્યું એમ વર્તે છે. બાળકો સ્તબ્ધ બની જાય છે. સુલિવાનના પગલે ચાલવાનો વિચાર પડતો મૂકે છે!

* * *

સંજય દત્તમાં ડહાપણની દાઢ ચાલીસી પછી ફૂટી અને એણે પોતાની ‘લગે રહો મુન્નાભાઇ‘માંથી પ્રેરણા લઇને ગાંધીગીરી શરૂ કરી. સંજુબાબાને ન ઓળખનારા પણ જાણે છે કે એ ‘મેન વીથ ગોલ્ડન હાર્ટ‘ છે. કેટલાય નવા નિશાળીયાઓ સાથે એણે કામ કર્ય઼ું છે. મોટા ભાગના સર્જકોએ એકવાર એની સાથે કામ કરીને વારંવાર એને રિપીટ કર્યો છે. પણ ફિલ્મી પાત્રમાંથી પ્રેરણા લેવાની ટેવ સંજુને થોડી વહેલી પડી હોત તો? તો આજે એ જેલમાં કેદી તરીકે નહીં, પણ સમાજસુધારક તરીકે ચીફ ગેસ્ટ બન્યો હોત. સંજય ત્રાસવાદી નથી, એ સત્ય છે. પણ શસ્ત્રધારાનો પુરવાર અપરાધી છે, એ ય સત્ય છે.

પૂરી કેરિઅરમાં માત્ર બે જ ઢંગની ફિલ્મો બનાવનારા જે. પી. દત્તાએ ‘ગુલામી‘ પછી કોઇ સરસ કૃતિ બનાવી હોય, તો એ છે હથિયાર‘. ૧૯૮૯માં આવેલી એ ફિલ્મમાં પોતે ભજવેલા પાત્રમાંથી સંજય દત્ત કશુંક શીખ્યો હોત તો? પણ ફિલ્મો કે પુસ્તકોને ટાઇમપાસ એન્ટરટેઇનમેન્ટ ગણવાની આદત ફક્ત પ્રેક્ષકોને જ નથી હોતી. ‘હથિયાર‘ ફિલ્મ પછી બનેલા સંજયના જ મહેશ માંજરેકર જેવા દોસ્તોની સંગતના પ્રભાવમાં બનેલી હથિયાર (‘વાસ્તવ‘નો બીજો ભાગ) કરતાં એકદમ અલગ હતી. એની થીમ એ હતી કે બાળકોને નાનપણમાં બંદૂકના મોંઘાદાટ રમકડાં રમવા આપો, એમાંથી એને ધાંય ધાંય કરવાનું ફેસિનેશન થાય અને એવું બને કે મોટા થતાં એમને શસ્ત્રની સોબત શરબત જેવી લાગે ! પછી હથિયારના આકર્ષણથી ખેંચાઇને એ મવાલીગીરી કે હિંસા કરવા લાગે અને આખરે એમનો અકાળ અંત થાય!

સંજયના શુભેચ્છક વકીલો પણ સ્વીકારે છે કે આર્મ્સ એક્ટમાં આટલી સજા અનિવાર્ય હતી. એને આટલો લાંબો સમય બહાર રહેવા, નામ અને દામ કમાવા મળ્યા એ જ એનું બોનસ! સંજુએ પણ રાજકારણી જેવી ‘હું નિર્દોષ છું‘ વાળી ચીસાચીસ નથી કરી. નથી દેશ છોડીને ભાગાભાગી કરી. એણે માત્ર ‘ભૂલ થઇ ગઇ, માફ કરો‘ની વાત જ કરી છે. એના પરના ચૂકાદામાં પાંચ સાત મુદ્દા છુપાયેલા છેઃ (1) ‘‘અમે લઘુમતી હોવાને લીધે અમને જ ફિટ કરી દેવામાં આવે છે“ – એવો અન્યાય બોધ લઇને જીવતા મુસ્લીમોએ પણ ધડો લેવો જોઇએ કે અપરાધ અને સજામાં ભારતીય ન્યાયપ્રણાલિ આવો કોઇ – પૂર્વગ્રહ રાખતી નથી. (2) સંજય દત્તને વધુ પડતી છૂટછાટ મળી એવું કહેનારા જન્મજાત સિનેમા શત્રુઓએ પણ સમજવું જોઇએ કે આવું કહેવાનો અર્થ એ થાય કે ટાડા / સર્વોચ્ચ અદાલતના – ત્રાસવાદી કૃત્ય કરનારાઓને ફાંસી આપવાનો પણ એ અજાણતા વિરોધ કરી રહ્યા છે. (3) સેલિબ્રિટી હોવાના ફાયદા અને ગેરફાયદા બંને છે. ફાયદો એ કે જામીન મળે, ગેરફાયદો એ કે જેલ ન મળે તો જગત ચીસાચીસ કરી મૂકે! દુનિયામાં દરેક સફળતાને એકલી જમા બાજુ નથી હોતી, ઉધાર ખાતું પણ રહે છે. (4) મોટા માથાઓ છટકી જાય છે, અને નાના મુંડકાઓ એમના ઇશારે નાચવા જતાં હાથપગ ભાંગી બેસે છે. જેમ કે, દાઉદ-ટાઈગર અને સંજય-યાકુબ. (5) મુંબઇ પોલિસના જ ભૂતપૂર્વ અધિકારીઓ કહે છે તેમ બોમ્બ બ્લાસ્ટ કેસમાં રાજકારણીઓએ ઘણી સખળડખળ કરી છે.જ્યાં પાંચ જણાને બેસાડીને ઇન્ટરોગેશન કરી શકાય તેમ નથી, એવી સીબીઆઇની ઓફિસમાં તપાસનો વીંટો વાળીને ઓટોગોટો કરી નાખવાની પેરવીને બીજું શું કહી શકો? (6) આ કેસનો સૌથી મોટો પ્રોબ્લેમ એનો ટાઇમ છે. ૨૦ વર્ષ! આમાં સજા પડી હોય એ લોકોએ પણ જનમટીપ ભોગવી લીધી! નિર્દોષ હોય એમણે પણ! અને એની ધાક બેસે એ પહેલાં તો અસંખ્ય બોમ્બ ધડાકાઓ થઇ ગયા! જસ્ટ થિંક, ૨૦  વર્ષ પહેલાં જ સંજય દત્તનો કેસ ચાલી ગયો હોત તો ‘મુન્નાભાઇ‘નો સિમ્પથી વેવ થયો હોત? (7) કાયદો જડ છે કે ચેતનવંતો? એણે ગુનાના પુરાવાઓ જોવાના છે કે વ્યક્તિનું હૃદય? (જો કે આ ડિબેટ સનાતન છે).

ઉઉફ! થાકી ગયા? ડોન્ટવરી. આમાંના એક પણ મુદ્દાની ચર્ચા નથી કરવી. આપણી વાત અલગ છે.

* * *

બિહેવિઅરલ સાયન્ટિસ્ટસ કહે છે કે બ્રેઇનમાં બે પ્રકારની કંટ્રોલ સીસ્ટમ વિકસેલી છે.. (બ્રેક વિનાની ગાડીની સ્પીડનો એન્ડ એક જ હોયઃ એક્સિડેન્ટ!) એકઝોજીનિયસ અને એન્ડોજીનિયસ, એક્ઝોજીનિયસ પ્રતિબિંબ પાડનારી સીસ્ટમ છે. બહાર જે દેખાય એના તરફ ખેંચાય છે. લાઇટ ઝબૂકે તો ધ્યાન બાકીનું દ્રશ્ય મૂકીને ત્યાં જતું રહે. એન્ડોજીનીયસ સ્વૈચ્છિક અને આંતરિક વ્યવસ્થા છે. જે આંખની આંજી દેતી લાઇટ તરફ જોવાનું તરત ટાળે છે. ફોર એકઝામ્પલ, ટ્રાફિકમાં અચાનક કોઇ વાહન સામે આવે, તો એક્ઝોજીનિયસ સીસ્ટમ તમને ચોંકાવી દેશે. તમે સ્થિર થઇ જશો અને ચીસ પાડી ઉઠસો. પણ એન્ડોજીનિયસ સીસ્ટમ તમને ફટાફટ બ્રેક મારવા અને પોતાના વાહનને સલામત દિશામાં ફેરવવાનો રિસ્પોન્સ આપશે.

જોખમી ઉધામા કરતા, ડ્રગ્સથી લઇને ફ્રી સેક્સ સુધી તરત આકર્ષાઇ જતા ‘ટીન બ્રેઇન‘ (ટીનેજર્સના દિમાગ)માં પ્રિફ્રન્ટલ કોર્ટેક્સમાં ‘ગ્રે મેટર‘ વધુ હોય છે. માટે એમની કંટ્રોલ સીસ્ટમ એક્ઝોજીનિયસ હોય છે. એડલ્ટ મેચ્યોર બ્રેઇન એન્ડોજીનિયસ બનતા જાય છે. વધુ કંટ્રોલ અને કૂલ બને છે. પણ ટીનએજ બ્રેઇન હંમેશા રિસ્ક અને બેનિફિટસને ‘એમ્પ્લીફાઇ‘ (હોય તેના કરતાં વધુ!) કરીને જ નિહાળે છે. એમને જોખમ હોય તેના કરતાં વધુ અતિશયોક્તિભર્ય઼ું લાગે છે, પણ સામે એમાંથી પ્રગટતો રોમાંચ કે દેખાતો (કાલ્પનિક) ફાયદો પણ બેહદ, કલ્પનાતીત લાગે છે.

એટલે જુવાનિયાઓ ચિચિયારીઓ પાડી ધૂમ સ્ટાઇલમાં બાઇક ચલાવે છે કે ચિક્કાર નશો કરી આખી રાત નાચતા રહે કે છોકરા/છોકરીને ‘પાડી‘ દેવાની રમતો- ગમ્મતો કર્યા કરે, જોક્સ સિવાય બાકીની બાબતોમાં ચંચળ રહે, ક્યાંય સ્થિર ન બેસી શકે, બધું ફાસ્ટ મૂવિંગ હોય તો જ ગમે અને એટલે જ ક્રાઇમનો ચાર્મ વધતો ચાલે!

સંજય કે સલમાન જેવા લોકો ક્રિમિનલ નથી, પણ દિમાગી તૌર પર ટીનેજર્સ જ રહ્યા છે. બાળક જેવી હરકતો કરતી વખતે રમકડાંની બંદૂકની જેમ શિકારની ગન અથવા એ.કે.૪૭ સાથે ખેલવા લાગે છે. ટબૂકડાં ટાબરિયાને ઝગમગતા આભલાં ગમે, એમ થ્રિલ્સ ખાતર એ લોકોને ઓરિજિનલ હથિયાર, ડ્રગ્સ, હન્ટિંગ વગેરેનું આકર્ષણ રહે છે. એમના નિર્ણયો રેશનલ (તાર્કિક) ઓછા અને ઇમ્પ્લઝિવ (તરંગી) વધુ હોય છે. ધે લાઇક ટુ લિવિંગ ઓન ધ એજ! તેજ ધાર પર ચાલવાની મજા છે, એમ પગ લપસે તો સજા પણ છે! જનરલી, એ ભવિષ્ય અનડરએસ્ટિમેટ થઇ જતું હોય છે. અને સામે આવે પછી તકલીફો ‘ઓવર એસ્ટિમેટ‘ થઇ જાય છે. બહુ ઓછા ‘કર્મ કર્ય઼ું છે તો ફળ ભોગવવા પડશે‘ની ભાવના સ્વીકારી શકે છે.

વિજ્ઞાનીઓ માને છે કે આપણે બધા જ ઇન્ટયુઇશન (અંતઃપ્રેરણા)થી જીવતા બાળકોમાંથી એનાલિટિકલ એડલ્ટ તરફ ‘ગ્રોથ‘ કરીએ છીએ. એ વખતે કેવળ બ્રેઇન ડેવલપમેન્ટ જ નહિ, પણ એન્વાર્યનમેન્ટ ઇફેક્ટ પણ મહત્વનો ભાગ ભજવે છે. સાદી ભાષામાં કહીએ તો સંસ્કાર ઘડતર, પેરન્ટિંગ ! ‘મધર ઇન્ડિયા‘માં નરગીસે જે ભૂમિકા પડદા પર ભજવી, એના કરતા ઉલટી જ અતિમમતામયી માતા એ હકીકતમાં બની! (એણે પણ પોતાના સ્ક્રીન  કેરેક્ટરમાંથી ખાસ કંઇ પ્રેરણા લીધી નહિ!) વધુ પડતા લાડ લડાવનારી મા અને વધુ પડતી આકરી શિસ્ત લાદતા બાપ આ બે અંતિમ વચ્ચે ઉછરેલું સંતાન કેવું બને? જો એ પોતે જ અંકુશ ન રાખે તો સંજય દત્ત બને અને રાખી શકે તો પ્રિયા દત બને! બહુ સ્ટ્રિકટ બનતા કે એકદમ લિબરલ બનતા બા-બાપુજીઓ આંતરખોજ કરશે?

* * *

બાપકમાઇના જોરે તાગડધિન્ના કરતા ઘણા બચુભાઇઓ અને બચીબહેનો (ઓર બાબુઝ એન્ડ બેબીઝ!)માં ‘એન્જલ વિથ ડર્ટી ફેસિઝ‘ જેવી ઇફેક્ટ સંજય દત્તનું સેલિબ્રિટી સ્ટેટસ લઇ આવી શકે, તો એની જેલયાત્રા સાર્થક થશે. એનો ગુનો વિકાસ યાદવ કે મનુ શર્મા જેટલો સંગીન નથી, પણ એની વ્યક્તિગત પ્રતિભાની અસર મોટી છે. મોડો મોડો પણ કાયદો ગૂંજી શકે છે, એની પ્રસિધ્ધિ નેચરલી સોમાંથી સિત્તેર લુખ્ખાઓના મનમાં બીક પેદા કરશે. પ્રસિદ્ધ અને પૈસાદાર હોવાથી આવા સંવેદનશીલ મામલામાં ‘અભય કવચ‘ મળી ન શકે, એ અહેસાસ થશે. અને ઘેર બેસી સંજયની ચોવટ કરનારાઓ માટે એક હોમવર્ક. શા માટે સ્થાનિક કક્ષાએ પણ ગુનેગારોની પંગચંપી કરવા દોડવું જોઇએ? ફલાણા ‘ભાઇ’ તો આપણને ઓળખે – એવું કૂકડાની માફક ગળું ફુલાવીને કહેવું જોઇએ? નાદાન કી દોસ્તી, જી કા જંજાલ. પૂછો મોનિકા બેદીને! ભાઇલોગ ચમનથી રહેતા હશે, પણ એમના અમનનું આયુષ્ય મિગ-૨૧ વિમાન જેવું છે. ઉંચે ઉડવા મળે, પણ ક્યારે ક્રેશ થઇ જવાય એ નક્કી નહિ! ગામના ગુંડાઓની સોડયમાં ઘૂસીને લટુડાંપટુડાં કરનારા પોલા પોપટાઓ જ એ બોસને મોટાભા બનાવીને ‘ફટવી‘ મારે છે!

લાઇફ બનાવવી હોય, કરિયર જમાવવી હોય તો કીપ સેફ ડિસ્ટન્સ વિથ સચ ક્રિમિનલ્સ. ઓળખાણ રાખવી , આધાર કે અહોભાવ  નહિ. સળગતા લાકડા પકડશો, તો દાઝ મટાડનારો મલમ નથી! પૂછો સંજય દત્તના આંસુઓને ! 

બાકી તો જિંદગી હર કદમ એક નઈ જંગ હૈ. સંજય દત્તની જેમ લડખડાતા ય ચાલવું ખરું. જેલ પણ મળે, મહેલ પણ. નામ પણ મળે, બદનામી પણ. પ્રેમ જાય, પ્રેમ મળે. એટલો સાર આપણા માટે કામનો છે. 

 
63 ટિપ્પણીઓ

Posted by on માર્ચ 21, 2013 in cinema, india, life story, youth

 

ઓઝાનંદમ !

gallery_tryptich_download

બ્રેક કે બાદ , ફિર આપ કે સાથ.  🙂

ઓઝ : ધ ગ્રેટ એન્ડ પાવરફુલ ફિલ્મ સતત બબ્બે સપ્તાહથી દુનિયાભરમા ધમધોકાર ધંધો કરીને ૨૦૧૩ની સૌથી મોટી હીટ બની ચુકી છે ( સાર : હોલીવૂડના રિવ્યુઝ પર નહિ, અપુન કા વ્યુઝ પર ભરોસો કરવો  😎 just kidding lolz ) પણ જેમ મેં સમરસિયા દોસ્તો રથીન અને જીગ્નેશની સાથેની વાતચીતમાં ધારેલું એમ ભારતમાં ફ્લોપ નીવડી છે. લેખ છપાય એ પહેલા ગુજરાતમાંથી તો ઉતરી ગઈ. ( હું તો ફરીથી મુંબઈ આઈમેક્સમા જોઈ આવ્યો, ત્યાં પણ ખાસ ભીડ તો નહોતી જ. કેટલાક કોલેજીયન અને કેટલાક સ્કૂલી બચ્ચાં- મોટી મોટી સંક્સરની તોપ ફોડનારાઓ પાસે ક્યાં ટાઈમ હોય છે ? એ હિન્દીમાં ડબ ના થઇ, એ ય કારણ હશે કદાચ. ફિલ્મ લાર્જ સ્ક્રીન પર જ માણવા જેવો આનંદલોક છે. એટલે ટીવી-ડીવીડીમા એ અનુભવ થવાનો જ નથી, જે થીએટરમા થાય !  માટે કોણ જાણે કેમ ઈમેજીનેશન સાથે આ નેશનને ઓફ લેટ બહુ ભળતું નથી. ફેન્ટેસી ફેરી ટેલની દુનિયા નરી આંખે ઓઝલ રહેતી હોય છે , એટલે સફળ થવાના કીમિયા શોધવા બિઝનેસ બુક્સ ચાવ્યા કરતી પ્રજાને બહુ પચતા નથી !

મને યાદ છે કેવી રીતે બુલબુલ મેગેઝીનમાં  હું ટબુકડો હતો ત્યારે “ઓઝ્સ્તાનના ઉલ્લુ”ની હપ્તા વાર રાહ જોતો. ( અનુવાદ : રમણલાલ સોની). અને પછી ટીસીએમ ચેનલ પર એક રાત્રે મેં અને મમ્મીએ પેલી મહાક્લાસિક ફિલ્મ જોઈ અને ત્યારે મારી કોલમ શરુ થઇ ગઈ હતી એટલે ૧૯૯૮માં એના પર લેખ લખ્યો. જે હાલ અપ્રાપ્ય અને આ મહિનાના અંતે નવી સંવર્ધિત આવૃત્તિ તરીકે પ્રગટ થનારા મારા પુસ્તક “સાહિત્ય અને સિનેમા”માં ગ્રંથસ્થ છે.

પછી તો આજના મારા આ લેખમાં લખ્યું એમ ન્યુયોર્કમાં “વિકેડ” જોયું. ધન્ય થઇ જવાયું. એનો પ્લોટ વિગતે સમજાય એમ લખવો હતો, પણ આજના લેખમાં મારું ફોકસ બાઉમ પર હતું , એટલે એ વાત થોડી ટૂંકાવી. ( બાઉમને જે રીતે જીવનમાંથી પરીકથાના વિશ્વની કલૂ મળી એમાં મને રસ પડ્યો, જેમ કે ધંધાર્થે એ ચીન ગયેલો અને એમાંથી મંચુ પ્રદેશ એણે ઘડ્યો..બાકીનું લેખમાં ય છે ) જે આ કથાપ્રવાહથી અપરીચિત મિત્રોને અટપટી લાગી હશે. અને ઓઝ જોયા પછી તો એવો ઓતાર આવ્યો ફરી એક વાર પ્રિય કથાની નવા અને વધુ ગમતીલા એન્ગલથી સફર કરવા માટે. સામ રાઈમીએ દિલથી ફિલ્મ બનાવી છે. ખરા અર્થમાં ક્લાસિક એલીમેન્ટ્સ એમાં છે. ડિઝની હોય એટલે પેલી પોર્સેલીનની ચાઈના ગર્લ જેવું ક્યુટ ઇનોસન્ટ કેરેક્ટર હોવાનું જ. પણ ઓઝ્ની જે સૃષ્ટિ છે એ તો ખરા અર્થમાં અવર્ણનીય જ છે. અવતાર અને લાઈફ ઓફ પાઈ પછી આ જ ફિલ્મ થ્રીડીને લાયક છે અને કેવું વિશ્વ એમાં કંડાર્યું છે ! બહાર નીકળવાનું મન જ ના થાય એવું ! ( કાશ, ડિઝની એની રાઈડ બનાવે ! )  અને આજની દાધારંગી દુનિયાને ઘેલી લાગતી પોઝિટીવ ફીલિંગ પણ. જેમ્સ ફ્રેંકોએ અંદરથી પારદર્શક પણ બહારથી મહત્વાકાંક્ષી યુવકને આબાદ ઉપસાવ્યો છે. મિશેલ વિલિયમ્સ સાથે બ્લેક એન્ડ વ્હાઈટ ઓપનિંગમાં અને પછી કલરમાં બે વખત એનું જે કન્ફ્રન્ટેન્શન છે એમાં ફિલ્મમાં માસ્ટર સ્ટોરીટેલર (બેસ્ટ હોરર અને બેસ્ટ ચિલ્ડ્રન ફિલ્મ બેઉ બનાવી શકે એવા સર્જકો કેટલા?) રાઈમી જે કહેવા માંગે છે એનું હાર્દ છે. દેખીતી રીતે વુમનાઇઝર લાગે એવો એ માણસ જેને પ્રેમ કરે છે , એને છેતરતો નથી. સ્પષ્ટ કહી દે છે, કે પોતે સારો શા માટે નથી. ફિલ્મમાં ભપકાદાર વિઝ્યુઅલ્સ છે, પણ સાથે આવું વ્હાલું  વિઝન પણ છે ! ડિઝની, રાઈમી, બાઉમનો આ જ તો મેજિક છે !

gallery_dolloz_download

એની વે, જેમને મૂળ કથા વાંચવાનું મન થાય તો એ ક્લાસિક રાબેતા મુજબ અહીં મફત ઉપલબ્ધ છે,ફુરસદે તૂટી પડો આ સ્વાદિષ્ટ કહાની પર….અને બાકીનાઓ  વોલપેપર્સ જોઈ રાજી થાવ ! આ રહીં વાર્તાની અંગ્રેજીમાં ડાઉનલોડ લિંક. ગુજરાતી આવૃત્તિ અપ્રાપ્ય છે. અને આમ પણ એ સન્ક્ષેપ હતી.

http://www.gutenberg.org/ebooks/55

gallery_swamp_download

પણ હવે ફરી ડીજીટલી રિમાસ્ટર થયેલી જેની સ્પેશ્યલ ડીવીડી મારી પાસે છે, એ જૂની ક્લાસિક ફિલ્મનું આ મારું ફેવરિટ સોંગ એકથી વધુ વાર મેં મારી કોલમમાં ટાંક્યું છે ( જે હું એકદમ ખાસ લગાવ સિવાય ભાગ્યે જ કરું છું ) એ અહી માણો..પહેલા ગીતના અદ્ભુત શબ્દો ( લલબાય એટલે હાલરડું અર્થાત..હાલરડું સાંભળતા આવેલી ઊંઘમાં બાળકનું વિસ્મય લઇ મેઘ્ધાનુંશની પેલે પારના સપનાની સફર….)

Somewhere over the rainbow, way up high
There’s a land that I’ve heard of once in a lullaby.
Somewhere over the rainbow, skies are blue
And the dreams that you dare to dream,
Really do come true.

Someday I’ll wish upon a star
And wake up where the clouds are far behind me.
Where troubles melt like lemon drops,
High above the chimney tops,
That’s where you’ll find me.

Somewhere over the rainbow, blue birds fly
Birds fly over the rainbow
Why then, oh why can’t I?
If happy little bluebirds fly beyond the rainbow
Why, oh why can’t I?

Somewhere over the rainbow, way up high
There’s a land that I’ve heard of once in a lullaby.
Somewhere over the rainbow, skies are blue
And the dreams that you dare to dream,
Really do come true.

Someday I’ll wish upon a star
And wake up where the clouds are far behind me.
Where troubles melt like lemon drops,
High above the chimney tops,
That’s where you’ll find me.

Somewhere over the rainbow, blue birds fly
Birds fly over the rainbow
Why then, oh why can’t I?
If happy little bluebirds fly beyond the rainbow
Why, oh why can’t I?

આ બધા એ વાતના પુરાવા છે કે મહાન ગાથાને મૂળ હાર્દ જાળવી અનેક ફેરફારો સાથે રિ-ટોલ્ડ કરી અંજલિ આપી શકાય છે, નવા ઓડીયન્સ સુધી એને જીવતી રાખી શકાય છે. એમાં અરરરર મૂળમાં ફેરફાર કેમ કર્યોની સ્વદેશી એલર્જી ના શોભે!

હું તો જય “ઓઝા” વર્ષોથી બનેલો છું. તમે ? 😛

gallery_emerald_download

 
 

સ્ત્રીઓની મુક્તિ… વિજ્ઞાનની શક્તિ !

wom

 

સ્ત્રી ડરે છે, એકલી રહેવાથી

એ ડરે છે – અંધકારથી,

ને દિવસના અજવાળાથી.

પરિચિત – અપરિચિત પડોશીથી

ભરબપોરે વાગતી ડોરબેલથી

અડધી રાત્રે રણકી ઉઠતા ટેલિફોનથી

ને ટેલિગ્રામના નામમાત્રથી…

સ્ત્રી ડરે છે, તેના સુંદર દેખાવથી

રસ્તા પર પસાર થતા પુરૃષથી

સાસુ, પતિ, પુત્રથી

વાંદા, ઉંદર, ને ઘરમાં ફરતી ગરોળીથી

સ્ત્રીને જોઈએ છે, સુરક્ષિતતા

ટેકો – ભલે તે કોઈનો પણ હોય,

કુમકુમથી માંડીને કૂખ-

એવી તો લાખ વસ્તુઓથી

તે સજાવી લે છે પોતાના સ્ત્રીત્વને

પોતાની શક્તિને બાંધી લેતી

એ તમામ વસ્તુઓનું તે જીવથીયે વધુ જતન કરે છે.

આકરા અવાજથી

તે શિથિલ બની જાય છે.

બારી બારણા બંધ કરી લઈને

પવન, વરસાદ કે સૂર્યપ્રકાશ

ઇન્દ્રિયોના દરેક ઉઘાડને તે રોકી લે છે.

સ્ત્રી ડરે છે,

તેના પોતાના મનથી, વિચારથી,

માગણી કરતાં શરીરથી.

સ્ત્રી ડરે છે,

તેના પોતાથી

અંત સુધી !

કવિતા મહાજનની એક મર્મવેધક રચનાનો આ ગુજરાતી અનુવાદ મનીષા જોશીએ કર્યો છે. વાત અહીં કેવળ સાહિત્યિક નથી, વાસ્તવિક છે. સ્ત્રીનું સદીઓથી એક ચિત્રણ જ ‘ગભરું અબળા’ એવું થયું છે. મનુ મહારાજ ‘ન સ્ત્રી સ્વાતંત્રમર્હતિ’ એવું ફરમાન બહાર પાડે કે, મોહમ્મદ સાહેબના અનુયાયીઓ ‘બે નારીની સાક્ષી બરાબર એક નરની સાક્ષી’નો ફતવો ચલાવે, ને મસીહા (જીસસ)ના કેટલાંક શિષ્યો વળી સ્ત્રી સાથેના સંબંધને જ ‘ઓરિજીનલ સીન’ (પાયાનું પાપ) ગણે – ત્યાં સ્ત્રી પુરુષની કેદમાં અને સમાજની નાગચૂડમાં નખશિખ પકડાયેલી અને દબાયેલી રહેતી. ધીરે ધીરે યુરોપમાં રેનેસાં (નવજાગરણ)ની લ્હેરખીઓ આવી, આધુનિક શિક્ષણે સ્ત્રીઓને સ્વતંત્ર પહેચાન માટે પ્રવૃત્તિ કરી. પછી બે પ્રકારનાં આંદોલનો ચાલ્યા. એક સ્ત્રીઓ તરફ થતા અન્યાય અને અત્યાચારને રોકી સામાજિક-ધાર્મિક કુરિવાજો કે કાયદો હટાવવાની ઝુંબેશ ચાલી. જેમકે, ભારતમાં વિધવાવિવાહ, પશ્ચિમમાં છૂટાછેડા પછી ભરણપોષણ વગેરે. બીજી નારીવાદી ચળવળ ચાલી. મજાકમાં જેને ‘બ્રા-બર્નિંગ’ કહેવામાં આવે છે, એવી આ ક્રાંતિમાં ખાસ્સો કોલાહલ થયો અને થાય છે. આ મથામણનાં હેતુઓ ઉમદા હતા. નારીને પોતાનું આગવું અસ્તિત્વ અને વ્યક્તિત્વ હોય એ વાતનો સ્વીકાર કરી, એને ખુદની મરજી મુજબ જીવવા દેવાની વાત હતી. ઘરકામના ઢસરડા કે જરીપુરાણી માનસિકતા કે પુરુષના ત્રાસના બોજમાંથી આઝાદ કરવાની વાત હતી. સ્ત્રીને પોતાની રીતે પગભર બની પોતાની મરજીથી સુખી કે આનંદિત થવાની વાત હતી.

પણ ધીરે ધીરે રાજકીય ચળવળોની જેમ નારીવાદ માત્ર નિવેદનોમાં સીમિત થઈ ગયો. છતાંય, ઘણા ફેમિનિસ્ટસ આજે સંતોષની નીંદર લે છે કે પહેલાના પ્રમાણમાં સ્ત્રીઓ ખાસ્સી મુક્ત થઈ છે. નોકરી કરે છે, બહાર નીકળે છે. પોતાના સંબંધોના નિર્ણય જાતે લે છે. લગ્ન પછી પણ કઠપૂતળી બનતી નથી. સ્વતંત્ર આવક મેળવે છે. સ્વતંત્ર રીતે ‘એન્ટરટેઈન’ થવાની એની પાસે ચોઈસ છે. એના કપડાં અને કોસ્મેટિક્સની રેન્જ પણ વધુ વેરાયટીવાળી થઈ છે. ટીવીનું રિમોટ એના હાથમાં છે. યુનિવર્સિટીઝની ડિગ્રીઝ પણ!

સરસ, પણ આમાં ફેમિનિસ્ટસના ફાળા કરતાં સાયન્ટિસ્ટસનો ફાળો વધુ છે. તેનું શું ? સ્ત્રીઓ પ્રત્યેનો સામાજિક અભિગમ સ્ત્રીસંસ્થાઓને લીધે થોડોક (રિપિટ, થોડોક) બદલાયો હશે – પણ સ્ત્રીની સ્વતંત્રતાની જ વાત કરતા હોઈએ તો એ વિજ્ઞાાને અપાવી છે !

બાત હજમ નહીં હુઈ ? ચાલો, પોઈન્ટ બાય પોઈન્ટ સમજીએ. નારીમુક્તિની ચળવળ શરૃ થઈ ત્યારથી નારીવાદી આંદોલનોનો એક મુદ્દો રહ્યો છે કે – સ્ત્રીને શ્રમવિભાજનના અન્યાયી ભાગરૃપે ઘરની ચાર દીવાલોમાં કેદ થઈને રહી જવું પડયું છે. ઘરની ‘લક્ષ્મી’ના નામે એની શબ્દોથી પૂજા થાય છે, પણ વાસ્તવમાં એ ઘરની ‘દાસી’ બની જાય છે. માત્ર માનસિક અકળામણ જ નહિ. શારીરિક થાક અપાવે એટલું ‘ઘરકામ’ રોજેરોજ નિરંતર, આજીવન (કે બહુ સાસ ન બને તબ તક!) એણે વેઢારવાનું રહે છે. એક જમાનામાં ખાલી સવારે ઊઠીને કૂવેથી પાણી ભરવા જતી પનિહારીઓના ગીતો રચાતા.

કવિઓ તો ‘પાણી ભરવા ગ્યા’તા’, કરીને પનિહારીના રસિક ગીતો લખે… પણ ક્યારેય વિચાર કર્યો છે કે સવારના પહોરમાં સૂરજ ઊગે તે પહેલાં ઉઠીને બેડાં કાખ અને માથે લઈ ગામને છેડે આવેલા કૂવે જવું, જાડું રાંઢવું (દોરડું) લઈ એને કૂવામાં નાંખી વજનદાર વાસણને ઉપર સીંચવું, એ માથે ઉપાડીને પાછું ઘેર આવવું. આટલું કર્યા પછી કંઈ ‘હાશ’ કરીને નિરાંતે આરામ ન કરવાનો હોય – ગામડું હોય તો છાણ-વાસીદું કે દૂધ દોહવાનું ચાલું થાય… શહેર હોય તો કપડાં ધોવાના, કામે જતા પુરુષોની તૈયારી કરવાની ચાલુ થાય… અને આ બધા વચ્ચે ચૂલો તો સળગી જ જાય!

કલાકારો કે મહિલા મોરચાઓએ આ રોજીંદી જાત નિચોવી દેતી ઘટમાળ સામે બૂમરાણો તો ખૂબ કરી… પણ ઉકેલ શું આપ્યો ? કેવળ ચિત્કાર, સહાનુભૂતિ કે બહુ બહુ તો બળવાખોરી ? ચાલો, બળવો કરીને સ્ત્રી (પુખ્ત હોય તો) એકલી રહેવા જતી રહી. પછી? પછી કપડાં-રસોઈ-પાણીની કડાકૂટ એના માથે નહિં આવે ? જસ્ટ ઈમેજીન, ફલશ – ટોઈલેટને બદલે જૂના જાજરૃ રહ્યા હોત તો કોની માથે સમાજ એનો ભાર નાખત?

આ ઉકેલ વિજ્ઞાાને આપ્યો. નળની પાઈપલાઈન્સ આવી! પાણીની મોટર કે ડીપવેલ આવી! ઘેર બેઠાં ફટાફટ પાણી ભરાઈ જાય! (ગેરવહીવટને લીધે પાણી આવે જ નહિં – એ અલગ મુદ્દો થયો!) ચૂલા સામે બેસીને રાખ ઉડતી હોય ત્યારે ધમણની જેમ છાતીઓ ફૂલાવી ફૂંક મારી આગ પેટાવવી પડે – એ વખતે આંખમાંથી પાણી નીકળ્યા વિના રહે જ નહિ ! એ આંસુ ટેકનોલોજીની શોધથી હવે ઘેર ઘેર પહોંચેલા ગેસના સ્ટવ કે કૂકિંગ રેન્જ જેવા ગેસના ચૂલાએ આપ્યો. દિવાસળીનું સ્થાન લાઈટરે લીધું. કિચનમાં જઈને જરા મોડર્ન હોમ એપ્લાયન્સીસ તો નિહાળો! એકે એકમાં તમને સ્ત્રીની નિરાંતનો અહેસાસ થશે. તપેલામાં ઉકળતા પાણીમાં શાક બાફવું પડતું અને ગરમ પાણીમાં હાથ નાખીને ચકાસવું પડતું. ત્યાં પ્રેશર કૂકરની સિટીઓ નારીનિરાંતની સાઈરનની જેમ વાગવા લાગી!

નોકરી કરતી સ્ત્રીએ ઘેર આવીને ફટાફટ ખાવાનું ગરમ કરવાનું છે ? કુછ ફિકર નહિ. બસ, દો મિનટ ! માઈક્રોવેવ ઓવનમાં રાખી દો! ચા બનાવવાની છે? ઈન્સ્ટંટ ટીમેકર કે ટીબોક્સ હાજર ! ઢોકળાં-ગુલાબજાંબુ બનાવવા છે? ઈન્સ્ટંટ મિક્સ ઈઝ રેડી, મેડમ ! આ કશું જ નથી કરવું ? બહારથી પિઝાની હોમ ડિલિવરી મંગાવી લો. એ કેવી રીતે ઘેર બેઠા મંગાવશો ? નેચરલી, ટેલિફોનથી ! એ દેવા માટે ડિલિવરીબોય ચાલીને આવશે ? ના, વાન કે સ્કૂટર કે બાઈક પર આવશે ! સાયન્સે કોમ્યુનિકેશન કે ટ્રાન્સપોર્ટેશનની ક્રાંતિ ન કરી હોત તો ?

કપડાંને ચોકડીમાં ધોકે ધોકે ધોઈને બાવડાં દુઃખાડવાને બદલે વોશિંગ મશીન આવી ગયા. રોજેરોજ દૂધ કે શાકભાજી લેવાની દોડધામમાંથી ‘વેલકમ બ્રેક’ અપાવતા રેફ્રિજરેટર્સ આવી ગયા. ગળણે ગાળીને પાણી ભરવા કે ચોખ્ખાં પીવાના પાણી માટે બે શેરી દૂર પદયાત્રા કરવાની જગ્યાએ વોટર પ્યુરિફાયર્સ આવી ગયા. વાંકા વળીને કચરો સાફ કરવાને બદલે વેક્યુમ કિલનર્સ આવી ગયા. ‘રેડી ટુ સર્વ’ ડ્રિન્કસ કે આઈસ્ક્રીમ પેક આવી ગયા. શરબત બનાવવાની મહેનતને સ્થાને સોફ્ટ ડ્રિન્કસ આવ્યા. ચટણી પીસવાના પથ્થરો કે ખાંડણી-દસ્તાની ઉપર મૂઠ્ઠીઓ ભીંસવાને બદલે સ્વિચ દાબીને મિક્સર ચાલુ કરવાનું રહ્યું. આંગળા દાબીને જ્યુસ કાઢવાને સ્થાને જ્યુસર આવ્યું. સ્ત્રીને લાડમાં બધાં ‘રસોડાની રાણી’ ભલે કહે. ખરા અર્થમાં એ ‘કિચન ક્વીન’ વૈજ્ઞાાનિક આવિષ્કારોથી જ બની છે. આ બધી નાની-નાની લાગતી ક્રિયાઓમાં સાથી પુરુષ (પતિ, પિતા કે પુત્ર) મદદ કરે પણ ખરો, અને ન પણ કરે… પણ સાયન્સે તો અનકન્ડિશનલ ‘હેલ્પિંગ હેન્ડ’ લંબાવી જ દીધો છે ! હવે વાંદા-મચ્છર મારવા હાથ નહીં, સ્પ્રે કે મોસ્કિટો મેટ ચલાવવી પડે છે!

છોડો રસોડાને… નારીને તો એમાંથી બહાર લઈ આવવી છે ને ? ચાલો, સ્ત્રીને આર્થિક રીતે પગભર કરીએ. માત્ર રાહતકાર્યોમાં મળતી મજૂરીની જેમ દયાભાવથી નહિ – ખરા અર્થમાં એને પોતાની – પસંદગી મુજબ જીવવા મળે એવી સારી કમાણી સાથે… તો, એમાં એક જમાનો એવો હતો કે ખાસ પ્રકારના ટેકનિકલ કામો કે મહેનતના, યુદ્ધના કામોની બોલબાલા હતી. આજે વિજ્ઞાાનની પ્રગતિને લીધે સ્ત્રી એરકન્ડિશન્ડ ઓફિસમાં બેસી આઈ.ટી. ઈન્ડસ્ટ્રીના સોફટવેર ડેવલપ કરી શકે છે ! સાયન્સને લીધે ઉદ્યોગ અને શિક્ષણના કેટકેટલા ક્ષેત્રોના દરવાજા ખુલ્યા જ્યાં સ્ત્રીઓની કર્મચારીઓ તરીકે જરૂર પડી ! અને એવા રોજિંદા કામકાજમાં પણ સ્ત્રીને સુરક્ષા અને સગવડતા આપવા વિજ્ઞાાન વ્હારે આવ્યું જ! અગાઉની નર્સે કપડું ફાડીને પાટો બાંધવો પડતો, આજે બેન્ડ એઈડ લઈને ચોંટાડવાની રહે છે – એવું જ કંઈક ! સ્ત્રીઓની સાથેના વર્તન-વ્યવહારમાં વધુ પારદર્શકતા રાખવી જ પડે એવી ‘સ્ટિંગ ઓપરેશન’ ટાઈપની કેમેરા કે વોઈસ રેકોર્ડરની ભેટ પણ વિજ્ઞાાને જ આપી છે ને ! જાતીય સતામણીને ઓફિસમાં થતી રોકી, રંગે હાથ ‘ઇન્ડિસન્ટ પ્રપોઝલ મેકર’ને પકડવો હોય, તો એ માટેનું ફોરેન્સિક સાયન્સ પણ ‘સાયન્સ’ જ છે !

બળાત્કાર કે જાતીય શોષણના ગુનાઓની ફરિયાદી સ્ત્રી સિમેન ટેસ્ટ કે ડી.એન.એ. ટેસ્ટ વિના કેટલી પાંગળી થઈ જતી હોત ? સ્ત્રીને આવા અપરાધો છતાં પણ પ્રાકૃતિક રીતે સ્વરૃપવાન દેખાવું ગમે છે. પહેલાં આમાં પણ એણે પુરુષની રહેમનજર નીચે રહેવું પડતું. વિજ્ઞાાને સ્ત્રીને બ્રા આપી છે, ફેશને નહિ ! પછી અન્ડરગાર્મેન્ટસનું માર્કેટિંગ ફેશન ઈન્ડસ્ટ્રીએ કર્યું, એ ખરું ! લેટેસ્ટ ટેકનોલોજીકલ ડેવલપમેન્ટસથી નારીને ત્વચા, આંખ, હોઠ, શરીર, વાળનું સૌંદર્ય વધારવા અને જાળવવામાં (અને એના જોરે જગતને ઝૂકાવવામાં) વૈજ્ઞાાનિક સહાય મળતી રહી છે. ચામડીના દાગને લીધે અગાઉ વગર વાંકે છોકરીનું ભવિષ્ય અમાસના ચંદ્ર જેવું થઈ જતું. આજે સિમ્પલ કોસ્મેટિક સર્જરીમાં એનો ઉકેલ છે. બોટોક્સના કરચલી હટાવતા ઈન્જેકશનથી લઇને સિલિકોન બ્રેસ્ટ ઈમ્પ્લાન્ટસ સુધી નારીની નમણી નજાકતને નિખાર વિજ્ઞાાન આપતું રહ્યું છે. કુદરતે અધૂરા મૂકેલા વળાંકો મઠારતું રહ્યું છે.

મુદ્દો એકદમ ડિબેટેબલ છે. પણ નિર્ણય પુરુષને બદલે સ્ત્રીને સોંપો તો ક્યારેક બળાત્કાર જેવી મજબૂરીમાં ગર્ભપાત પણ સ્ત્રી માટે જ આશીર્વાદરૂપ બની શકે – કારણ કે, બાળઉછેરની સઘળી જવાબદારી આપણે ત્યાં મા પર જ ઢોળી દેવાય છે. એ સળગતા અંગારાને ન પકડો તો પણ કોન્ડોમ કે બર્થ કંટ્રોલ પિલ્સને લીધે સ્ત્રી કેટલી સુખી થઈ છે! માતૃત્વ અણધાર્યું કે અનિચ્છિનીય આવે ત્યારે બંધન અને પીડા બને છે. હવે સ્ત્રી સેક્સ માણી શકે છે, પણ મુમતાઝની જેમ પ્રેમની પાછળ આવતી પ્રસૂતિપીંડામાં શહીદ થઈ મકબરાના પાત્ર બનવાનો ભય એને સતાવતો નથી. મુશ્કેલ સ્થિતિમાં વિજ્ઞાાન પ્રસૂતિ પણ સિઝેરિયનથી કરીને એનો જીવ બચાવે છે. માસિક સ્ત્રાવને લીધે કામ કર્યા વિના પિંજરે પૂરાયેલા પંખીની જેમ ‘ખૂણો પાળતી’ સ્ત્રીને સેનેટરી નેપકિને કે બચ્ચાના બાળોતિયાં બદલાવતી થાકેલી માતાને ડાઈપર્સે કેટલી મોકળાશ અપાવી છે – એ તો સ્ત્રીના ખોળિયામાં પ્રવેશ કરો તો જ પૂરું સમજી શકો ! વિમેન ફિગરને શેપમાં રાખતા જીમ્નેશ્યિમ ડાયેટ પ્લાન્સ પણ સાયન્ટિફિક ગિફ્ટ છે !

… અને સ્ત્રીમુક્તિ એટલે સ્ત્રીના સ્વતંત્ર નિર્ણયના અધિકાર અને અંગત જિંદગીના એકાંતનો આદર એવું માનો, તો યાદ રાખજો કે સેલફોન અને ઈન્ટરનેટના જોરે સાયન્સે એ શસ્ત્રો સ્ત્રીને આપ્યા છે, જેની સામે રિવોલ્વર કે તલવાર પણ કંઈ વિસાતમાં નથી. સ્ત્રીને કોઈ કાળે (અને આજે પણ) મિલકત ગણવામાં કોઈને શરમ નથી આવતી! માટે બુરખા કે લાજની નીચે સ્ત્રીને ચાર દીવારીમાં ચૂપ કરી રખાતી. હવે સ્ત્રી કોઈ પણ ખૂણેથી જગતના કોઈ પણ ખૂણે પળવારમાં ફોન, મેઈલ, ચેટ કે એસએમએસ કરી શકે છે. પોતાના બિઝનેસનો વિસ્તાર કરી શકે છે. મુંઝાય તો મદદ માટે પોકાર કરી શકે છે… અને કોઈનીયે ચોકીદારી છતાં ય મનગમતા સંબંધો બાંધી શકે છે. અત્યાર સુધી બહાર નીકળવાની મોકળાશને લીધે આ એકાધિકાર પુરુષોનો હતો. સાયન્સે સ્ત્રીને જ્ઞાાન જ નથી આપ્યું, પ્રાઈવસી પણ આપી છે ! ખરા અર્થમાં આઝાદ એ જ કહેવાય જેની પાસે પોતાનો ટાઈમ અને સ્પેસ હોય ! ખુદની મરજીથી ચાલતી ચોઈસ હોય. ઈન્ટરનેટ પર ફેસબુક જેવા નેટવર્ક નારીને સ્વધીન કરે છે.

કોમ્યુનિકેશન ક્રાંતિએ એકલી પડતી સ્ત્રીઓને કંપની આપી છે. ટેલિવિઝન, મોબાઈલ કે ઈન્ટરનેટ/કોમ્પ્યુટર માત્ર મનોરંજન નથી એક સથવારો છે. સામી માંગણીઓ મૂક્યા વિના મળતો આનંદ અને તાજગીભર્યો સહારો છે. ગોગલ્સથી શૂઝ અને પર્સથી લિપસ્ટિક સુધીની તો વાત આપણે છેડી જ નથી. પણ હજુ યે વિજ્ઞાાને નારી મુક્તિની પાંખોમાં પૂરેલા પવન અંગે મનડું ડામાડોળ હોય તો જરાક વિચારજો – સિલાઈ મશીન ન શોધાયું હોત તો ? આજના ડ્રેસિંગ કેવી રીતે બનત ? અને વાહનો ન શોધાયા હોત તો ? જેને કામિની નહિ પણ માનુની બનવું છે એવી બાળાઓ શાળા-કોલેજ કેવી રીતે જાત ? ઝાંસીની રાણી ભલે તલવાર ને અશ્વ લઈને ક્રાંતિની ચિંગારી લઈને ચાલી, ૨૧મી સદીની લક્ષ્મીઓ સ્કૂટી પર સવાર થઈ સેલફોન કમરે ઝૂલાવીને જગતને પડકારવાની છે ! ૮ માર્ચનો મહિલા દિન પસાર થઈ જાય પછી પણ સાયન્સ સ્ત્રીને સલામી આપતું રહ્યું છે !

ઝિંગ થિંગ

”જીંદગી ઔરતો માટે કેટલી હસીન હોત… જો મચ્છર લોહીને બદલે ચરબી ચૂસી લેતા હોત !”

(સેજલ શાહ – લંડન )

#૨૦૧૧નો લેખ, ૨૦૧૩નાં નારી દિન ( ૮ માર્ચ )ને સમર્પિત.

 
48 ટિપ્પણીઓ

Posted by on માર્ચ 7, 2013 in inspiration, science

 
 
%d bloggers like this: